theaterrecensie Dorian

‘Dorian’ heeft een lekker tempo en barst van de herkenbare thema’s, maar of de voorstelling je ook raakt ... (twee sterren)

Theaterrecensie - Dorian (Het Noord Nederlands Theater).

Dorian Beeld Reyer Boxem

‘Jij moet Igor zijn’, zegt de excentrieke kunstverzamelaar Bambi Pelecano.

‘Ik doe mijn best’, antwoordt Igor Popovic. Hij trekt zijn kleren uit en stapt op de sokkel. Popovic staat model voor kunstenares Ava, die zich niet eerder serieus toelegde op figuratieve schilderkunst. Maar de bloedmooie Igor heeft daar verandering in gebracht, en opeens is ook de interesse van de rijke Bambi gewekt.

In een prettig snel tempo is hiermee het uitgangspunt van Dorian gemaakt, de nieuwe voorstelling van het NNT onder gastregie van Christophe Coppens. Coppens vergaarde roem als modeontwerper, onder meer voor popsterren (Rihanna, Róisín Murphy) en modehuizen (Miyake, Yamamoto). Daarnaast ontwikkelde hij zich als beeldend kunstenaar. Het theater is een vroege liefde: Coppens werd opgeleid als regisseur en acteur.

NNT-directeur Guy Weizman staat, ook in zijn eigen voorstellingen, een interdisciplinaire manier van werken voor en zag Coppens oeuvre hierbij aansluiten – reden om de Belgische kunstenaar uit te nodigen.

In Dorian brengt Coppens al die disciplines samen, maar de manier waarop draagt er helaas ook toe bij dat het een tamelijk onevenwichtige voorstelling is geworden.

Dorian is losjes gebaseerd op The Picture of Dorian Gray, de roman van Oscar Wilde uit 1890. Coppens bewerkte het origineel samen met schrijver Javier Barcala tot een stuk met herkenbare hedendaagse thema’s. Het ‘geraamte’ bleef: een mooie jongeman laat zijn portret schilderen en wil vervolgens niet ouder worden dan dat hij eruitziet op dat schilderij. Zo bang is hij om zijn jeugdige schoonheid te verliezen, dat hij er zijn ziel wel voor wil verkopen. Terwijl de jaren verstrijken, blijft hij jong en mooi en veroudert het portret, dat onder meer om die reden verstopt moet blijven. Uiteindelijk brengt die eeuwige jeugd hem meer ellende dan Dorian lief is.

Verplaatst

Coppens en Barcala verplaatsen het verhaal van het Londen van Wilde naar een niet nader genoemde maar direct herkenbare westerse kunstwereld, met galeries, vernissages, mecenassen, kunstpausen en -critici. Trends, jeugdigheid, zelfbeeld, Instagram, Facebook, maakbaarheid en ijdelheid – het is er allemaal.

Dat levert aanvankelijk aanstekelijke scènes op, met over the top acteerwerk van Bien De Moor als Bambi en Martijn de Rijk als kunstkenner Karl (met een knipoog naar series als Ab Fab en Dix pour cent). De aankleding is daarbij dik in orde: Coppens stak de personages in geweldige flamboyante creaties.

Tegenover deze camp-achtige extravagantie plaatsen de makers de ‘serieuze tak’ van kunstenaars, gerepresenteerd door Ava Ravenstein, mentor van Igor en schilderes van het gewraakte portret. Igor, kunststudent, enigszins naïef en met een kennelijk ingewikkelde Oost-Europese achtergrond, voelt zich hier thuis, maar laat zich in no time betoveren (of beheksen) door Bambi Pelecano en verraadt daarmee zijn achtergrond – en zichzelf. Het is Bambi die hem later omdoopt tot Dorian.

Bram van der Heijden speelt die titelrol met overgave en inzet, maar kan de door haastige en soms merkwaardig zwenkende verhaallijn zijn personage niet van diepte voorzien. Dat geldt al snel ook voor de andere acteurs: ze blijven steken in archetypische weergaven van figuren. Dat zou misschien nog passen bij een stuk zonder dwingend narratieve structuur, maar dat is ‘Dorian’ niet.

De voorstelling wil disciplineoverschrijdend zijn en ook beeldend werk op de scène laten zien. Coppens doet dat met verve: de scenografie krijgt een belangrijke plaats, met verrassende installaties en lichteffecten. In die scènes raakt de voorstelling aan performance, en wekt ze opnieuw interesse. Maar het volgende moment wordt er weer krampachtig teruggegrepen op de verhaallijn. Daar verliest ‘Dorian’ aan kracht en waarachtigheid.

Igors geliefde sterft onder verdachte omstandigheden, hij wordt twintig jaar lang ‘gevangengehouden’ door Bambi, hij raakt aan de drugs en verslaafd aan een rock ’n roll bestaan en heeft voortdurend onbetekenende seks, er zijn overal aanslagen, er duikt een vage vent op die zijn zoon zou kunnen zijn, en uiteindelijk is er de Wildiaanse afrekening met het schilderij en de consequentie daarvan. Het is nogal wat, maar het raakt niet.

In alle overdaad is een aantrekkelijk plan blijven steken.

Dorian Gray en de mode

Oscar Wildes Dorian Gray en de thema's van eeuwige schoonheid en jeugd vormen ook de inspiratiebron voor Dorian Gray van theatermaker Ulrike Quade en Sibersee, productiekern voor onorthodoxe muziek-theater en experimentele opera. Zij noemen hun voorstelling (première op 17/10 in Theater Bellevue, Amsterdam) een ‘sprookjesopera’ waar in de titelheld verschijnt als een metroman in een digitaal tijdperk. De jonge mode-ontwerper Marlou Breuls — ze liep stage bij Viktor en Rolf en werkt inmiddels voor onder anderen zangeres Björk — ontwerpt een pop en kostuums voor deze voorstelling. 

Dorian door Het Noord Nederlands Toneel. Tekst: Javier Barcala, naar The Picture of Dorian Gray van Oscar Wilde. Regie, decor- en kostuumontwerp: Christophe Coppens. 29/9, Stadsschouwburg Groningen. Tournee t/m14/12.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.