Interview Sandra Oh

‘Een bestaand, racistisch geloofssysteem was diep in mijn botten gaan zitten’

Lang dacht actrice Sandra Oh ( 47 ) dat men niet zat te wachten op Aziatische vrouwen in de hoofdrol. Een Emmy-nominatie voor Killing Eve bewijst het tegendeel.

Sandra Oh. Foto Bobby Doherty for New York Magazine

Te laat, moe en met een dikke kater na een karaokebedrijfsfeestje stapt MI5-medewerker Eve aan het begin van Killing Eve de bijeenkomst binnen die haar leven zal veranderen waarover later meer.

Terwijl een pinnige leidinggevende vertelt over een moord op een Russische zakenman, probeert Eve ongemerkt een croissantje uit een krakend papieren zakje te vissen. Iedereen valt stil; desondanks propt Eve het broodje in haar mond. Als ze hoort dat de moordenaar ongemerkt de heupslagader van zijn slachtoffer heeft weten door te snijden, ontglipt haar een bewonderend ‘cool’  gevolgd door een verontschuldigende blik.

Wat is dit voor geheimedienstmedewerker, een onhandige veertiger, type vormeloze regenjas en gemakkelijke schoenen? Waar is de glamour en de bovenmenselijke charme van Britse collega’s als James Bond? Waar is de donkere wolk die zo vaak boven getroebleerde Europese vrouwelijke speurneuzen hangt, zoals Marcella of Sarah Lund (The Killing) of Saga Norén (The Bridge)? Eve ziet eruit als een systematisch onderschatte vrouw met wie je kunt lachen.

Killing Eve, momenteel al te bekijken via NPO Start Plus (de betaaldienst van de NPO) en later dit jaar uitgezonden op NPO 3, is een van de meest verfrissende series van dit moment. De misdaadthriller is zowel grappig als loeispannend, zet speels genreconventies en tradionele man-vrouwverhoudingen op zijn kop en zit vol met originele, gecompliceerde (en veel vrouwelijke) personages.

‘Ja!’, roept de Canadese actrice Sandra Oh aan de telefoon vanuit Amerika. Dat is precies de reden waarom ze de rol van Eve wilde spelen. ‘De gelaagdheid, de unieke toon van bedenker Phoebe Waller-Bridge, de manier waarop de serie in de vrouwelijke psyche duikt: dat interesseerde me.’

Terug naar die bijeenkomst die Eve’s leven op zijn kop zal zetten: het is het moment dat ze voor het eerst hoort over de gewetenloze huurmoordenaar Villanelle (Jodie Comer). Eve raakt geobsedeerd door haar, en dat is wederzijds: acht afleveringen lang spelen de vrouwen een intrigerend kat-en-muisspel, waarbij het tot de laatste minuut onduidelijk is of ze elkaars geliefden willen zijn of elkaars moordenaars. Terwijl de jonge, glamoureuze Villanelle door heel Europa reist en uiteenlopende figuren op de meest ingenieuze manieren omlegt, wordt ze op de hielen gezeten door de rommelige MI5-medewerker, die voorheen een bureaubaan had en alleen in haar vrije tijd stiekem dossiers las van moordenaars.

Drama en humor

Oh: ‘Killing Eve gaat niet over moorden en geweld, het is eerder psychologisch. Eve is halverwege haar leven en heeft tot nu toe altijd correct geleefd. Ze heeft een prima huwelijk en een aardige baan, die ze naar behoren uitvoert. Maar ze is ingedut, ze let niet op. En ik denk dat als we niet opletten in het leven, er dingen kunnen opborrelen die ons plotseling kunnen grijpen. Ik vind het fantastisch dat Eve zelf ook niet begrijpt waarom ze zo gefascineerd is door dat duistere en grenzeloze; het vrije van Villanelle. En dat ze zich langzaam realiseert dat ze op een pad zit waarvan ze niet meer afkomt.’

Oh speelt Eve prachtig: elke aflevering loopt ze meer rechtop, alsof ze beter in haar vel zit naarmate ze dichter bij het kwaad komt. Ze maakt van Eve een geloofwaardig personage. Met haar expressieve gezicht laat ze zien wat Eve zelf ontgaat en schakelt ze tussen drama en humor: die mix is een van de sterkste aspecten van de serie.

‘Ik zie het zelf niet als komisch spelen’, zegt Oh. ‘Neem dat moment dat ze dat croissantje probeert te eten tijdens die bijeenkomst. Dat ís grappig, maar het zegt veel over Eve als personage. Wat je op zo’n moment hoort te doen, is de honger onderdrukken. Maar dat doet ze niet: ze heeft zo veel honger dat ze de regels durft te breken. Ze móét eten. Het is grappig omdat het echt voelt. Al die kleine komische momenten zijn voor mij een manier om te laten zien wat voor mens ze is.’

Sandra Oh in ‘Killing Eve’.

Actief wachten

Sandra Oh is geboren en getogen in Canada. Haar Koreaanse ouders hadden liever gezien dat ze journalistiek zou gaan studeren, maar Oh wilde acteren. Dat wilde ze zo graag dat ze op haar 21ste voor een auditie de bus van Montreal naar Toronto pakte (zeven uur rijden), in het busstation sliep en stemoefeningen deed in een park. Zo kreeg ze haar eerste rol: de hoofdrol in de televisiefilm The Diary of Evelyn Lau (1993).

In Hollywood  waar, zo vertelde haar eerste agent haar fijntjes, niemand op Aziatische acteurs zat te wachten  speelde ze bijrollen in films als Sideways (2004) en Hard Candy (2005), tot ze gecast werd voor de televisieserie Grey’s Anatomy. Ze werd wereldberoemd als Cristina Yang, een ambitieuze arts in opleiding. Het leverde haar vijf Emmy-nominaties op en een Golden Globe voor beste vrouwelijke bijrol in een televisieserie.

Na haar afscheid in 2014 sloeg ze de meeste projecten af. Ze was ‘actief aan het wachten’. Ze zorgde dat ze helemaal klaar was voor het juiste project, al wist ze niet precies wat dat moest zijn. ‘Je kunt nooit van tevoren weten waarop je verliefd wordt. Maar dat was wat ik wilde: verliefd worden. Op dit punt in mijn carrière en in mijn leven neem ik geen genoegen meer met abc’tjes. Ik wil d, e, f, g. Iets dat interessant en inspirerend is.’

Dat werd de rol van Eve, die Oh haar zesde Emmy-nominatie opleverde. Een nominatie waarmee ze geschiedenis schrijft: ze is de eerste vrouw van Aziatische afkomst die kans maakt op een Emmy voor beste hoofdrol in drama. Los van Ohs kwaliteiten is dat veelzeggend: zoveel Aziatische acteurs zijn er niet in complexe, inhoudelijke hoofdrollen. Oh realiseert zich dat ze een rolmodel is: ze speelde bewust alleen rollen die stereotypen overstijgen.

Emmy award 

De Emmy’s worden uitgereikt op 17 september. Sandra Ohs concurrenten voor de Emmy voor beste vrouwelijke hoofdrol zijn Claire Foy (The Crown), Elisabeth Moss (The Handmaid’s Tale), Keri Russell (The Americans), Evan Rachel Wood (Westworld) en Tatiana Maslany (Orphan Black).

Sandra Oh en tegenspeelster Jodie Comer als Villanelle.

De Aziatische rol

Maar hoezeer haar zelfbeeld gevormd was door Hollywood, merkte ze pas toen ze het script las voor Killing Eve, vertelde ze. Ze bladerde het door. En nog eens. Waar was het Aziatische personage? Of de ambitieuze dokter? ‘Zeg, om welke rol gaat het eigenlijk?’, vroeg ze aan haar agent. ‘Schat, je wordt gevraagd voor Eve.’

Dat was het moment dat Oh zich realiseerde dat zij er onbewust nog steeds van uitging dat hoofdrollen nu eenmaal altijd voor witte acteurs zijn, en dus niet voor haar. ‘Ik heb hier nog steeds niet de juiste woorden voor gevonden’, zegt Oh. ‘Ik blijf nadenken over wat dat moment voor mij betekent. Het was zo pijnlijk om te merken dat een geloofssysteem nee, een bestaand, racistisch systeem  ongemerkt in mijn botten is gaan zitten. Had je me ooit gevraagd of ik zo over mezelf dacht, dan had ik vol overtuiging ‘nee’ gezegd. Maar blijkbaar zitten die denkbeelden dieper dan ik had kunnen vermoeden.’ Ze aarzelt. ‘Ik heb een geweldige carrière. Ik vind het belangrijk hoe mensen uit mijn gemeenschap naar zichzelf kijken. Om dan te merken dat ik mezelf over het hoofd zag, was verpletterend.’

Oh’s afkomst speelt in Killing Eve geen enkele rol. Het is een typisch voorbeeld van ‘kleurenblind casten’. En toch, zegt Oh, ziet ze dat in de tweede, al geplande serie van Killing Eve graag anders. ‘Op dit punt in mijn carrière wil ik júíst dat het over afkomst gaat. Verreweg het meeste materiaal dat uit Hollywood komt, is geschreven vanuit een wit, doorsnee standpunt. Maar dat is niet specifiek genoeg. We willen toch gelaagde, complexe personages? Dan maakt het uit waar ze vandaan komen. Daar wil ik graag naartoe: niet naar het punt dat afkomst er niet toe doet, maar dat het er juist heel erg toe doet. Dat levert een rijkdom op die we zouden moeten gebruiken.’

Killing Eve is (betaald) te zien via NPO Start Plus en wordt later op NPO (gratis) uitgezonden (datum nog onbekend).

Boekenreeks 

De tv-serie Killing Eve is gebaseerd op de boeken die danscriticus Luke Jennings van de Britse krant The Observer schreef. Als thrillerfan vond Jennings het genre maar oubollig geworden: hij had genoeg van de humorloze mannelijke personages met hun drankprobleem en gadgets. ‘Waarom de boel niet eens lekker op zijn kop zetten?’, dacht hij. Zijn boekenserie over de psychopatische huurmoordenaar Villanelle werd bewerkt door Phoebe Waller-Bridge, bedenker van en actrice in de komische televisieserie Fleabag. Zij liet Eve een grotere rol spelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.