'Het moet zo groots en episch mogelijk'

Interview Michael Sanderson, cameraman Planet Earth 2

Geen boom te hoog, geen storm te zwaar; de opnamen van de BBC-serie Planet Earth 2 zijn spectaculair. Het geheim? De Brits-Nederlandse cameraman Michael Sanderson.

Het hoofdpersonage in het levenswerk van Michael Sanderson: het slingeraapje. Beeld BBC

De Brits-Nederlandse natuurfilmer Michael Sanderson (33) volgde al een tijdje zwarthandslingerapen, diep in de jungle van Guatemala. Toen zag hij er plotseling één boven in een boom hangen. Op goed geluk gooide hij een touw over een dikke tak en klom snel met zijn camera omhoog, niet wetende of de tak het gewicht zou houden. 'Ik hing 15 meter in de lucht, toen dat aapje ook nog eens precies over dezelfde tak liep. Ik dacht: met die extra 9 kilo gaat het helemaal mis.' Sanderson was bovendien 100 kilometer verwijderd van het dichtstbijzijnde dorp. 'Op zo'n moment stopt je hart wel even.'

De slingerapen (in het Engels bekend als spider monkeys) zijn Sandersons 'levensproject'. Het zijn fascinerende primaten met voeten die net handen lijken en een lange staart die even sterk is als een arm. Sanderson is al een keer of tien in Guatemala geweest om de apen te filmen en zodoende werd hij benaderd door een producer van de BBC-serie Planet Earth 2 (vanaf zondag te zien bij de EO). De BBC is de heilige graal onder natuurfilmers, maar Sanderson wilde niet de beelden voor zijn eigen film Saving Infinity: Return of the Spider Monkeys afstaan (in mei te zien op National Geographic). Dus nam hij de BBC mee om nieuwe beelden te draaien, die zijn te zien in de derde aflevering: Jungles.

Elf miljoen kijkers

Sanderson is de enige Nederlander die meewerkte aan de hitserie, die in Engeland meer dan elf miljoen kijkers per week trok. (Dankzij zijn Britse ouders en opleiding in Southampton en Londen heeft hij daar goede connecties.) Het grote verschil met zijn eigen projecten of de Nederlandse natuurreeks De nieuwe wildernis, waaraan hij ook bijdroeg, is natuurlijk het budget. 'De BBC wilde ook een ander verhaal vertellen. Mijn film gaat over apen die terugkeren naar de jungle nadat ze illegaal zijn verhandeld als huisdieren, terwijl zij focussen op een babyaapje dat net leert klimmen.' Planet Earth 2 speelt in op het gevoel, zegt Sanderson. 'Het moet zo groots en episch mogelijk, van werelddeel naar werelddeel.'

Voor de jungle-aflevering filmde Sanderson ook (ernstig bedreigde) rivierdolfijnen in Brazilië. In de making-of zie je hoe hij dat deed. Omdat het rivierwater erg troebel is, was het onmogelijk om de dolfijnen met normale camera's vast te leggen. 'Ze haalden mij erbij omdat ik zelf drones bouw en ze tussen bomen door kan laten vliegen', vertelt Sanderson in zijn tijdelijke huis in Oud-Rijswijk, waar hij woont met zijn Portugese vriendin en collega Ana Luisa Santos. Het stel is net terug uit Spanje, voor een film over gieren. In hun spartaans ingerichte huis staat vooral veel apparatuur.

In Brazilië ging van alles mis, zegt Sanderson. 'Ik was op een eilandje achtergelaten met de schipper toen een storm overkwam. We moesten de drone met een zeil bedekken en tegenhouden, zodat er niks wegwaaide. Ondertussen vielen er hagelstenen op ons. We schreeuwden het uit van de pijn. Op de kaden vielen een aantal bomen om.' Toen de storm eindelijk was gaan liggen, moest Sanderson de drone uit elkaar halen en alle onderdelen laten opdrogen, in de hoop dat-ie het weer zou doen als hij alles weer in elkaar had gezet. 'Ik heb daarom altijd een soldeerbout mee.'

De stem van Sir David

Het succes van de BBC-natuurserie Planet Earth ligt deels in de zalvende voice-over van bioloog Sir David Attenborough (90). Natuurfilmer Michael Sanderson, die een snuffelstage liep bij de eerste reeks, had nooit verwacht dat hij tien jaar later Attenboroughs commentaar zou horen bij zijn beelden van slingerapen en rivierdolfijnen in Planet Earth 2. 'Hij noemt mijn naam drie keer aan het einde van die aflevering, bij de making-of - mijn moeder heeft het geteld.' De EO zendt Planet Earth 2 vanaf zondagavond 20.20 uur uit op NPO 1, maar helaas zonder de stem van David Attenborough.

