'De studenten-Oscar die ik won is geen garantie voor succes'

Het filmtalent van 2018: Marit Weerheijm

Marit Weerheijm won met haar magisch-realistische afstudeerfilm gelijk een studenten-Oscar. En nu? De wijde wereld in met plannen voor drie films tegelijk.

Marit Weerheijm. Beeld Valentina Vos

Midden september krijgt Marit Weerheijm ( 25 ) een mailtje van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Inderdaad, de instantie die jaarlijks de Oscars uitreikt. Of ze even kan bellen. Haar afstudeerfilm Grijs is ook een kleur staat op de shortlist voor de Student Academy Awards, de studentenversie van de meest prestigieuze filmprijs wereldwijd.

Weerheijm zit thuis ziek en in pyjama op de bank als ze het mailtje krijgt. Als ze de representant van de Academy eenmaal aan de lijn heeft, vraagt hij of ze in oktober tijd heeft om naar L.A. te komen. Ja hoor, heeft ze. 'Mooi', zei hij, want je hebt een Oscar gewonnen. Ik schrok heel erg, maar vond het lekker dat ik het op zo'n nuchtere manier te horen kreeg.'

Absurde, abstracte prijs

Een maand na het telefoontje ontvangt ze een bronzen studenten-Oscar. 'Het blijft een absurde, abstracte prijs. Tijdens mijn afstuderen was ik er helemaal niet mee bezig dat zoiets winnen een optie was. Het is een belachelijk grote eer.'

Een jaar eerder is de Utrechtse regisseur afgestudeerd aan de Nederlandse Filmacademie met Grijs is ook een kleur, een klein familiedrama over een jongen (Ko Zandvliet) die na een zelfmoordpoging weer thuis komt wonen, gezien door de ogen van zijn 11-jarige zusje Cato (Cécilia Vos). Een mysterieus figuur met engelenvleugels (Sam Louwyck) helpt haar om te gaan met de doodswens van haar broer.

Volgens een van de stemmende vakgenoten ontstijgt Grijs het niveau van een afstudeerfilm. 'Weerheijm durft met de engelfiguur risico te nemen. Het had zomaar mal of sentimenteel kunnen worden, maar dat gebeurt niet. Ook heb ik in een Nederlandse film zelden een kind zo goed geregisseerd gezien.' Hij noemt het knap hoe de jonge regisseur vanuit het perspectief van een kind het onderwerp, het onbevattelijke van zelfmoord, zo aangrijpend en aandoenlijk weet neer te zetten.

Weerheijm - blonde krullen, grijze trui, zachte, rustige stem - omschrijft Grijs zelf als een 'nuchtere film met een magisch element': een doodnormaal gezin in een doorsneeboerderij, en dan die man met vleugels. Is hij een engel? Een engerd? Hij draagt vleugels van witte veren, maar drinkt ook uit een heupfles en rijdt op een Harley Davidson. 'Het moest subtiel blijven. Hij vliegt niet weg op z'n motor, hij heeft geen aureool om z'n hoofd. De kijker mag zelf betekenis geven aan zijn rol.'

De Italiaanse film Le Meraviglie (2014) was een grote inspiratiebron. 'Daarin zit ook dat gevoel van magie. Het is een coming-of-ageverhaal over een meisje van 13 en haar eigenaardige imkerfamilie. In de film zien we de wereld via dat meisje, dat hebben we bij Grijs ook doorgevoerd. Het is een interessant contrast met het onderwerp van de film: depressie en zelfmoord.'

Hoofdrollen

Een van de hoofdrollen in Le Meraviglie is weggelegd voor de Vlaamse acteur Sam Louwyck. Weerheijm wist hem tot haar eigen verbazing ook te strikken om de man met vleugels te spelen. 'Hij was altijd de referentie voor de engelfiguur, maar ik dacht altijd: hijzelf is onbereikbaar. Tot mijn scenarist en ik erachter kwamen dat hij Vlaams is. Een van mijn docenten bleek hem te kennen en stuurde op een dag een bericht: ik zit nu met Sam te lunchen, nog interesse?'

Ze moesten het draaischema drastisch omgooien: Louwyck had maar anderhalve dag de tijd voor opnames. 'Hij kwam 's middags uit Lyon ingevlogen. We draaiden tot laat door en brachten hem de volgende dag snel weer naar het vliegveld van Brussel.' Een bijzondere samenwerking: 'Dat iemand tegen wie ik echt opkijk naar mij luisterde en me serieus nam, heeft me zelfvertrouwen gegeven.'

Veel films heeft Weerheijm nog niet gemaakt, maar ze weet duidelijk te verwoorden wat haar werk kenmerkt: 'Ik houd ervan de verhoudingen tussen mensen, vaak binnen families, te onderzoeken en ik wil op een subtiele manier laten zien hoe mensen veranderen door bepaalde gebeurtenissen.' Haar films hebben wel wat weg van theater: 'Ze spelen zich altijd op één plek af, met een sterke focus op het acteerwerk en zonder figuranten; in Grijs zaten maar zes mensen.'

