Interview Typex

‘Andy Warhol staat gewoon voor alles waar ik van hou’

Striptekenaar Typex wist wat hij wilde: een biografie van Andy Warhol tekenen. Groeide het project uit zijn voegen? Natuurlijk. Na vijf jaar is Andy er.

Andy - The Life and Times of Andy Warhol Beeld Typex

‘Hiervóór heb ik een boek over het leven van Rembrandt gemaakt. Een fantastische klus, maar de stijl is wel beperkend. Die Gouden Eeuw, dat was zo bruinig allemaal, als ik dat in fluorescerend roze en groen had getekend, dat slaat nergens op.’

Dus dacht striptekenaar Typex (een pseudoniem; zijn echte naam gebruikt hij liever niet): ‘De volgende keer dat ik een biografie in stripvorm maak, doe ik het over iemand die dichter bij mezelf staat. Iemand die óók gek is op strips, op film, op popcultuur en The Velvet Underground en  shit, waar had ik al die tijd op gewacht? Andy Warhol staat gewoon voor alles waar ik van hou. Alles wat ik mooi vind, is in zijn tijd begonnen, hij zat er altijd middenin. Of eigenlijk liep hij helemaal vooraan en sjokte de tijd erachteraan.’

Andy - The Life and Times of Andy Warhol Beeld Typex

‘Tegelijkertijd vind ik het leuk dat hij niet aan het standaardbeeld van de machokunstenaar voldeed. Toen Andy begon door te breken, was dat in de hoogtijdagen van het abstract expressionisme, met van die naoorlogse rouwdouwers als Jackson Pollock en Willem de Kooning die zopen en rookten en vrouwen verslonden en ineens kwam er zo’n mieterig, geaffecteerd kereltje uit de commerciële wereld, met kunst waar je geen énkele verfstreek in terugzag. Dat vind ik leuk om in mijn boek te laten zien: hoe Andy zich tussen die kerels beweegt.’

En zo besteedde Typex vijf jaar lang bijna onafgebroken aan het verstrippen van het leven van de prins van de popart. ‘Ik heb van tevoren veel extra gewerkt en gespaard. Subsidie wilde ik niet aanvragen: hallo, ik heb gewoon een beroep, het zou wel heel erg zijn als ik dat alleen gesubsidieerd kon uitoefenen. De laatste twee jaar heb ik wel een voorschot van de uitgever gekregen.’

Maar waarop baseer je de dialogen van een biografie als er geen officiële verslagen zijn? Daar was een oplossing voor: Andy Warhol en de vaste bezoekers van The Factory, zijn studio en ontmoetingsplaats ineen, waren in de jaren zestig voortdurend bezig zichzelf vast te leggen op camera; materiaal dat nu nog steeds beschikbaar is. Typex reisde ervoor naar Pittsburgh in Amerika, waar Andy, oorspronkelijke naam Warhola, opgroeide als derde kind in een arm gezin van Karpatische immigranten en waar ook het officiële Andy Warhol-museum staat. Hij ontmoette er een neefje van Warhol. ‘Die familie heeft het nog steeds over uncle Andy, dat vond ik zo aandoenlijk: het zijn zwaar religieuze mensen en Andy was niet echt van het brave familieleven, op z’n zachtst gezegd, maar je voelt gewoon dat ze altijd van hem zijn blijven houden. Ik krijg er nu nog natte ogen van.’

Andy - The Life and Times of Andy Warhol Beeld Typex

Grondig onderzoek

Thuis in Amsterdam begon het pas écht: met grondig onderzoek van de bestaande biografieën. ‘Net als op school onderstreepte ik stukken, daarna heb ik de data geordend, goede overgangen gemaakt, eindeloos geschoven, opgebouwd en geschift. Heel ingewikkeld werk, maar iets dat iedere biograaf nou eenmaal moet doen. Ik kan niet meteen gaan tekenen. Sommige striptekenaars wel, maar ik moet eerst een basis hebben, daarom doe ik alles in een multomap, zodat ik net zolang de volgorde van de blaadjes kan verwisselen tot het klopt. Strips worden weleens vergeleken met literatuur, maar het is veel meer zoals je een film maakt: regie, ritme, scènes.’

Elk hoofdstuk van de biografie is in een andere stijl getekend, compleet met schutblad en een overzicht van de hoofdpersonen in de stijl van oude filmsterrenplaatjes, als een apart boekje in het grote boek.

Andy - The Life and Times of Andy Warhol Beeld Typex

‘Andy was een katalysator: van Shirley Temple tot Madonna en de eerste raveparty’s, hij heeft alles meegemaakt. Maar hij was óók een moederskindje en een zeur, met z’n vileine opmerkingen. Dertienhonderd pagina’s telt z’n dagboek, en zonder te willen spoilen: er staat alleen maar gezever in. Heerlijk. You gotta love him, vind ik persoonlijk, maar ik vond het een uitdaging zo veel facetten van zijn persoonlijkheid te laten zien dat je als lezer zelf kunt besluiten wat je van ’m vindt.’

Andy - The Life and Times of Andy Warhol Beeld Typex

Tien dagen dronken

Op Koningsnacht dit jaar kleurde Typex na vijf jaar doorbuffelen de allerlaatste tekening in. ‘Daarna ben ik tien dagen dronken geweest, haha. Over die dag had ik zó lang gefantaseerd. Het was heerlijk, maar daarna moest ik weer aan de slag. Ik stond 10 duizend euro rood, de bank belde en ik heb mijn vrouw moeten beloven nooit meer een project te doen dat je leven zo totaal beheerst.’

Andy - The Life and Times of Andy Warhol Beeld Typex

En nu is het boek er. De vele levens van Andy Warhol zijn opgetekend, van zijn vroegste jaren op schoot bij mama Julia tot z’n tragische dood in 1987, wereldberoemd maar helemaal alleen in het New York Hospital. Andy is af. Tenminste: die van Typex. ‘In the future, everyone will be famous for fifteen minutes’  alsof je dat er zo uitfloept. Niemand praat in quotes, dat is later zo gemaakt, en dus laat ik het Andy ook niet zo zeggen. Als je een biografie maakt, moet je een nieuw persoon creëren; als je alleen maar navertelt wat er gebeurd is, gaat-ie niet leven. Daarom vond ik dat ik gebeurtenissen kon verplaatsen of weglaten, zelfs als die voor anderen van wereldbelang zouden zijn, terwijl ik andere, ogenschijnlijk onbelangrijke elementen juist wél heb toegevoegd. Tijdens de research las ik over een klasgenoot van Andy, die vertelde dat zij de enige twee jongens waren die na de gymles, tijdens het douchen, hun handen voor hun kruis hielden. Bingo, denk ik dan: dát komt erin. Ik vind: als je de waarheid wilt overbrengen, moet je er een goed verhaal van maken, anders is het niet geloofwaardig. Op het boek staat niet voor niets ‘Typex’s Andy’.

Maak kans op een gesigneerd exemplaar van ‘Andy - The Life and Times of Andy Warhol’. Ga naar volkskrant.nl/inclusief voor meer informatie.

Andy - The Life and Times of Andy Warhol Beeld Typex
Andy - The Life and Times of Andy Warhol Beeld Typex
Andy - The Life and Times of Andy Warhol
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.