Bliksem

Sanderson denkt dan niet: waar ben ik in godsnaam aan begonnen. Het hoort erbij, net als die keer dat de bliksem vlakbij insloeg, toen hij met Ruben Smit paarden in een onweersbui filmde voor De nieuwe wildernis. Uiteindelijk maakt dat ene money shot alles goed. Door met de opgedroogde en gerepareerde drone boven de Amazone te zweven, kon Sanderson niet alleen de bovenkant van de dolfijnen haarscherp vastleggen, als ze naar boven kwamen om naar lucht te happen, maar ontdekte het team ook dat de dolfijnen niet in hun eentje, maar in groepen opereren. 'Het geeft een enorme kick om iets te filmen dat biologen daar nog niet eens hadden gezien. Dan voegt technologie echt wat toe.'

Net als bij de eerste serie krijgt Planet Earth 2 ook kritiek, over de enscenering. Zo was er ophef over een getrainde adelaar die met een minicamera op zijn rug de vogelvlucht tussen de bergen liet zien. 'Je moet niet alleen tamme dieren gebruiken in een natuurfilm', zegt Sanderson. 'Maar zo'n shotje tussendoor vind ik niet erg. Je vertelt een verhaal, dus je hebt zulke momenten nodig. En trouwens: ik denk dat dit een leuk uitje was voor die adelaar. Bij De nieuwe wildernis hebben we alleen dieren in het wild gefilmd, op wat hommels na. De enige truc die we gebruikten, was een timelapse van planten. Maar als je de lat zo hoog legt en zo dicht mogelijk bij de waarheid wil blijven, kost dat heel veel tijd.'

Michael Sanderson: 'Het moet zo groots en episch mogelijk.' Beeld Ateles Films/Ana Luisa Santos

Planet Earth is entertainment voor de massa, zegt Sanderson. 'Zolang de dieren maar doen wat ze zonder camera ook doen.' Dus als dieren elkaar aanvallen en opeten, ga je dat niet verstoren, ook al vinden sommige kijkers dat schokkend. 'Als een dier met een vachtje wordt opgegeten, vinden ze dat te ver gaan, vanwege de aaibaarheidsfactor.' Sanderson wil vooral geen stress veroorzaken of dieren opjagen. 'Die dolfijnen zijn het geluid van boten gewend, dus dan is een drone niet indringend. Maar slingerapen kunnen je aanvallen als je te dicht bij komt. Je moet dus geen oogcontact maken.'

Registreren of redden, dat blijft het grote dilemma voor natuurfilmers. 'Ik probeer beide te doen', zegt Sanderson. Planet Earth 2 sluit af met een explicietere waarschuwing dan de eerste reeks: onze aanwezigheid heeft een verwoestend effect op dieren. 'Ik denk vaak na over mijn eigen ecologische voetafdruk, omdat ik veel vlieg voor mijn werk.' Tegelijkertijd hoopt Sanderson dat hij met zijn beelden kijkers inspireert om milieubewuster te leven. 'Maar wat als alle kijkers massaal naar de plekken uit de serie afreizen om die dieren met eigen ogen te zien? Die gedachten kunnen je soms gek maken.'

Meer kijkers dan X Factor

Planet Earth 2 is een vervolg op het grensverleggende Planet Earth, precies tien jaar na de eerste serie. In 2006 was Planet Earth de duurste BBC-natuurserie ooit gemaakt, met een budget van bijna 2 miljoen euro per aflevering. Het was tevens de eerste natuurserie die in HD werd gefilmd. Na lovende kritieken (de serie wordt vooral geroemd omdat die zo groots en meeslepend is), onverwacht hoge kijkcijfers, een spin-off (Planet Earth: The Future) en een speelfilm in 2007, maakte BBC Natural History Unit tien jaar later een vervolg met behulp van de nieuwste cameratechnieken. Planet Earth 2 is gefilmd in 4K en er is gebruikgemaakt van drones en op afstand bestuurbare camera's, waarmee onder andere de goed verborgen sneeuwluipaarden op unieke wijze zijn vastgelegd. Het succes van de eerste Planet Earth-reeks en de voorganger Blue Planet (2001) is wederom overtroffen. In Engeland keken er wekelijks meer dan elf miljoen mensen naar. De zesde en laatste aflevering van deze reeks trok zelfs meer kijkers dan de finale van X Factor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.