'Doe je een donatie voor één of twee joden?'

Documentaire Breng de joden thuis

Alle joden naar Israël verhuizen: het levensdoel van Koen Carlier, hoofdpersoon in de documentaire Breng de joden thuis.

'Wat willen jullie?', vraagt de stokoude Joods-Oekraïense Polya haar ongenode gasten. De documentaire Breng de joden thuis is net begonnen.

Op haar bank zit de Vlaamse Koen Carlier, werkzaam voor de zionistische Nederlandse organisatie Christenen voor Israël, die zojuist met zijn tolk een voedselpakket heeft afgeleverd bij de armlastige Polya. Maar daar is Carlier in eerste instantie niet voor gekomen. De voornaamste reden achter zijn bezoek: joden in diaspora helpen emigreren naar het beloofde land - opdat de Messias volgens de profetieën terug naar aarde kan keren. Of, zoals de christelijke Vlaming zonder schroom tegen Polya zegt: 'Jullie moeten allemaal terug naar Israël.'

Aan ongemakkelijke fragmenten geen gebrek in de documentaire van IKONdocs/EO waarin Koen Carlier wordt gevolgd tijdens zijn werkzaamheden als 'pionier' die joden veilig ophaalt uit Oekraïne. Want, zo waarschuwt Carlier, er komt nog een tijd van 'jagers'.

De ideale hoofdpersoon

Filantropisch, onbehouwen en devoot - voor filmmakers Arnold van Bruggen en Eefje Blankevoort was Carlier de ideale hoofdpersoon voor een documentaire over de 'Breng de Joden Thuis'-campagne van Christenen voor Israël.

Van Bruggen en Blankevoort kwamen in contact met Carlier tijdens een bezoek aan een congres van Christenen voor Israël. Ze bezochten het evenement naar aanleiding van een berichtje in het Reformatorisch Dagblad, zegt Van Bruggen. 'Daarin stond een oproep van Christenen voor Israël om te komen vieren dat ze inmiddels de honderdduizendste jood hebben thuisgebracht. Dat vonden we intrigerend.'

Zeker duizend mensen kwamen af op het congres, zegt Blankevoort. Ook Carlier was aanwezig om te vertellen over zijn ervaringen in Oekraïne. 'Tijdens een workshop werden bezoekers aangemoedigd te doneren. Voor 135 euro kon je al een jood naar Israël terugbrengen. 'Doe je een donatie voor één of twee joden?', werd het publiek gevraagd. Na afloop liet een vrouw opgewekt weten dat ze helemaal was overtuigd en had besloten om een jood naar Israël te laten brengen.'

Van Bruggen: 'We keken met groeiende verbazing. Dat hele idee van joden thuisbrengen vonden we zo absurd. En dat ze binnen die bubbel van de kerk daar zo blij mee leken te zijn.'

Tekst gaat verder onder afbeelding

Gefascineerd

De achterban van Christenen voor Israël volgt een strikte interpretatie van oude Bijbelteksten. Zo zien ze overal tekenen dat de eindtijd is aangevangen: armoede, de opkomst van Islamitische Staat, natuurrampen. Of 'barensweeën van de Apocalyps', zoals de strenggelovige christenen de wereldwijde crisissen interpreteren. 'Ze geloven oprecht dat de Armageddon binnenkort zal plaatsvinden', zegt Blankevoort. 'En als je meegaat in dat denken, zie je ook echt al die tekenen.'

Van Bruggen raakte gefascineerd door de dubbelzinnigheid van de campagne. 'Ik zag de barmhartigheid van Carlier die voedselpakketten rondbracht en overal Holocaustmonumentjes oprichtte in Oekraïne. In die zin kun je zeggen dat zijn organisatie het veel beter doet dan christenen uit het verleden die joden hebben vervolgd. Maar als je kijkt naar wat ze uiteindelijk doen, en hoe ze dat doen, dan is dat vooral uit eigenbelang: alle joden moeten naar Israël zodat hun Messias komt.'

Beukmodus

Soms kon Carlier heftig tekeer gaan, zegt Blankevoort. 'Waar wij nog op poezenvoetjes bij die gezinnen over de vloer kwamen, ging hij meteen over op beukmodus.'

Van Bruggen: 'Tijdens de workshop in Nederland zei hij zelfs dat het Noorderland (Rusland en Oekraïne) even moet overkoken, in de hoop dat de joden dan vanzelf weggaan. Dat zie je ook terug in de documentaire.'

'Dat heeft toch wel iets heel naars', zegt Blankevoort. 'Maar hij is tegelijkertijd ook een gezellige Vlaming die lief is voor zijn kinderen en die grapjes maakt met de mensen die hij bezoekt.'

De joodse gezinnen die Carliers preken en betogen keer op keer moeten aanhoren, reageren opmerkelijk geduldig. Carlier wordt nergens het huis uit geschopt, ook niet wanneer hij drammerig tegenover een gezin verkondigt dat ze toch echt naar Israël moeten emigreren. 'Of jullie nou willen of niet.'

Eigenlijk is dat niet zo heel gek, zegt Van Bruggen. 'De voedselpakketten die Carlier altijd meebrengt, zijn een goede voet tussen de deur. Daar kunnen die gezinnen een halfjaar van leven op het verarmde platteland, ze vormen een substantiële bijdrage aan hun levensonderhoud. Sommige mensen horen het ook met een lachje aan, zo van: we laten hem even praten; hij zijn verhaal, wij het voedsel. Maar er zijn ook wel degelijk mensen die zich thuis laten brengen.'

De documentaire Breng de joden thuis is op dinsdag 29/3 om 22.55 uur te zien op NPO2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.