OpinieMeelezers

Zorgvuldige terminologie en de extra ogen en oren van de krant

In deze rubriek reageert de redactie op wat er leeft onder lezers. Deze week: Marleen Reichgelt verlangt precisie van de krant, en in iedereen schuilt een klokkenluider – daarvoor hoeft u echt niet in uw regenjas naar een donkere parkeergarage. 

Lezer Marleen Reichgelt vind het ongelukkig dat ­islamofobie gereduceerd wordt tot kritiek op de islam. ‘In het huidige politieke klimaat is kritiek op de islam anders dan kritiek op het boeddhisme, om maar wat te ­noemen.’Beeld Najib Nafid

Hoho, islamofobie is wel degelijk een vorm van racisme

‘Begripsvervuiling lijkt een constructieve dialoog soms in de weg te zitten’, mailt abonnee Marleen Reichgelt bezorgd. Ze reageert op een brief van lezer Fred Sevriens (O&D, 28 juli). ­Volgens hem slaan Mitchell Esajas en Vincent Verkoelen van het Amsterdamse meldpunt voor discriminatie en racisme (Ten eerste, 27 juli) de plank volledig mis door ‘kritiek op de islam ­racistisch te noemen’.

‘Dat is niet wat er in het interview gezegd werd’, zegt Reichgelt. Aan de telefoon legt ze haar motivatie uit. ‘Ik vind het ongelukkig dat ­islamofobie gereduceerd wordt tot kritiek op de islam.’

Ze wijst op de definitie van het Meldpunt Islamofobie en antropoloog Martijn de Koning: ‘Islamofobie is het construeren van een negatieve, generaliserende en essentialistische definitie van de islam die leidt tot het maken van een hiërarchisch onderscheid tussen niet-moslims en moslims. Dit gebeurt om de moslims als groep te problematiseren op basis van hun religie.’ Kortom, islamofobie draait om het effect op moslims als groep, en staat in die zin los van ­kritiek op de islam als godsdienst.

De 27-jarige promovendus koloniale geschiedenis aan de Radboud Universiteit legt uit dat de context van belang is. ‘In het huidige politieke klimaat is kritiek op de islam anders dan kritiek op het boeddhisme, om maar wat te ­noemen.’ Ze erkent dat ook deze definitie tot verschil van mening kan leiden. ‘Maar het is ­belangrijk om zo precies mogelijk te zijn.’ Mede daarom waardeert ze de Open Redactie, waarin journalistieke vraagstukken openlijk besproken worden. ‘Zeker nu, in een tijd dat het publieke debat steeds verhitter lijkt te worden.’

Vrijwel dagelijks spelt Reichgelt, die ook nog NRC leest, de Volkskrant (‘Sport sla ik weleens over’) en ziet dan – een pluspunt in haar ogen – een breed scala aan ideeën en politieke stromingen voorbijkomen. ‘Ook rechtse.’ Veel leeftijdsgenoten van haar aan de academie zijn minder fanatieke lezers, maar toch kan ze artikelen vaak met ze bespreken, omdat die ze dan online tot zich nemen.

‘Wat de krant beter kan doen? Meer uitleg bieden van complexe begrippen. Zoals islamofobie ja. Ik zie vaker dat briefschrijvers en opinie­makers langs elkaar heen praten – dat helpt het maatschappelijke debat niet vooruit. En daarin hebben jullie ook een verantwoordelijkheid.’ (Peter Wierenga)

Tipgevers vormen de extra ogen en oren van de krant

Met de kernachtige tekst ‘Misstand? Tip de Volkskrant’, worden lezers geregeld aangespoord problemen in de samenleving te melden. Velen geven gehoor aan die oproep. Vrijwel dagelijks komen er bij de tipredactie enkele tientallen berichten binnen. Via WhatsApp, telefoon, e-mail en soms zelfs nog per handgeschreven brief vinden ze hun weg naar redacteuren van de krant.

We lezen alle tips en proberen er zo veel ­mogelijk te beantwoorden. Hoe duidelijker het bericht, hoe meer kans dat een redacteur het verhaal oppakt. Het helpt daarbij om vragen te stellen. Waarom moeten mensen hierover lezen? Of: wat is de impact van dit probleem?

Dikwijls komen er artikelen voort uit de tips en vormen ze aanleiding voor onderzoek, vaak zonder dat u zich daar als lezer bewust van bent. Zo kwam het verhaal over frauduleuze taalscholen dat eind mei verscheen mede tot stand door een tip die binnenkwam via Publeaks, het platform om veilig tips te melden.

Toch blijft de aansporing voor het delen van misstanden nodig. Dat blijkt wel uit het voorbehoud waarmee sommige tipgevers hun berichten beginnen: ‘Dit is wellicht geen misstand’ of ‘Ik weet niet of mijn ervaringen ernstig genoeg zijn’. Denkt men aan misstanden, dan doemt toch nog vaak het beeld op van klokkenluiders, geheime afspraken, uitgewisselde usb-sticks of vertrouwelijke documenten.

Vaak ten onrechte. Want hoewel journalisten altijd op zoek zijn naar onthullingen en klokkenluiders, zitten ook in kleinere tips belangrijke verhalen. Zo zagen we begin juli veel berichten binnenkomen van mensen die door de coronacrisis al maanden hun geliefde in het buitenland moesten missen. Ze vormden de aanleiding voor drie portretten van onvrijwillig gescheiden stellen.

Journalistieke verhalen liggen vaak voor het oprapen. De problemen die u dagelijks meemaakt, bijvoorbeeld in uw gemeente of bedrijf, kunnen andere mensen ook overkomen. Tip­gevers zijn de extra ogen en oren van de krant. (Hessel von Piekartz)

Wilt u een misstand melden? Mail dan naar tips@volkskrant.nl. Liever anoniem tippen? Ga dan naar publeaks.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden