'Idols' met twee kandidaten

‘Alle sterren worden gemaakt, ook Amerikaanse presidenten.’ Jaap Kooijman is hoofddocent media en cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. Hij vergelijkt de race tussen Obama en McCain met het tv-programma Idols....

De president van Amerika als ster in een realityshow?

Kooijman: ‘De verkiezing is een tv-evenement. De kandidaten moeten mediapersoonlijkheden zijn en tegelijkertijd de indruk wekken dat ze authentiek zijn.

‘A star is born, hoor je vaak, maar Idols heeft ons getoond dat sterren worden gemaakt. De vraag is: slagen ze erin als een ster over te komen? En komen de kandidaten authentiek over? De tranen van Hillary Clinton in New Hampshire, waren die echt of speelde ze toneel?’

Zijn er nog meer overeenkomsten?

‘Zowel de Idols-kandidaten als de presidentskandidaten worden door deskundigen beoordeeld én door de man op straat. De centrale vraag is: komt hij overtuigend over of niet?

‘In de popcultuur bestaat authenticiteit per definitie niet. Popsterren komen alleen authentiek over. Daar zit een strategie achter. En dat is bij verkiezingen ook het geval. Filmsterren en popsterren leven in dezelfde mediacultuur als presidentskandidaten.’

Het gaat niet om de inhoud, het gaat om het beeld en het imago.

‘Nee nee, ik beweer niet dat de nieuwe president van Amerika een soort Idol is. De verkiezingen zijn niet inhoudloos. Het is vermaak, maar het is niet alléén maar vermaak en spektakel. Obama en McCain verkondigen hun boodschap op een spectaculaire manier. Te vaak wordt beweerd dat het beeld de inhoud volledig verdrukt.’

Is Obama de man die het handigst gebruik maakt van de kracht van de beelden?

‘Er bestaan twee misvattingen. De eerste is dat het helemaal niet meer over de inhoud gaat. En de tweede dat het vroeger allemaal anders en beter was en dat de beeldcultuur toen geen rol speelde.

‘Maar al in 1960, toen Kennedy een tv-debat won van Nixon, was de kracht van het beeld zichtbaar. Wat wel kan worden vastgesteld, is dat de media tegenwoordig vaak de nadruk leggen op niet-politieke issues, zoals de kleding van Sarah Palin.

‘Na zijn speech in Berlijn werd Obama door het kamp-McCain vergeleken met Britney Spears en Paris Hilton. Het idee daarachter is dat Obama een leeg vat is. Maar hetzelfde kan worden beweerd over McCain. En over Bush. Zij maken van dezelfde trucs gebruik.’

Dus vooral de media zijn veranderd.

‘De snelheid van de berichtgeving is enorm toegenomen, er wordt geparodieerd en alles wordt zonder terughoudendheid getoond. President Roosevelt was gehandicapt, maar dat zag nooit iemand.

‘Volgens een stilzwijgende afspraak van de media werd hij alleen gefotografeerd en gefilmd als hij in de auto zat, of achter een tafel. Dat is voorbij. De media zijn nu niet meer controleerbaar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.