'Alles is hetzelfde, behalve dat de personages wat dikker zijn geworden'

Draadstaal komt weer op tv

Fans van het satirische tv-programma Draadstaal moesten het afgelopen jaren doen met oud werk op YouTube. Vanaf morgenavond zijn Jeroen van Koningsbrugge en Dennis van de Ven terug met hun droogkomische typetjes. Gidi Heesakkers keek mee achter de schermen.

Jeroen van Koningsbrugge (links) en Dennis van de Ven. Beeld Ivo van der Bent

Eindelijk kan Jopiedepopie weer twee kipcorns en een bananenmilkshake bestellen in de snackbar van Leondepeon, de cultberoemde cafetaria die in een niet eens zo ver televisieverleden Leon's Kipcorner, Leon's Paradijs en De Kipboetiek heette.

Joop en Leon zijn twee van de bekendste types uit het satirische programma Draadstaal, gespeeld door Jeroen van Koningsbrugge (41) en Dennis van de Ven (42). Vanaf vanavond zendt AvroTros zes nieuwe afleveringen uit van de serie die in 2009 voor het laatst te zien was bij de VPRO.

Wie de droogkomische dialogen van Joop en Leon in zijn leven miste, was de afgelopen jaren aangewezen op YouTube. De reacties onder de video's, die allemaal tienduizenden keren bekeken zijn, variëren van: 'Nog steeds geweldig' tot 'Ik heb nog nooit een kipcorn gegeten'. De populaire personages van Draadstaal zijn dus gereanimeerd. Hoe pakken hun bedenkers de draad weer op?

Nieuwe Van Kooten en De Bie

Door gewoon verder te gaan waar ze waren gebleven. Aan een lange tafel in het kantoor van productiehuis CCCP zitten deze donderdag, Hemelvaartsdag, Van de Ven, Van Koningsbrugge, een van de twee regisseurs en het productieteam. De groep die bijeen is om sketches uit de tweede aflevering van het nieuwe seizoen door te spreken is nagenoeg dezelfde als in 2009. Eén verschil: met een slepend conflict achter de rug is het nu weer gezellig.

Na de eerste paar afleveringen van Draadstaal werden Van de Ven en Van Koningsbrugge de nieuwe Kees van Kooten en Wim de Bie genoemd. Het cabaretduo maakte tussen 2007 en 2009 vijf seizoenen van het programma. Daarna kwam er een eind aan door een ruzie met CCCP.

Dat zat zo: Van de Ven en Van Koningsbrugge wilden Draadstaal voortaan liever door Talpa laten produceren, het bedrijf van John de Mol waarvoor ze eerder samen het absurdistische programma Nieuw Dier maakten en waar Van Koningsbrugge meewerkt aan Ik hou van Holland. De chemie was uitgewerkt, meer wilden ze indertijd niet zeggen over de breuk.

Rechtszaak

De VPRO wilde niet met Talpa in zee, de twee cabaretiers wel met Talpa. Dat mocht van CCCP, maar het bedrijf stapte wel naar de rechter. Die besloot dat Van de Ven, onder exclusief contract bij het bedrijf, wegens contractbreuk een boete van 50 duizend euro moest betalen en dat de Draadstaal-typetjes eigendom bleven van de oude producent. Nadat het duo bij Draadstaal-opvolger Neonletters, gemaakt door Talpa en uitgezonden door de AVRO, toch in de huid was gekropen van de verboden personages kregen ze bonje met CCCP.

Het was Van Koningsbrugge die een paar maanden geleden helemaal klaar was met het gedoe. Hij zat met een bak oude foto's op schoot, kwam er een tegen van hem en Draadstaal-regisseur Mattias Schut van CCCP en besloot in actie te komen. Met zijn telefoon maakte hij een foto van de foto en verstuurde die naar Schut. De begeleidende tekst klonk ongeveer zo: 'Wat zonde wat we allemaal kapot hebben gemaakt, eigenlijk.' Een week later belde Van Koningsbrugge aan bij de regisseur om zand over de kwestie te gooien.

Nu schrijft Van de Ven net als vroeger één aflevering per week, telkens rondom een thema. Het hoofdonderwerp van de tweede aflevering is bijvoorbeeld toekomst. De sketches die aan het thema raken, worden aangevuld met stukjes die ingaan op de laatste actualiteit.

Chemie

Bepalend voor het succes van Draadstaal is de chemie tussen de twee acteurs, die allebei uit het zuiden komen, allebei uit arbeidersgezinnen. Ze kennen elkaar van de toneelschool in Maastricht en doen in 2001 mee aan cabaretwedstrijd Cameretten. Sinds Nieuw Dier maken ze samen tv.

Hun rolverdeling is altijd dezelfde geweest. Tekstschrijver Van de Ven bakt de taart, Van Koningsbrugge spuit er hier en daar wat slagroom op. Tijdens het schrijven weet Van de Ven meestal direct wie van de twee voor welke rol het meest geknipt is. 'Er zijn personages bij wie ik direct denk: dit gaat Jeroen grappiger doen dan ik. Dan hóór ik hem de tekst zeggen of ik zie het hem doen. Hij is iemand die snel tussen extreme emoties kan schakelen. Daarin is hij beter dan ik.'

Typisch Van Koningsbrugge zijn inderdaad de knorrige, lompe en betweterige types, zoals Ruud Stomp in aflevering twee, die vroeger alles beter vond. Hij leest zijn mijmering voor met een bromberenstem. 'De toekomst, de toekomst. Neem nou mijn ex. Maar serieus, neem nou mijn ex. Iemand mot haar nemen, want ze blijft mij maar bellen.'

Jeroen van Koningsbrugge en Dennis van de Ven. Beeld Ivo van der Bent

Typetjes

Naast Joop en Leon van de snackbar maken ook computernerd Ruben, de dronken pastoor en gastarbeider Sayid een comeback. En natuurlijk Victor en Theo van de cursus Brabants, de dikke mannen in hun Canta en het conservatieve koppel Fred en Ria met hun rommelende onderbuik.

Van Koningsbrugge speelt het liefst typetjes die schaamteloze flapuits zijn, Van de Ven neemt de wat genuanceerdere figuren op zich. Het past bij hoe ze in het echte leven zijn, zegt hij. 'In ons echte leven ben ik de peinzer, de denker en Jeroen degene die doet. Je ziet dat bijvoorbeeld terug bij Fred en Ria. Fred roept gewoon wat er in hem opkomt met een toon van: ik weet dit zeker. Ria staat er iets diplomatieker in.'

De personages van Van Koningsbrugge staan zelden op de rem, net als hijzelf. 'Ik kijk tijdens het spelen nooit met een derde oog naar mezelf. Zo van: god, dit is heftig wat ik nu zeg, kom ik hier wel mee weg? Als ik die man of vrouw ben, dan ben ik die vol.'

De types die Van de Ven vertolkt, hebben vaak wél zo'n derde oog, vertelt hij. 'In de eerste aflevering speel ik bijvoorbeeld een bankdirecteur die met de pers aan de slag moet. Die directeur bedenkt dan een moment: hoe ga ik mij hiertoe verhouden en dan pas gaat hij wat berekenend de situatie in. Terwijl Sayid, een typetje van Jeroen, gewoon leegloopt.'

Samenwerking

Aanvankelijk maakten Dennis van de Ven en Jeroen van Koningsbrugge Draadstaal voor de VPRO. In de vijf jaar dat het programma niet op tv was, bleven Van de Ven en Van Koningsbrugge samenwerken. De opvolger Neonletters was van 2010 tot 2012 te zien bij de AVRO, maar was niet zo succesvol als Draadstaal. De twee zitten ook samen in de muziekgroep Jurk! en spelen in de politieserie Smeris (BNN-VARA).

Nu ze weer met Draadstaal begonnen zijn, merkt Van de Ven pas hoeveel er qua spelen en schrijven de afgelopen vijf jaar opgepot heeft gezeten. En dat de personages van het programma gemist zijn. Laatst werd Van Koningsbrugge op straat aangesproken door twee jongens van 16. 'Helemaal fan van Fred en Ria. Zij waren dus pas 10 jaar toen wij stopten. Ze kenden Fred en Ria niet van tv, alleen van YouTube. Dat het oude materiaal nog steeds leeft, vind ik een fijn compliment.'

Ze ervaren het ook tijdens het draaien van nieuwe sketches, als ze doorlopend op de foto moeten in hun dikkemannenpakken. 'We willen niet rechtlullen wat er vijf jaar geleden misging', zegt Van de Ven. 'De frontale botsing die we hebben gehad met CCCP is er in de tussentijd niet mooier op geworden. Maar voor mij is dit serieus leerzaam geweest. Als je groter bent dan het conflict dat je hebt, sta je ineens weer te lachen op de set. Ik heb er oprecht hetzelfde plezier in als vroeger. Er is bijna niks veranderd. Of het moet zijn dat de personages dikker zijn geworden.'

Draadstaal is vanaf vanavond elke woensdag om 21.15 uur te zien op NPO 3.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.