'Eindelijk pluk ik de vruchten van het eindeloze investeren'

Interview met operazangeres Lenneke Ruiten

Ze was geen onsuccesvolle zangeres. Maar met opera wilde het maar niet lukken. Jarenlang deed ze de ene na de andere auditie. Vergeefs. Nu is ze een hype.

Lenneke Ruiten. Beeld Ivo van der Bent

Op een dag in 2006 zit Lenneke Ruiten thuis op de bank te janken. Wat doe ik verkéé-éérd, snikt de sopraan. Ze heeft concoursen gewonnen, oefent zich suf, verpest nooit een optreden. Toch wordt ze links en rechts voorbijgestoken door generatiegenoten die wél doorstoten naar de operahuizen van Londen, Wenen en Parijs.

'Nu ben ik een hype', zegt Lenneke Ruiten in de artiestenfoyer van De Nationale Opera. Ze gooit er een relativerende schaterlach achteraan. Dan, serieus: 'Ik zing fantastische rollen in fantastische operahuizen. Eindelijk pluk ik de vruchten van het eindeloze investeren.'

Te jonge stembanden

Ruiten (39) is in Amsterdam voor Mozarts opera Die Entführung aus dem Serail. Ze zingt de rol van Konstanze, een jonge Spaanse edelvrouw die wordt bevrijd uit een Turkse harem. De productie uit 2008, geregisseerd door Johan Simons, gaat vanavond in reprise.

Tot Ruiten in 2013 doorbreekt op het operatoneel, leidt ze een niet onsuccesvol zangeressenleven. Elk jaar is er wel ergens een Matthäus-Passion waarin ze sopraanaria's zingt. Frans Brüggen en het Orkest van de Achttiende Eeuw weten haar te vinden voor Mozart. Bij John Eliot Gardiner, de Britse topdirigent, heeft ze de handen vol aan projecten met Monteverdi en Bach.

Maar ja, die operacarrière. Op haar 15de droomt ze er al van. Het conservatorium wijst haar tot twee keer toe af: te jonge stembanden. Ruiten houdt vol en wint in 2002 het Internationaal Vocalisten Concours in Den Bosch, dat wereldwijd hoog staat aangeschreven. 'Ik was 24 en dacht: nu gaat het gebeuren. Maar ik bleek in de verste verte niet voorbereid op de harde kanten van het operavak.'

Lenneke Ruiten

1977 wordt geboren in Velsen
2002 studeert af aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag
2002 wint het Internationaal Vocalisten Concours in Den Bosch
2003 vervolgopleiding aan Bayerische Theaterakademie in München
2008 debuteert bij De Nationale Opera in Die Frau ohne Schatten van Richard Strauss
2010 neemt in eigen beheer een Mozart-cd op
2013 beleeft haar operadoorbraak in Brussel
2014 debuteert op de Salzburger Festspiele
2015 debuteert in La Scala in Milaan; zingt bij De Nationale Opera een hoofdrol in Engelbert Humperdincks Hänsel und Gretel
2016 scoort uitstekende kritieken als Fiordiligi in Mozarts Così fan tutte in Aix-en-Provence

Aangenomen

Twaalf jaar lang trekt ze van auditie naar auditie, steevast vergeefs. 'Je zingt een aria en dan is het bedankt en tot ziens. Ik heb nog nooit gehoord van een collega die via een auditie een productie is binnengekomen. Je hebt een netwerk nodig, een agent, of een dirigent die per se jou wil hebben.'

Of juist niet, merkt Ruiten in 2013. Een maestro die zijn avances niet ziet beantwoord, schrapt haar uit een eerder toegezegd, omvangrijk concertschema. Van de ene op de andere dag kijkt ze aan tegen een leeg halfjaar.

Inderhaast vindt ze een klus in het Zwitserse Sankt-Gallen. 'Wauw', zegt een bariton daar, 'jij zingt goed!' Hij dropt haar naam bij het operahuis van Stuttgart, waar ze prompt een engagement krijgt. Het balletje rolt verder als de Stuttgartse intendant wordt gebeld door Marc Minkowski, de gerenommeerde Franse dirigent. Hij zit dringend verlegen om een Ophélie voor een Hamlet in Brussel. 'Ik erheen om voor te zingen. Aangenomen.'

Mozartsopraan

Lenneke Ruiten heeft naam gemaakt als 'Mozartsopraan'. Dat is, zegt ze, 'een zangeres met een jeugdig, flexibel geluid, die zowel drama in haar stem kan leggen als virtuoze versieringen zingt. Het Mozartvak is stressvol, elke noot moet perfect klinken. Een beetje foezelen kan niet. En je moet er goed uitzien, Mozartopera's gaan altijd over jeugdige vrouwen. Zeker in een moderne regie is een jongemeisjesachtig uiterlijk een voordeel. Mij maakt het niet uit hoe een zanger eruitziet, als ik de rol maar geloof.'

Bejubeld

Ruiten wordt de ontdekking van de avond. Een criticus vergelijkt haar stem zelfs met die van Maria Callas. Opeens staan operascouts voor haar in de rij. In de seizoenen die volgen kan ze de debuten aftikken: 2014 de chique Salzburger Festspiele, 2015 de roemruchte Scala van Milaan, 2016 het vooruitstrevende operafestival van Aix-en-Provence.

En nu is het zaak nuchter te blijven, zegt ze. 'Vergeleken met andere beroepen viert een zanger onnatuurlijk grote successen. Je staat in de schijnwerpers, wordt bejubeld, hebt overal fans. Ik zie collega's die aan dat leven verslaafd raken. Gelukkig heb ik naast het podium nog een gezin.'

Al geniet ze natuurlijk met volle teugen van het applaus. La Scala, twee jaar geleden: Lenneke Ruiten zingt in Lucio Silla, een zelden opgevoerde jeugdopera van Mozart. 'In dat stuk zit zo'n beetje de lastigste sopraanaria uit het hele repertoire. Van de stress heb ik in de aanloop naar de première elke dag gehuild.'

Dus daar ligt La Ruiten, in een vorstelijke jurk, op een juweel van een sofa, moederziel alleen op de bühne van La Scala in Milaan. Haar carrière loopt niet langer verkéé-éérd. 'Ik zong mijn aria voor een uitverkochte zaal en dacht: gaaf, mag ik dit moment éven vasthouden?'

Mozart: Die Entführung aus dem Serail. Amsterdam, Nationale Opera & Ballet, 13 t/m 26/1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.