'Als je maar geen veren in zijn reet steekt'

Voorbeschouwing de BIografie van Barry Hay

Schakelen, de vinger op de knop houden en vooral: bijbenen. Journalist Sander Donkers over hoe dat gaat, een biografie schrijven over Neerlands grootste rock-'n-rollster Barry Hay.

Sander Donkers en Barry Hay. Foto Cornelie Tollens

Door uitgeverij Lebowski was ik plotseling gepromoveerd tot biograaf van Barry Hay, de grootste Nederlandse rockster aller tijden, dus er moest een plan van aanpak komen. Kernvoorwaarden, bedacht ik vooraf: een helder hoofd en een maximum aan journalistieke distantie. Want leer mij die rockers kennen. Met hun praatjes. En hun drankjes.

Barry (68) woont op Curaçao. Ik zou een hotelkamer betrekken op het eiland, een auto huren en me elke ochtend op het gewenste tijdstip melden bij het hek van zijn droomvilla, om hem aldaar, gewapend met lijsten vol feiten en data, het vuur aan de schenen te leggen. 's Avonds zou ik me weer terugtrekken, de informatie verwerken en het kruisverhoor van de volgende dag nauwgezet voorbereiden.

Maar dat was buiten de familie Hay gerekend.

'Komt niks van in', kapte zijn vrouw Sandra (49) me bij de eerste telefonische kennismaking meteen af. 'Jij slaapt gewoon bij ons. We hebben een mooie kamer voor je en Barry kan heel lekker koken. Hij maakt zijn eigen sambal.'

Tja. You don't mess with a man die zijn eigen sambal maakt. En Sandra, geloof me, spreek je ook niet makkelijk tegen. Dus het liep anders. Beter ook, zo bleek. Net aangekomen in zijn fraaie, comfortabele villa, joeg de gastheer me de stuipen op het lijf door uitgebreid te vertellen dat hij er he-le-maal geen trek in had. Ze hadden hem al vaker gevraagd zijn levensverhaal te laten optekenen, maar hij had altijd nee gezegd. Want: graven in het verleden, mensen voor het hoofd stoten, gedoe.

Toen was zanger Thé Lau met zijn vrouw Marijke een weekje op bezoek gekomen, een paar maanden voor diens overlijden. 'Als je dood bent, komt dat boek er toch', had Thé gezegd tijdens een van de lange, drankovergoten nachten die hij met Barry doorbracht. 'En nu heb je in elk geval nog iets te zeggen over wat erin komt te staan.'

Go with the flow

Vanaf dat moment was hij om, zei Barry tot mijn grote opluchting. Hij kreeg er zowaar zin in. 'Van nature ben ik te lui om voor de duivel te dansen. In eerste instantie zeg ik meestal nee tegen dingen. Maar als ik eenmaal overtuigd ben, als iemand me over die heuvel heen heeft geduwd, dan stort ik me er ook vol in. Dat zul je wel merken.'

Het was even schakelen, inwonen bij dit uitbundige, van top tot teen volgetatoeëerde stel en hun lieve, dromerige dochter Gina (17). Als je, zoals ik de eerste avond, een beetje terughoudend bent en niet tot last wilt zijn, heb je aan hen een slechte. Dan moet je 'écht je bek houden', zoals Sandra graag mag zeggen. Gewoon op de bank ploffen, in het zwembad duiken en de ijskast leegtrekken wanneer het je uitkomt, alsjeblieft zeg. En had ik die met belachelijke hoeveelheden kwaliteitsalcohol volgestouwde bijkeuken al ontdekt? 'Be my guest', gebaarde Barry gretig. Als het moet drinkt hij alleen, daar niet van, maar samen is gezelliger.

Dus nou ja, go with the flow dan maar. Even hartelijk als achteloos werd ik opgenomen in de familie. Ze zijn attent, gastvrij op het overrompelende af. Maar alles op z'n Hays. 'Volgens mij moesten we jou maar eens lekker vroeg naar je hok schoppen', zei Barry toen hij de eerste avond zag dat ik mijn ogen bijna niet open kon houden van de jetlag. Eenmaal in het hok, in werkelijkheid een stijlvol ingerichte kamer met een weldadig zacht bed, kwam Sandra nog even aanwaaien om me een paar autosleutels toe te werpen. Voor als ik naar de hoeren in campo alegre wilde, zei ze nonchalant. Ik moest lachen, zij haalde haar schouders op. 'Nou ja, ik weet niet hoe het met je behoeften zit.' Een dag later noemde ze me al 'skatjepatatje', riep vrolijk 'dag kinders!' toen ze naar de supermarkt vertrok en maande Barry en mij om verdomme die vaatwasser uit te ruimen voor ze terug was.

Sandra Hay. Foto anp

Barry Hay bijbenen

De kernvoorwaarden lagen meteen aan diggelen. Mijn hoofd zou gedurende mijn hele verblijf nooit meer echt helder worden, en voor de journalistieke distantie kon ik goddank een beetje leunen op Sandra, die me al snel even apart nam. 'Zeg', zei ze, 'je gaat Barry in dat boek toch niet alleen maar veren in zijn reet steken, hè? Dan grijp ik in, hoor. Ik boor die gozer zo de grond in. Fuck him.'

Aldus begonnen we aan onze 'missie', zoals hij het noemde. Barry Hay biograferen, ontdekte ik al snel, is vooral: Barry Hay bijbenen. Elke ochtend staat hij op met een, gezien zijn leeftijd en de alcoholinname van de dag ervoor, verbazingwekkende levenslust. De dag die voor hem ligt is dan minutieus gepland. 'Bèr is heel raar met tijd', had Sandra me al gewaarschuwd. Hij stamt uit een militair geslacht (de van oorsprong Schotse Hay-clan, die tot Barry's verrukking bekend stonden als the handsome Hays), en bracht een goed deel van zijn jeugd door op kostscholen, waar strenge discipline heerste.

Toen hij een paar jaar later uitgroeide tot een grote rock-'n-rollster en tien keer maandenlang op tournee ging in Amerika, kreeg hij elke ochtend een itinerary gepresenteerd - een draaiboek waarin van minuut tot minuut werd beschreven wat hij die dag moest doen. Heerlijk vond hij dat. Kortom, je doet er niets meer aan. Als Barry voorstelt over vijf minuten te vertrekken, kunnen dat er eventueel zeven worden, maar daarna begint hij te mokken. 'Timing is of an essence', zegt hij minstens een keer per dag.

Dus was het een kwestie van aanhaken en zorgen dat het tasje met pennen, opschrijfboekjes en voicerecorder altijd gepakt stond. Sterker: ik kon beter mijn duim permanent op de opnameknop houden, want Barry kon zonder vooraankondiging zomaar op stoom schieten. In de auto, tijdens het uitlaten van zijn acht honden, in de rij bij de supermarkt. Soms werd ik opgezadeld met een lange, gedetailleerde verhandeling over een razend interessant insect waar hij een documentaire over had gezien, soms kwam er opeens een essentieel inzicht in zijn eigen psyche. 'Je moet er wél bijblijven, Donkers', grinnikte hij dan.

Een paar keer barstte hij los in de grappigste anekdotes terwijl we in zee zwommen. U weet wel: als het een uurtje of half een is, de eerste gin-tonics geland zijn en je lekker sloom en gedachteloos door het lauwwarme water poedelt. 'Wacht nou effe', smeekte ik dan, 'ik kan dit niet opnemen.' Maar dat leek hij niet te horen, of het kon hem niet schelen. Barry leverde de content, de logistieke verwerking daarvan was mijn probleem. Als ik vervolgens op het strand meteen verwoed begon op te schrijven wat hij allemaal gezegd had, was hij alweer mijlenver in een nieuw verhaal, dat ik dan maar opnam zonder te luisteren. Het leverde een paar aangename verrassingen op bij het lezen van de transcriptie, dat wel.

Ach, het was sowieso geen straf. Barry fladderde zorgeloos over het eiland, een flirt hier, een praatje daar. 'Hobbeltjes' in het dagschema, boodschappen doen bijvoorbeeld, werden steevast gecompenseerd met iets prettigs, zoals de dagelijkse haring bij de kar voor de plaatselijke Albert Heijn, waar de uitbater speciaal voor hem een fles oude jenever in de koelbox heeft liggen. Hij klom op zijn 'lulpaard' terwijl we op tropische strandjes lagen waar de drankjes aan de ligstoel werden geserveerd, en uiteindelijk eindigden we meestal toch weer op de hoek van de strandbar van het plaatselijke Hilton Hotel. Een geliefde hangout, vooral vanwege barvrouw Ruwella, en de onovertroffen bloody mary's die ze maakt.

Ego

Intussen dééd het hem wel wat, al dat gewroet in zijn eigen, veelbewogen leven. Omdat hij een uitgesproken afkeer heeft van kleffe, emotionele praatjes, had ik dat zelf niet zo snel in de gaten. Maar op een avond was Sandra opeens boos op hem. De aanleiding? Een drankje te veel, een woordenstroom die maar niet stokte. 'Ik vind je nu écht heel vervelend', zei ze, terwijl ik naar mijn voeten staarde. 'Dat, eeh, kán', antwoordde Barry, en zweeg.

Dochter Gina legde het me later uit. 'Hij heeft al een behoorlijk groot ego', zei ze, 'maar de laatste tijd is-ie nog een beetje erger vol van zichzelf dan normaal. Komt ook door dat boek. Mijn moeder en ik merken het allebei op. Dus als jij straks weg bent, moeten we hem nodig weer even dimmen.'

Het was een veelzeggende opmerking. En een van de leuke dingen aan Barry Hay is dat hij het zelf zo ruiterlijk toegeeft: zodra hij dreigt weg te vliegen, zet zijn familie hem zonder pardon weer met beide benen op de grond. Dat is zijn 'redding', zegt hij onomwonden.

Hillary Clinton

In 2008 gebruikte Hillary Clinton de Golden Earring-hit When The Lady Smiles als een van de nummers tijdens haar campagne. Toen iemand in Clintons team erachter kwam dat een maniakale Hay in de bijbehorende clip, die in de VS gecensureerd was, een non de kleren van het lijf scheurt, werd het nummer meteen geschrapt. Een dag later vertelde filmregisseur Eddy Terstall dat de Earring in een Amerikaanse krant werd omschreven als een 'nun-raping fascist German hardrockband'.

Toen we ons daarna gevieren met het bord op schoot op de bank nestelden voor hun favoriete Amerikaanse tv-programma Naked and Afraid was de ergernis snel weer vervlogen. Al was het maar omdat die idiote realityshow, waarin blote mensen met zorgvuldig gescrambelde edele delen in hun eentje op een onbarmhartig eiland worden gedropt, elke dag van ongezouten commentaar diende te worden voorzien.

'Wat een stomme koe', oordeelde Barry toen een meisje zich huilend een weg door akelige stekelbosjes probeerde te banen.

'Nou', counterde Sandra, 'ik zou ook niet blij zijn met zo'n bloedende reet.'

Daar zat wat in, gaf Barry toe.

Sander Donkers, Hay, Uitgeverij Lebowski, 19,99 euro. Verschijnt in september.

Meer over