INTERVIEW

'Aanmodderfakker' is een portret van een generatie'

Michiel ten Horn en Anne Barnhoorn

Drie Gouden Kalveren kreeg de komedie 'Aanmodderfakker', vanaf volgende week in de bioscoop. Regisseur Michiel ten Horn en scenarioschrijfster Anne Barnhoorn over het portret van hun generatie.

Anne Barnhorn en Michiel ten Horn Foto Daniel Cohen

'Veel mensen vonden Thijs een klootzak. Die zeiden dat we Thijs moesten ombuigen, dat je als kijker anders nooit met hem zou meegaan.'

Regisseur Michiel ten Horn (31) zit in zijn studio in de nok van een anti-kraakpand aan de Amsterdamse gracht, samen met scenarioschrijfster Anne Barnhoorn (32). 'Wij hebben altijd erg van Thijs gehouden', zegt ze.

Thijs is het hoofdpersonage in Aanmodderfakker, hun tragikomedie over een 32-jarige, eeuwige student, die niks wil. De film werd op 2 oktober bekroond met drie Gouden Kalveren (beste film, hoofdrolspeler en scenario), maar is pas volgende week in de bioscoop te zien. Eerder was er geen plek.

Thijs, gespeeld door Gijs Naber, laat zich verzorgen door zijn moeder, werkt in een elektronicawinkel en papt aan met een meisje van 16; de oppas van zijn zus.

Toen Thijs nog slechts op papier bestond, was niet iedereen direct overtuigd van zijn bestaansrecht op doek. 'Dat tussen hem en dat meisje van 16, wordt dat niet onwijs goor en superongemakkelijk?' Ten Horn schudt zijn hoofd. 'Zelf ben ik daar geen moment bang voor geweest.'

Barnhoorn: 'Die halve paniekaanvallen, het kinderlijke van hem, dat zit bewust in het script. De manier waarop Gijs dat speelt, zorgt ervoor dat je iets voor hem voelt.'

Fakkers

De titel werd voor ze bedacht: een vriendin van de regisseur omschreef haar vriend ooit zo, een aanmodderfucker. 'Het is een type jongen dat wij goed kennen. Misschien ben ik het zelf ook een beetje. En Anne heeft wat ex-vriendjes die zo zijn. In elk geval: zo'n gast die niks uitvoert, met een te jeugdige vocabulaire: fucking dit, fucking dat.'

Omroep AVROTROS, die de film mede financierde, moest even wennen aan de titel. Ten Horn: 'Ik begreep dat wel, vanwege hun imago. Maar je hebt ook een supercommerciële film als Meet the Fockers, zo gek is het niet. Fucker of fakker - daarover hebben we even getwijfeld. Uiteindelijk vond ik de Hollandse spelling beter, die is wat zachter en werkt grafisch ook beter. Een mooie reeks letters op de poster.'

De Peter Pan-man was ook nog even een optie. 'Was ik het nooit mee eens', zegt Barnhoorn.

Ze waren bekend met de term, het Peter Pan-syndroom, maar pas nadat ze hun film hadden bedacht, verdiepten Van Horn en Barnhoorn zich in de psychologie van hun held. 'Toen merkten we dat een heleboel dingen die we hadden bedacht gewoon kloppen. Dat narcistische gedrag, je laten bemoederen, ook door je zus en ex. Dat zijn klassieke symptomen.'

Toch is Aanmodderfakker meer een portret van hun generatie dan een ziektebeeld. 'De wereld ligt aan je voeten, je kunt alles worden', zegt Barnhoorn. 'Dat zeiden ze tegen ons. En lukte iets niet meteen, dan ging je toch gewoon iets anders doen of studeren? Als je nu jong bent, is het niet vanzelfsprekend dat er een baan voor je is. Die jonge mensen van nu zijn al zo actief. Toen ík begin 20 was, lag ik alleen maar met een kater op bed.'

Ze herinnert zich een 'kernzinnetje' uit het script, dat de eindversie van de film niet haalde. 'Iemand die tegen Thijs zegt: wie heeft jou ooit de belofte gedaan dat jouw leven bijzonder zou worden?'

Waarachtigheid

In de openingsscène van Aanmodderfakker fiets Thijs 's nachts dronken door het Vondelpark, als pal voor hem plots een boom omdondert. Het heeft veel weg van een strip.

'We zochten een manier om de waarachtigheid en de humor van de film meteen duidelijk te maken', zegt Ten Horn. Hij zat op het terras samen met Barnhoorn te overleggen over de film, toen de scène hun in de schoot werd geworpen. 'Drie meter naast ons, echt een gigantische boom. We zagen een vrouw nog net uit dat bladerdek fietsen. Kraakheldere blauwe hemel, windstil, op een zomerdag. En dan ineens: bam. Dat kán dus gebeuren.'

Barnhoorn ging op cursus bij de Amerikaanse scenariogoeroe Robert McKee. 'Les één is: zoek een hoofdpersonage met een doel, iets wat hij of zij actief nastreeft. Thijs heeft géén doel, is passief. Alles wat hem overkomt, is het gevolg van zijn vluchtgedrag. En op een gegeven moment kun je niet meer vluchten - dáár gaat deze film over. Maar ik zou het andere schrijvers niet aanraden, zo'n hoofdpersonage dat niks wil. Best lastig.'

Dat Thijs op een zeker moment in de film een wasmachine zou aanschaffen, stond al snel vast. Barnhoorn is sinds anderhalf jaar zelf in het bezit van een exemplaar. 'Ik heb een fles champagne opengetrokken toen, echt. Daarvoor bracht ik de was naar mijn moeder, tot mijn 30ste. Erg eigenlijk.'

De scenariste werd geboren in Katwijk aan zee en verhuisde op jonge leeftijd, na de scheiding van haar ouders, naar Amsterdam. 'Mijn moeder nam me als klein meisje vaak mee naar de film, wat me zo fascineerde dat ik altijd kippevel kreeg als de vertoning begon. Ik ben vast raar, dacht ik.'

Ten Horn groeide op in Horst, Limburg. 'Ik wilde altijd striptekenaar worden. De enige creatieve persoon die ik kende, was een drukker. Die deed iets met inkt en verf. Dat wilde ik ook.'

Net als het personage van zijn film deelt de regisseur een appartement met een vriend in Amsterdam. 'Die gast is 35, ik 31. Ik ben nu op zoek naar een eigen woning, in dat opzicht heeft de film ook wel iets van therapie.'

'Ik ben toch niet gék?!'

Enkele scènes van Aanmodderfakker werden gefilmd in een filiaal van Mediamarkt - waar het hoofdpersonage Thijs (Gijs Naber) zo min mogelijk uitvoert. Dat gebeurde 's ochtends vroeg, voor de winkel openging, ook een aanrandingscène op de afdeling witgoed. 'Ze hebben het script vooraf gelezen', zegt Ten Horn. 'Volgens mij vonden ze het allemaal wel grappig. Het is zeker geen antireclame.' Zaterdag organiseert de elektronicagigant een speciale voorpremière in de winkel bij de Amsterdam Arena.

Een still uit de film. Foto Redactie

Eigen ervaringen

Ze putten vaker uit hun eigen leven. De ontmaagding van Eva van End stoelt op een gedeelde ervaring: hoe een buitenlandse uitwisselingsscholier het leven van een gezin ontregelt. Die komedie, hun speelfilmdebuut uit 2012, trok 12 duizend bezoekers in de Nederlandse bioscoop. 's Lands grootste bioscoopexploitant, Pathé, nam de film niet in het aanbod op, maar gaat Aanmodderfakker wel vertonen. De ontmaagding van Eva van End werd ook uitgebracht in de Verenigde Staten. 'Kleinschalig hoor', relativeert Ten Horn. 'Twee bioscopen in New York, twee in Los Angeles.'

Tijdens haar studie aan de Filmacademie hield Barnhoorn een populair blog bij over haar leven, voor de website van Viva. Zo versloeg ze ook haar worsteling met een depressie. 'Ik had dat blog al, als bijbaantje, en toen werd ik superdepressief. Fuck, dacht ik, ga ik hier nu wel of niet over schrijven? Het was zo allesoverheersend: ik kon de schijn niet ophouden. Het geeft niet, denk ik nu. Zo was het.'

De ervaring hielp haar zich in Thijs te verplaatsen, voor Aanmodderfakker. 'Die donkere kant van hem, dat je zó met jezelf in de knoop kunt zitten.'

Dat de regisseur en scenariste hun volgende speelfilm ook weer samen maken, is hiermee niet gezegd. Barnhoorn: 'Dat kan, maar het hoeft niet. Ik ga nu eerst iets schrijven over het onderwerp waarvan ik altijd dacht: ja hoor, lekker makkelijk als je daar een film over maakt.'

'Kerst?', vraagt Ten Horn.

'Kanker.'

De regisseur knikt. 'De grote k.'

'Ik haatte dat altijd', zegt Barnhoorn. 'Het ergste dat je kunt verzinnen, is een jong iemand die lijdt aan kanker. Maar ik maak dat nu mee in mijn omgeving. Dan merk je: ik moet hier iets mee doen.'

Ze kennen elkaar van hun studie aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Barnhoorn volgde de richting audiovisuele vormgeving, Ten Horn deed animatie. Jim Taihuttu (regisseur van de speelfilms Rabat en Wolf) komt van dezelfde school, die zat een paar jaren hoger. Hij adviseerde hem 'gewoon' zelf te regisseren toen een schoolgenoot hem vroeg om hulp bij een filmpje. 'Hij was heel overtuigend: jij kunt dat ook.'

boomblaadje

Dat je als regisseur zo nu en dan je poot stijf moet houden, ondervond Ten Horn op de set van Aanmodderfakker. 'Aan het begin van de film belandt een boomblaadje in het haar van Thijs. Twee weken later draaiden we nog een scène met dat blaadje, iemand had het bewaard in een glaasje in de koelkast. Heel lief, maar het zag er niet meer uit. Toen heb ik een productieassistent vier keer teruggestuurd naar het bosje waar we dat eerste blaadje hadden geplukt. Steeds was er iets mis: ander reliëf, minder doorschijnend. De uitvoerend producent nam me toen apart op de set: Michiel, je legt de opnamen stil voor een blaadje, waar gaat dit over?'

Ten Horn lacht. 'Ik had groot gelijk, vond ik. Maar iedereen dacht vast dat ik een idioot was.'

Je moet niet te snel twijfelen aan je eigen visie, vindt hij. 'Als ík iets goed of leuk vind, vindt iemand anders dat vermoedelijk ook. Dat werkt beter dan als ik ga bedenken wat die ander leuk vindt.'

Zo ook met Aanmodderfakker. 'Nu zegt iedereen die hem in het script een klootzak vond: 'O ja, jullie hadden gelijk. Die Thijs is toch wel sympathiek.''

Aanmodderfakker is vanaf 6/11 in de bioscoop; dan staat ook de recensie in V.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.