Regieassistent

Weerheijm werkt nu als regieassistent voor onder meer Paula van der Oest (Tonio) en Shady El-Hamus (zie kader). 'Zo kan ik van een afstand kijken hoe iemand problemen aanpakt op een set, leren zonder dat ik zelf de verantwoordelijkheid heb voor de inhoud.' Ook is ze bezig met een korte film en heeft ze een plan ingediend bij het Filmfonds voor nóg een korte film. 'Een verhaal over drie zussen, geïnspireerd op mijn eigen leven.'

O ja, er is ook een plan voor een speelfilm. Vorig jaar diende ze het in bij het Filmfonds. 'We hebben toen de subsidie niet gekregen, maar het plan ligt er nog.' Ze is natuurlijk pas net afgestudeerd, nuanceert Weerheijm; de ervaring buiten de Academie moet nog komen. 'Die Student Academy Award is geen garantie voor succes. Sterker nog, misschien moet ik wel harder werken voor mijn volgende film, want met hoge verwachtingen kan ik ook harder onderuit gaan.'

Tekst gaat verder onder de video.


Shady El-Hamus (29)

In zijn films onderzoekt El-Hamus de wereld tussen twee culturen.

Shady El-Hamus studeerde in 2012 af aan de Filmacademie met twee films tegelijk, Magnesium (scenario) en Over Zonen (regie). Daarna volgde hij een opleiding aan de Engelse National Film and Television School. In 2015 kwam hij terug naar Nederland. Dit jaar verschenen drie (korte) films van zijn hand: Malik, Nachtschade en Bestaan is gaan. El-Hamus: 'Mijn vader is Egyptisch, mijn moeder Nederlands. Als gezin waren we elk jaar een maand in Egypte. Ik ben opgegroeid tussen twee culturen, ken de Arabische cultuur maar ben er tegelijk een vreemde. Mijn films gaan vaak over mensen met een Arabische achtergrond in Nederland. Voor mij is films maken een manier om te onderzoeken wie ik zelf ben.'

'Het verhaal van Malik, mijn laatste film, is tragisch: het laat zien hoe een vader en zoon elkaar kwijtraken door een gebrek aan communicatie. Mijn volgende film wordt luchtiger, ik heb behoefte aan positiviteit. Ik ben hem nu aan het schrijven en kan hopelijk ergens volgend jaar gaan draaien.'


Hetty de Kruijf (28)

De Kruijff werkt na Jungle, over een vluchtelingenkamp bij Calais, aan nog een film met dat thema.

Hetty de Kruijf studeerde in 2015 af aan de Filmacademie met Nachtoord. Haar korte film Jungle, over twee Syrische vluchtelingen in het kamp bij Calais, ging dit jaar in première op het Nederlands Film Festival. De twee Nederlands-Syrische hoofdrolspelers, George Tobal en Majd Mardo, wonnen een Gouden Kalf.

De jonge regisseur valt op door haar engagement en de manier waarop ze haar films voorbereidt: voor Jungle bracht ze meerdere dagen door in het vluchtelingenkamp bij Calais en sprak ze uitgebreid met inwoners.

'Ik ben altijd al heel maatschappelijk betrokken geweest, het vluchtelingenprobleem is iets waar ik me de laatste jaren erg boos om heb gemaakt. Met Jungle hoop ik de nummertjes in het nieuws een gezicht te geven, te laten zien dat iedereen iets kan herkennen in de verhalen van deze mensen.'

'Op dit moment werk ik aan een tweede film over dit thema: Nothing to declare. Hij speelt zich geheel af in het laadruim van een vrachtwagen. De drie hoofdrollen worden gespeeld door niet-professionele Syrische acteurs die nog niet zo lang geleden naar Nederland zijn gevlucht. Hun levensverhalen zijn in het script verweven. We zitten nu in de post-productie, hopelijk is hij in februari te zien. Ook schrijf ik aan mijn eerste speelfilm. Over een heel ander thema, maar zeker even geëngageerd.'

Hoe het verder ging met Regisseur Mees Peijnenburg (28)

'Ik ben vooral bezig geweest met het scenario van mijn eerste speelfilm, over drie dakloze jongvolwassenen op zoek naar liefde. Ik hoop de film komend jaar te maken, ik zit in een soort wedstrijd tussen debuterende filmmakers. Van de oorspronkelijke zestien zijn we nog met vier over. Twee van hen mogen hun film maken en krijgen ondersteuning van het Nederlands Filmfonds.

'Voor research heb ik veel tijd met zwerfjongeren doorgebracht, en dat doe ik nog steeds. Bij sommige kids zijn haast alle ingrediënten voor een rotleven aanwezig, en toch hebben ze een soort energie, een oerdrift, die ze op de been houdt en hoop biedt op een betere toekomst.

'Ik voer veel gesprekken met de producent en co-schrijver, maar praat nog niet met acteurs. Daar wacht ik mee totdat we groen licht hebben. In maart horen we of dat zo is.'

Gijs Beukers

Lees hier het interview met Mees Peijnenburg van vorig jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.