Zwevende kiezers, factcheckers en de verkiezingsvoorpagina

De week van hoofdredacteur Philippe Remarque.

Beeld de Volkskrant

Zwevende kiezers

Verkiezingen zijn hoogtijdagen voor ons journalisten, want veel mensen willen er veel over weten. We hebben deze week internetrecords geboekt en rijke kranten uitgebracht. Gouwe ouwen als het kiezersonderzoek met de UvA en de lijsttrekkersinterviews bewezen hun waarde, maar ik ben terugkijkend ook blij met onze experimenten.

Bijvoorbeeld de verkenning van de stand van het land in Vught door Olaf Tempelman, die liet zien wat er onder Rutte is veranderd in de mensen en hun omgeving. Of het panel van zwevende kiezers, zorgvuldig bij elkaar gezocht en onderhouden door Iris Koppe. Onbekende burgers waren zo openhartig om hun afwegingen met de lezers te delen. Daardoor konden we na debatten of andere gebeurtenissen steeds de toepasselijke zwevende kiezers laten reflecteren. Was hun mening veranderd? Dat leek ons relevant nu er zo massaal werd gezweefd.

Je zag hoe sterk de invloed van gebeurtenissen kan zijn, zoals bij de CDA-stemmer die op het laatst naar de PVV switchte uit woede over Erdogans Srebrenica-opmerking. Campagnebewegingen kondigden zich bij onze zwevers vroeg aan, zoals de trek naar het CDA en de negatieve invloed van Wilders' afwezigheid. Als lezer vond ik het fijn om eigen indrukken te toetsen aan andere kiezers. Zoiets kan ook invloed hebben. Daarom werden onze zwevers niet alleen benaderd door andere media als DWDD, maar ook door Kamerleden en politieke partijen. SGP-lijsttrekker Kees van der Staaij nodigde Jephthah Leito op de koffie, die zweefde tussen SGP, CDA en PVV. Wij waren minder blij, want het zweven moest natuurlijk verlopen (uiteindelijk stemde Jephthah CDA). De zwevers bleven zweven, sommigen tot in het stemhokje. Op onze site kunt u gefilmde gesprekken met hen terugvinden.

Zwevende kiezer Saskia van der Jagt Beeld Jiri Buller

Second screen

Een andere nouveauté was het live factchecken van de verkiezingsdebatten op onze site. Heel enerverend, want zo'n debat gaat razendsnel. Maar het leverde nuttige correcties op en ook best wat bevestigingen, want de lijsttrekkers zijn zich er tegenwoordig bewust van dat hun uitspraken worden gecheckt . Maar we konden ook vaak context leveren die een onderwerp begrijpelijker maakte.

Populistische debatthema's leidden tot vermakelijke discussie over de herkomst van het Wilhelmus of de rol van Jezus in de Koran. Ons factcheck-team bestond uit wel 10 tot 15 mensen, van de twee tv-kijkers tot degenen die filmpjes van de checks maakten. Het verenigde politieke dossierkenners als Robert Giebels en Gijs Herderscheê met wetenschapsredacteur Maarten Keulemans en factcheckers Jennie Barbier en Lotte Grimbergen.

Onlinechef Kustaw Bessems had de leiding. Regel 1: absolute stilte. Er mocht geen zin worden gemist, communicatie verliep via twee Slack-kanalen. Na de eerste keer hebben we er ook live-analyse aan toegevoegd van chef politiek Raoul du Pré, de onvermoeibare spil van onze politieke verslaggeving. Ikzelf vond het een verrijking om naar een debat te kijken met dit blog op schoot. Aan de cijfers te zien waren er veel van dit soort secondscreen-kijkers. Na afloop van het debat kwamen er dan nog veel meer bezoekers om de context te lezen bij wat ze net hadden gezien. Ik schat dat dit een blijvertje wordt.

Verkiezingsavond

Op verkiezingsavond hannesten we als vanouds met prognoses en voorpaginafoto's. We moesten om 23.15 naar de drukker. Dan moeten nieuws, analyse en alle stukjes uit de verschillende zaaltjes dus klaar zijn, terwijl de beschikbare uitslagen zich nog beperken tot de Waddeneilanden en kleinere gemeenten. Gelukkig bleek de exitpoll van Ipsos om 21 uur heel accuraat en besloten we terecht niets te doen met het vage 'stemmingsbeeld' waarmee het ANP de tv-avond door de war gooide (omdat het CDA daar spectaculair steeg). Rutte was dus de winnaar, maar zijn toespraak kwam na de deadline.

Dan kun je een foto kiezen waarop hij zijn stem uitbrengt, maar dat is weinig dynamisch. Wij kozen voor de extase op het gezicht van VVD-Kamerlid Tamara van Ark, vastgelegd door onze politieke fotograaf Freek van den Bergh. Na 90 duizend kranten wisselden we dat beeld in voor Freeks foto van Ruttes overwinningstoespraak.

Over de kop schrijft de Ombudsvrouw een hele rubriek. Wij wilden de zege én de internationale opluchting in één korte kop vatten. Ik ben nog steeds blij met het resultaat. Overigens had Freek een bijzondere week, beginnend in het weekeinde met het avondlijk getouwtrek in Rotterdam rond de Turkse minister. Hij maakte een prachtige fotoreeks in het donker. Dat ene iconische beeld waarop de begeleiders van de minister worden gefouilleerd, hebben we online van interactieve uitleg voorzien.

Reageren? p.remarque@volkskrant.nl

De eerste versie van de voorpagina.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.