‘De ene helft beoordeelt de andere’

Het kunstsubsidiestelsel werkt niet meer, stellen de directeur van het Fonds voor Beeldende Kunst, Vormgeving en Bouwkunst (BKVB) en zijn collega van de Mondriaan Stichting....

Directeur Jos Houweling van het Sandberg Instituut in Amsterdam. Voormalig commissielid en bestuurslid van het Fonds BKVB.

‘Ik ben een fan van het Fonds. Dat het systeem van commissies per definitie middelmatigheid in de hand werkt, deel ik niet. Hoe beter een commissie is, des te kleiner de kans op middelmatigheid. Vriendjespolitiek komt wel eens voor. De kunstwereld in Nederland is klein, en we zijn geen heiligen. Maar in de meeste gevallen zijn het mensen die met passie hun keuzen verdedigen.’

Lex ter Braak. Directeur van het Fonds BKVB, Amsterdam.

‘Er is geen vriendjespolitiek! Commissieleden overleggen op respectabele gronden. Wel lijkt het soms dat de ene helft van Nederland de andere helft beoordeelt. Maar omdat iedere zoveel jaar er een wisseling van de wacht plaatsvindt, draaien die rollen dan om. Dat zit een werkelijke discussie in de weg.’

Arnold Mosselman. Bibliothecaris en programmamaker Stroom Den Haag. Commissielid van het Fonds BKVB en de Mondriaan Stichting.

‘Dat Nederland internationaal niet meer meedraait is onzin. Alle grote kunstenaars van nu, zoals Rineke Dijkstra, Joep van Lieshout en Aernout Mik, krijgen in de buitenlandse kunsttijdschriften ruimschoots aandacht. Hun internationale bekendheid is mede te danken aan subsidiëring. Ze nemen een zak geld mee. Dat is een van de redenen dat ze in het buitenland zo graag gezien worden.’

Lex ter Braak.

‘Altijd als er in Nederland gesubsidieerd moet worden, worden er commissies opgericht. De vraag is of dat het enige juiste model is. Ik denk van niet. Commissies opereren anoniem, je kan ze niet aanspreken. Intendanten wel. Die zijn persoonlijk verantwoordelijk voor hun keuze. Hoewel je je ook weer niet kan voorstellen dat al het subsidiegeld alleen door intendanten zal worden verdeeld. Het gaat om een veelheid van mogelijkheden en er is niet bij voorbaat één pasklare oplossing voor handen.’

Stef Blok, Tweede Kamerlid voor de VVD, tegenstander van subsidies voor kunst.

‘Ik ben blij met deze steun uit de kunstwereld zelf. Ik heb er al eerder in een ingezonden stuk in de Volkskrant op gewezen dat de kunstwereld veel te veel op de rijksoverheid is gericht. De constatering dat de doelen van het subsidiebeleid – meer bezoekers trekken en grotere maatschappelijke betrokkenheid van de kunst – niet zijn bereikt, komt letterlijk uit die tekst.’

Kamerlid Atzo Nicolaï, woordvoerder Cultuur van de VVD.

‘Stef Blok vertolkt niet het standpunt van de fractie. De VVD is juist voorstander van een ruimhartig kunstbeleid. Er zijn veel goede redenen om al het moois dat er is in stand te houden met subsidie. Het idee een intendant te benoemen is goed, maar dan wel voor maximaal vier jaar, met een beperkt budget. Dat er meer geld naar minder kunstenaars moet, roep ik allang. We zijn veel te bang een nieuwe Van Gogh te mis te lopen.’

Nicoline van Vroonhoven, woordvoerder Cultuur van het CDA.

‘De Kamer heeft twee weken geleden mijn motie aangenomen waarin wordt aangedrongen op een code voor Cultuurfondsen. Die worden machtiger, maar de politiek heeft er geen greep op. Ik wil meer transparantie. Wie zitten er in de commissies, op basis van welke criteria vindt de beoordeling plaats. Dat weten we nu niet. In strijd met Thorbecke, die zegt dat de overheid kunst niet beoordeelt? Thorbecke is veel te heilig geworden. Natuurlijk moet de politiek kunnen zeggen waar de subsidie naartoe gaat. Wat ervan gemaakt wordt, daar moeten we niet over oordelen.’

Harmen Bockma

Rutger Pontzen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.