'Het wordt tijd dat de wereld inziet dat Afrika meer is dan steppes en giraffes'

Ibrahim en Adamu Waziri over het belang van Afrikaanse kinderprogramma's

De Nigeriaanse tekenfilm Bino & Fino verovert de wereld als een van de eerste cartoons met zwarte kinderen in de hoofdrol. We spreken maker Ibrahim Waziri over het belang van Afrikaanse kinderprogramma's.

Bino en Fino.

Nigeria, begin jaren tachtig. De broers Adamu en Ibrahim Waziri zitten voor de televisie. Ze kijken naar een kinderprogramma, zoals altijd een Amerikaanse cartoon. Meer heeft de televisie niet te bieden. Pakweg dertig jaar later bedenken de broers Bino & Fino: een tekenfilm over een Nigeriaanse broer en zus die alledaagse avonturen beleven en gaandeweg van alles leren over Afrikaanse geschiedenis en cultuur. De serie heeft inmiddels ook ons land bereikt. Sinds deze zomer is Bino & Fino in het Nederlands te volgen op het digitale kanaal Ziggo: Pebble TV.

Gekleurde rolmodellen

Ibrahim Waziri vertelt op het terras van een hip Amsterdams café: 'Er is veel vraag naar meer diverse programmering voor kinderen. We hadden enkele video's met Engelse nasynchronisatie op YouTube gezet en daarop werden we door ouders van over de hele wereld benaderd. Er moesten voor kinderen meer gekleurde rolmodellen komen, vonden ze. Onze serie valt op, omdat er nauwelijks shows zijn die een tegenwicht bieden aan het monopolie van Disney en Nickelodeon.'

Bino en Fino maken zich druk om precies de dingen waar ook Nederlandse broers en zussen over twisten. Zo ruziën ze in de eerste aflevering over het opruimen van hun kamer. Zowel hun vader als moeder proberen de boel tevergeefs te sussen. Broer en zus besluiten hun kamer op te splitsen om het gesteggel te beëindigen. Hun moeder ziet haar kans schoon een vergelijking te trekken met de muren van Benin: de kijker leert over het 16 kilometer lange bouwwerk dat in de 15e eeuw het voormalig koninkrijk van Benin moest beschermen tegen invallen. Het was toentertijd het grootste mensgemaakte bouwwerk ter wereld.

Maar ook kwesties als het belang van recyclen, goede hygiëne en genderkwesties komen aan bod. In aflevering dertien moet Fino een pesterige jongen ervan zien te overtuigen dat meisjes ook kunnen voetballen, nadat ze eerder onder groepsdruk en tegen haar zin in een dansgroepje is beland. De sfeer is lieflijk maar niet mierzoet, het verhaal educatief maar nooit saai of belerend.

Bino en Fino.

Lofuitingen

Waziri: 'Ik had vroeger altijd de behoefte om zwarte jongens en meisjes op tv te zien, maar dat soort kinderprogramma's waren er simpelweg niet. Nigeriaanse kinderen zien op tv nauwelijks kinderen die op hen lijken. En dat geldt eigenlijk ook voor donkere kinderen buiten Afrika.'

Waziri's leven staat inmiddels volledig in het teken van Bino & Fino. De cartoon is op dit moment te zien in Duitsland, Japan, het Verenigd Koninkrijk, Australië en Brazilië. Instagram barst van de foto's waarop kinderen vol trots met hun Bino & Fino-knuffels poseren. De kijkersreacties op YouTube zijn lovend: 'Zwarte kinderen verdienen het te weten hoe mooi ze zijn', 'Eindelijk leren mijn kinderen over hun herkomst.' Talloze kijkers, van Brooklyn tot Spanje, bedanken de Waziri-broers voor het creëren van een cartoon met zwarte kinderen in de hoofdrol.

Bino en Fino.

Positief beeld

De serie mag dan zijn uitgegroeid tot een internationale hit, in eerste instantie reageerden Nigeriaanse studio's allesbehalve enthousiast op het format, zegt Waziri: 'Ze dachten niet dat het zou aanslaan. Er worden in Nigeria veel televisieshows en films geproduceerd die op het hele Afrikaanse continent worden uitgezonden (het land heeft zelfs de bijnaam Nollywood gekregen, red.). Toch staat animatie hier nog in de kinderschoenen. Tot voor kort was men simpelweg tevreden met de kindertelevisieshows die vanuit het Verenigd Koninkrijk en de VS werden ingekocht. Maar er lijkt nu sprake te zijn van een omslag: er is meer en meer vraag naar lokale programma's.'

Ibrahim en Amadu hebben een missie: 'Het is belangrijk dat de Afrikaanse stem in het huidige medialandschap groter wordt, en dat geldt in het bijzonder voor kinderprogramma's. We willen graag dat kinderen zich voeden met informatie over hun herkomst. Wij promoten een positief beeld van Afrika.'

'Afrocentric cartoon'

Bino & Fino wordt door de makers dan ook een 'Afrocentric cartoon' genoemd, een aanduiding voor films, series en boeken die Afrika en haar inwoners centraal stellen. In veel landen op het continent werd het onderwijs ten tijde van de koloniale bezetting beheerst door de Britten, Portugezen of Fransen. De Afrikaanse cultuur en geschiedenis kwamen op scholen niet aan bod. Ook over de hoge muren van Benin, die in de eerste aflevering van Bino & Fino een hoofdrol spelen, werd vroeger op Nigeriaanse scholen niet verteld, net zo min als over de piramiden van Soedan.

Ibrahim: 'Geschiedenis speelt nog steeds geen grote rol in het onderwijssysteem, omdat we met angst terugkijken op ons verleden. Nigerianen rakelen hun geschiedenis niet graag op. En dat is nu pas, heel langzaam, aan het veranderen.' Hij doelt op het afschudden van het Britse koloniale bestuur, de lange weg naar een onafhankelijke staat en de burgeroorlog die van 1967 tot 1970 duurde, beter bekend als de Biafra-oorlog. Het positieve licht dat Bino & Fino op de Afrikaanse geschiedenis schijnt, noemt Ibrahim als succesfactor nummer één van de serie. 'Ik krijg van ouders van over de hele wereld te horen dat ze heel blij zijn dat hun kinderen leren over de schoonheid van Afrika.'

Bino en Fino.

Revolutie

De lessen over Afrikaanse geschiedenis en de herkenning onder zwarte ouders en kinderen blijken niet de enige troeven van de serie te zijn. Ook witte ouders sturen Ibrahim e-mails waarin ze vragen om nieuwe afleveringen, zegt hij. Ook zij willen dat de wereld die hun kinderen via televisie zien, strookt met de realiteit. Ibrahim is hoopvol over de toekomst, hij zou het liefste zien dat vele makers in zijn voetsporen treden. 'Er komt eindelijk verandering in het beeld dat kinderprogramma's schetsen. Ik zie dat als een revolutie.'

Op 20/1, 17/2, 25/5, 1/6 en 31/8 worden er gedurende de hele dag afleveringen van Bino & Fino op Pebble TV uitgezonden.


Meer dan steppes en giraffes

'Het is niet de taak van Disney, Netflix of Nickelodeon om het continent te representeren', zegt Adamu Waziri in een YouTubefilmpje. 'Dieren en jungles zijn te gek, maar het wordt tijd dat de wereld inziet dat Afrika meer is dan steppes en giraffes. Vaak worden media opgeroepen om meer diverse content te creëren. (...) Ik zie het inmiddels als onze eigen verantwoordelijkheid. Hun gebrek aan interesse is eigenlijk een kans. Het geeft ons de beschikking over onze eigen verhalen.'

Meer over