Boekhandelaren brengen verboden boek terug met vernuftige truc en Don Quichot

Omstreden werk over Spaanse drugshandel toch te lezen dankzij digitale tool.

Ruim vier eeuwen geleden streed de legendarische romanfiguur Don Quichot nog tegen windmolens. Nu is de dolende ridder uit Cervantes’ meesterwerk plots een strijder tegen censuur. Met dank aan de vereniging van boekhandelaren in Madrid, die het beroemdste boek uit de Spaanse literatuur gebruikt om te protesteren tegen het rechterlijk verbod op Fariña, de bestseller van journalist Nacho Carretero over de Galicische drugshandel in de jaren tachtig en negentig.

De manier waarop is haast even vernuftig als Don Quichot zelf. De vereniging van boekhandelaren heeft een website gelanceerd, Finding Fariña geheten, waarop een digitale tool de 80 duizend woorden uit het verboden boek opzoekt in de tekst van Don Quichot. Vervolgens worden deze woord voor woord uitgelicht, waardoor het verhaal online gewoon is te lezen.

Nu bevat Fariña natuurlijk ook woorden die niet bestonden toen Cervantes zijn beroemde meesterwerk schreef. Don Quichot dateert tenslotte uit 1605. Daarnaast bevat het bijna 400 pagina’s tellende boek, waarin journalist Carretero schetst hoe de noordwestelijke regio Galicië bijna een narcostaat werd, ook veel eigennamen en plaatsnamen. Die problemen heeft de speciale tool opgelost door in Don Quichot diverse lettergrepen uit combinaties van woorden met elkaar te verbinden.

Volgens de vereniging van boekhandelaren is Finding Fariña ‘onze manier om de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting te verdedigen en de mensen eraan te herinneren dat boeken nooit het zwijgen kunnen worden opgelegd’. Intussen heeft Finding Fariña binnen enkele dagen al tienduizenden hits te pakken.

De beslissing van de Madrileense rechter eind vorige maand, dat Fariña voorlopig niet verder gedrukt en verspreid mocht worden, leidde al tot een ware run op het boek op onder meer Amazon. Binnen de kortste keren stond het in 2015 verschenen boek, waarvan al 30 duizend exemplaren waren verkocht, bovenaan de bestsellerlijst. Ook trotseerden sommige boekhandels het verbod door het boek in de etalage te zetten met in grote letters de tekst ‘Censurada’.

Een domper voor de voormalige burgemeester van het plaatsje O Grove, José Alfredo Bea Gondar, die om het verbod van Fariña heeft gevraagd. Hij zou naar eigen zeggen in zijn eer en goede naam zijn aangetast. In het boek wordt de mogelijke betrokkenheid van Bea Gondar genoemd bij zowel het transport van een lading cocaïne als bij onderhandelingen tussen het Colombiaanse Cali-kartel en lokale Galicische smokkelaars. De ex-burgemeester werd hier enkele jaren geleden schuldig aan bevonden. Het Spaanse Hooggerechtshof vernietigde die uitspraak later, omdat één van de getuigen tegen Bea Gondar niet betrouwbaar bleek te zijn. De oud-burgemeester eiste een verbod en een schadevergoeding van 500 duizend euro.

Een klap voor Carretero en zijn kleine uitgever Libros del KO, dat net 10 duizend extra exemplaren van Fariña had laten drukken, in afwachting van de op het boek gebaseerde tv-serie die de Spaanse zender Antena 3 binnenkort gaat uitzenden.

Ook die tv-serie wenste oud-burgemeester Bea Gondar te verbieden. Tevergeefs. Een beslissing over een mogelijk definitief verbod op Fariña en de geëiste schadevergoeding staat eind april of begin mei op de agenda. Voorlopig moet het gewraakte boek van Carretero het doen met de opmerkelijke hulp van Don Quichot, die zich ruim vier eeuwen geleden al liet ontvallen: ‘Voor vrijheid, maar ook voor eer, kan en moet men het leven wagen.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.