COLUMNLisa Bouyeure

Zou het internet dan eindelijk een vorm van schandpalen hebben gevonden die voor iedereen werkt?

‘Er is maar een ding zeker in het leven en dat is de dood.’ Niet mijn woorden maar die van rapper Jebroer, in het nummer Helicopter van de dj’s Outsiders en Darkraver. Het schalde woensdagavond toepasselijk uit de rood verlichte Haagse feesttent waarin een hossende menigte op de valreep het lot was komen tarten. ‘Dit is alles wat we hebben’, klonk de stem van Jebroer een halfuur voor de nieuwe lockdown uit de speakers, ‘dus vandaag doen we alles wat God ons heeft verboden.’ Achter de plastic raampjes zag je donkere schimmen springen met hun vuisten in de lucht, tot er een Hollandse meezinger werd ingestart en de gedaantes op zwaaibewegingen overgingen. Het tafereel werd vastgelegd door BBC-verslaggever Anna Holligan, wier Twitterfilmpje binnen een dag een miljoen keer werd bekeken en vol afschuw rondging onder Nederlanders die niet in de betreffende feesttent waren geweest.

Het beeld stond nogal ver af van een video die Dave Roelvink een dag eerder op Instagram plaatste, en na meer dan 200 duizend views weer verwijderde. Voor de mensen die nooit van Roelvink hebben gehoord of graag doen alsof ze nooit van Roelvink hebben gehoord: je kunt hem kennen van zijn volkszingende vader of van zijn status als nationale knuffelbadboy (iets met een stiekem opgenomen fellatiofilmpje en een leeggeroofde villa), maar tegenwoordig is hij vooral in het nieuws vanwege zijn afbrokkelende kunstgebit in de kleur RAL 9003. Enfin, een Instagramvideo dus. Aan een feestelijk versierde tafel zitten kinderen Lang zal ze leven te zingen. Een slagroomtaart staat klaar om te worden aangesneden. Maar dan — veel kabaal! —wordt de voordeur ingetrapt. Een arrestatieteam valt binnen, glas vliegt rond, het plafond komt omlaag. Gillen. Huilen. Chaos. ‘Is dit onze toekomst?’ verschijnt in witte letters in beeld. ‘Of staan we op? Laat je horen’. Het dystopische verjaarspartijtje werd ook gedeeld op het Twitteraccount van Viruswaarheid.

Plein Den Haag, woensdagavond, vlak voor de gedeeltelijke lockdown die om 22.00 uur inging.Beeld Anna Holligan (filmpje Twitter)

Roelvink kon achteraan aansluiten in het rijtje bekende gezichten dat zich tegen de coronamaatregelen had gekeerd en als gevolg daarvan bakken hoon over zich uitgestort had gekregen. Eerder waren Doutzen Kroes en Famke Louise haast tot de belichaming van een bepaald soort denken gebombardeerd. Maar ook onbekende gezichten fungeren al sinds maart als illustratie van weinig constructief coronagedrag. We zagen ze op sociale media voorbijkomen op foto’s van drukke winkelstraten en volle stranden. Hun hamstergedrag en aanrakerige sportsessies werden vastgelegd door hoofdschuddende gelegenheidspaparazzi. Blijkbaar hebben we behoefte aan concrete beelden om ons sluimerende onbehagen vorm te geven, om iets ongrijpbaars als een woekerend virus tastbaar te maken. Moet je deze domme mensen nou zien.

De massale verontwaardiging over het Haagse superspreadevenement leek in eerste instantie wel verfrissend, met een onherkenbare en naamloze massa als mikpunt. Er konden nu eens geen hatelijke reacties worden achtergelaten op socialmediaprofielen, geen werkgevers worden getagd. Misschien was dit de visualisatie van het coronakwaad waar we allemaal op zaten te wachten, niet in de laatste plaats vanwege de ideale esthetiek. Zoek op Google naar plaatjes van de hel en je ziet rood omlijste silhouetten met hun handen in de lucht. 

Zou het internet dan eindelijk een vorm van schandpalen hebben gevonden die voor iedereen werkt? Anoniem maar functioneel? Heus niet. De café-eigenaar moest boeten voor elke dronken schim in zijn etablissement. Blijkbaar toch een onvermijdelijk gevolg, leek de man zelf ook te vinden. ‘Als ik die beelden had gezien vanochtend, van een ander’, zei hij voor de camera van Hart van Nederland, ‘dan had ik ook gezegd van: joh, wat een idioot is dat.’

Lisa Bouyeure werpt in deze rubriek een blik op onlinecultuur

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden