De perfecte... Wolk

‘Alle wolken zijn perfect; ik niet. Het is me nog niet gelukt echt in de buurt te komen van dat wat zó prachtig is’

Willem den Ouden is kunstschilder. En schildert al zestig jaar wolken. 

Willem den Ouden

Willem den Ouden (1928)

Hoewel Willem den Ouden (1928) van huis uit portretschilder is, schildert hij het liefst wolken. Het Stedelijk Museum in Kampen exposeert zijn rivierlandschappen, Museum Henriette Polak in Zutphen zijn portretten, beide t/m 1 juli 2018.

‘Ik schilder nog elke dag. Portretten. En wolken. Ik ben al ruim zestig jaar bezig wolken te schilderen. Jarenlang heb ik wolkenstudies gemaakt vanaf het balkon van het Veerhuis, hier op de hoek, op de dijk langs de Waal. Alle wolken zijn perfect; ik niet. Het is me nog niet gelukt echt in de buurt te komen van dat wat zó prachtig is. Al ben ik er bíjna. Maar er ontbreekt nog iets. Als je wolken wilt schilderen, als je ze vast wilt leggen, dan merk je hoe moeilijk dat is, hoe snel ze veranderen. Je schildert en je kijkt op van je doek en ze zijn veranderd. Opeens komt er dan zonlicht doorheen tevoorschijn, dat over de rivier en over het land valt.

‘Waarom wolken? De horizon is laag in Nederland, daar piekt weinig bovenuit. Boven die horizon is de hemel en die is oneindig groot. Kijk: in Zwitserland heb je overal dalletjes met een dak van lucht erboven. Het dal is dan de pan, de hemel het deksel. In Nederland is het land vlak en de hemel staat daar overeen, als een kaasstolp. Daarom kun je er niet onderuit bij het landschap de wolken ook te schilderen.

‘Ik wilde tekenen, maar dat mocht niet van mijn vader, die postbesteller was. Bij wijze van compromis ben ik toen bij een reclamebureau gaan werken. In 1945. Aanvankelijk als loopjongen. Dat betekende dat ik kriskras door Amsterdam liep, die stad in me opnemend. Daardoor werd de behoefte te tekenen natuurlijk alleen maar groter.

‘Uiteindelijk ben ik toch naar de Rijksacademie gegaan. Daarmee was ik in 1957 klaar. Daar heb ik ook mijn vrouw leren kennen, de kunstschilder Ferry Alink. In 1967 zijn we verhuisd van Amsterdam naar Varik. Helaas is ze overleden, in 2013.

‘Cruciaal aan het schilderen van wolken is dat je de lichtval vangt. Wat ik probeer te treffen, is de afwisseling van wolken en zonlicht. Je ziet aan de horizon de wolken het land raken; dan zie je ze van opzij. Zijn ze boven je hoofd, dan zie je de onderkant ervan. Een wolk die verderop een massieve indruk maakt, kan als hij boven je hoofd is opeens vol gaten blijken te zitten.

‘Wat voor wolken er zijn, hangt van de windrichting af. Cumuluswolken zijn statige wolken die over het land glijden. Ze komen bij noordwestenwind vanaf zee. Hun schaduw duikt over de dijken en de bomen en de velden. Aan het einde van warme dagen heb je cirruswolken, van die veertjeswolken. Bij zuidoostelijke wind krijgen we Duitse wolken: die zijn door het landklimaat en door de industrie minder schoon dan de wolken die we van zee krijgen.

‘De kleuren van wolken zijn steeds verschillend. Als er meer rood in komt, zijn het regenwolken. Tijdens een verrukkelijke zomer zit er meer blauw in. Als de wind uit het zuiden komt, vanuit Italië, dan zien we hier de luchten die boven Italië normaal zijn. Dan zien we niet het zilveren licht, maar het góuden licht.’

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.