Opinie

'Zwaar gehavende Fukushima kun je niet aan de Japanners overlaten'

Het wordt tijd dat Amerika en de Europese Unie zich met Fukushima gaan bemoeien, waar nog steeds zwaar besmet koelwater lekt, schrijft journalist Joan Veldkamp. 'Zij moeten premier Abe onder grote druk zetten om zelf actie te ondernemen en de zaken niet langer over te laten aan Tepco.'

Een medewerker van Tepco aan het werk in de Fukushima centrale.Beeld afp

Japanners staan bekend om hun precisie, punctualiteit en hoogwaardige producten en je kunt veel aan ze overlaten. Maar niet een zwaar gehavende kerncentrale. Dat blijkt wel uit het drama dat zich nog steeds voltrekt rondom de Fukushima centrale, waaruit alweer wekenlang zwaar besmet koelwater lekt. Niet alleen in zee, ook in het grondwater. Inmiddels worden de lekkages op de INES-schaal voor nucleaire incidenten, gerangschikt in categorie 3 (ernstige incidenten).

Uit alles blijkt een onmacht om de schade te herstellen na de kernramp in 2011, toen de centrale werd getroffen door een zware aardbeving en een tsunami met golven van veertien meter. Maar is het wel onmacht, of is het vooral onwil?

Keihard ingrijpen
Eigenaar Tepco (Tokyo Electric Power Company) kon de torenhoge schadevergoedingen en reparatiekosten onmogelijk zelf betalen, na de ramp, en het bedrijf werd genationaliseerd. Juridisch gezien is er dus geen enkele belemmering voor de autoriteiten om keihard in te grijpen als Tepco de zaken niet onder controle krijgt.

Maar in plaats van met man en macht de crisis te bezweren, en ook hulp van buitenlandse experts in te roepen, laten de Japanse autoriteiten alles op zijn beloop in Fukushima.

Premier Shinzo Abe heeft immers 'dringendere' zaken aan zijn hoofd. Hij moet de economie verder stimuleren. En hij moet ervoor zorgen dat de overige kerncentrales in het land, die na de kernramp op non-actief werden gezet, worden heropend. Pas twee daarvan zijn weer actief, 49 wachten nog op permissie.

Want anders krijgt de premier het aan de stok met het Japanse bedrijfsleven, dat moord en brand schreeuwt over de gestegen energieprijzen. Fossiele brandstof is immers duurder dan kernenergie.

Timide bevolking
De spotlights moeten dus vooral niet zijn gericht op het debacle in Fukushima, anders kan Abe zijn agenda niet doordrukken. De premier kan zich die houding permitteren omdat hij nauwelijks op weerstand stuit.

Van de timide bevolking rondom de centrale, die dagelijks wordt geconfronteerd met de gevolgen van kernramp en in voortdurende angst leeft dat een nieuwe aardbeving of tsunami weer funest zullen zijn, heeft de premier niets te vrezen. Want het ligt niet in de aard van de vele boeren en bejaarden die er wonen, om in opstand te komen tegen het gezag.

Protest
En op de protesten van een kleine groep hardnekkige demonstranten na, verenigd in de Metropolitan Coalition Against Nukes, wordt Abe ook in het machtscentrum Tokio niet bepaald het vuur aan de schenen gelegd. Daar heeft de gemiddelde Japanner het te druk met zijn eigen bestaan.

Rest dus alleen nog het buitenland. Wellicht dat Abe Fukushima eindelijk eens als een serieus probleem gaat beschouwen, en erkent dat de Japanners het alleen niet kunnen oplossen, als hij op het internationale toneel stevig tot verantwoording wordt geroepen.

Een grote rol daarin zou het internationale atoomagentschap IAEA moeten spelen. Ongetwijfeld heeft het agentschap vele aanbevelingen gedaan. Maar of de Japanners hebben die in de wind geslagen, of ze hebben niet tot het gewenste resultaat geleid.

Gezichtsverlies
Wat niet helpt is dat Yukiya Amano, de directeur-generaal van de IAEA, ook Japanner is. In plaats van Abe eens flink de wind van voren te geven zal hij de uitermate beleefde Japanse omgangsvormen in acht nemen. Die er vooral op gericht zijn iedere vorm van gezichtsverlies bij de gesprekspartner te voorkomen. Inmiddels is bewezen dat die aanpak niets oplevert.

Het wordt dus tijd dat ook de Japanse bondgenoot Amerika en de Europese Unie, zich met de zaak gaan bemoeien. Amerika en de EU moeten Abe onder grote druk zetten om zelf actie te ondernemen en de zaken niet langer over te laten aan Tepco en om directe hulp ter plekke te aanvaarden, van buitenlandse aannemers en experts. Een onafhankelijke internationale commissie met gezaghebbende (ex) politici, bijvoorbeeld de milieuactivist en voormalige Amerikaanse vice president Al Gore, zou er samen met het IAEA op moeten toezien dat die hulp ook wordt geïmplementeerd. Want alleen zo kan een nog grotere milieu- en op termijn ook humanitaire ramp, in Fukushima worden voorkomen.

Joan Veldkamp is oud-correspondent Japan en China en is nu werkzaam als freelance journaliste.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden