ColumnPeter de Waard

Zorgt Nederland voor keerpunt in wereldhandelsoorlog?

Een generaal op het ministerie van Economische Zaken zou niet misstaan. Sinds kort ligt Nederland in de frontlinie van de wereldwijde handelsoorlog die agressor Donald Trump is begonnen met een aanval op China.

Dat Nederland speerpunt is, ligt voor de hand. Geen land – Singapore misschien uitgezonderd – in de wereld heeft zo’n giga-overschot op de handelsbalans . Vorige week werd bekend dat de Nederlandse landbouwexport met 94,5 miljard euro in 2019 alle records heeft gebroken.

De VS en China willen allebei Nederland met een tangbeweging omsingelen. Ons land is niet alleen een grote exportmacht maar heeft ook unieke innovatieve technologie – met name rond brainport Eindhoven. Hier huist ASML Technologies, het paradepaardje van de Nederlandse industrie. De Amerikaanse president Trump heeft premier Rutte gevraagd ASML geen vergunning voor de export van de nieuwste ultravioletmachine te verlenen, omdat belangrijke technologie van ASML in Chinese handen zou komen. Dat zou een bedreiging zijn voor de nationale veiligheid van de VS. China heeft vervolgens Nederland weer onder druk gezet die vergunning niet te weigeren, omdat anders de handelsrelaties ernstig verstoord zouden raken. Nederland zit daardoor tussen twee vuren. Of het jaagt de Amerikanen tegen zich in het harnas of de Chinezen.

De handel met beide economische grootmachten verschilt niet zo veel: ongeveer 50 miljard euro, zij het dat de Amerikanen relatief meer importeren. In 2019 was voor ASML echter China (19 procent van de omzet) een belangrijkere markt dan de VS (16 procent).

Economisch gezien kan de VS geen grotere druk uitoefenen dan China. Maar politiek en militair moet Nederland als bondgenoot naar de pijpen van de VS te dansen. Gek genoeg heeft Trump de Nederlandse staalindustrie om veiligheidsredenen importheffingen opgelegd.

Sinds de komst van Trump is nationalisme en protectionisme in de wereldhandel gemeengoed. Boris Johnson zweert er nu al bij en ook Duitsland en Frankrijk doen mee.

Maandag meldde de Duitse werf German Naval in verzet te komen tegen de vier fregatten die de Duitse marine bij Damen in Gorinchem bestelde. Het lijkt op het verzet dat VDL aantekende tegen de order die regionaal busvervoerder Keolis plaatste bij een Chinese concurrent. Twee weken geleden trok het Nederlands-Zwitserse offshorebedrijf Allseas zich terug uit het Russisch-Duitse gaspijpleiding project Nord Stream 2, onder dreiging van Amerikaanse sancties.

In handelsoorlogen voert hypocrisie de boventoon. De VS zijn niet te beroerd om zelf hoogtechnologische apparatuur naar China te exporteren en daar te produceren. Een van de klanten van ASML is nota bene de Chinese dochter van de Amerikaanse chipsproducent Intel.

Hopelijk kan Nederland voor het omkeerpunt − een soort van Stalingrad − zorgen in de wereldhandelsoorlog, voordat die echt bloedig wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden