column Diederik Samsom

Zorgen over de toekomst van jongvolwassenen zijn maar deels terecht

‘Voor het eerst in de geschiedenis groeit er een generatie op die het minder goed gaat krijgen dan hun ouders.’ Sinds enige jaren duikt dit mantra steeds vaker en in steeds meer varianten op. Gestut door studies van McKinsey (‘Poorer than their parents’) of het CPB (‘dertigers vaker armer dan hun ouders’) en aangeblazen door ernstig kijkende politici en economen, verspreidt het gesomber zich verder en verder tot het zich definitief nestelt in de tijdgeest. Vooruitgangspessimisme als maatschappelijke consensus.

Ironisch genoeg vergroten degenen die zo bezorgd zijn over de toekomst van de volgende generatie, met hun sociologisch masochisme dat noodlot alleen maar. Niets zo funest voor de kansen van jongeren als opgroeien in een samenleving die lijdt aan defaitisme. Juist de vijftigers van nu, de ‘verloren generatie’ van de jaren tachtig, zouden dat toch moeten ­weten.

Maar de feiten zijn toch niet te ontkennen? Nee, de inkomens van dertigers zijn inderdaad vaker dan vroeger lager dan die van hun ouders. De economische groei vlakt af en drie decennia van stagnerende inkomens in de middenklasse laat zijn sporen na. Tel daar de nieuwe onzekerheden van een vast arbeidscontract, een betaalbare woning of een waardevast pensioen bij op en er is inderdaad reden tot zorg over de financiële toekomst van onze jongeren. Maar het valt wel op dat de veronderstelde misère van de komende generatie louter is gebaseerd op ­financiële parameters. Welvaart en welzijn worden door zo veel meer bepaald dan inkomen alleen. Met name de progressieven onder ons, met de jarenlange strijd voor erkenning van een breder welvaarts­begrip nog in de benen, zouden zich moeten afvragen waarom ze zo klakkeloos ‘minder individueel inkomen’ gelijkstellen aan ‘minder goed’.

Ik moest daaraan denken toen mijn zoontje onlangs aankondigde te gaan zwemmen met vriendjes en ik opmerkte dat het zwembad wegens verbouwing was gesloten. Wat bazelde ik nou over een zwembad, ze gingen zwemmen in de Singel, de stadsgracht rond het centrum. Mijn generatie herinnert zich nog de noodzaak tot een tetanusprik als je met je schaats door het ijs van diezelfde gracht zakte. Toentertijd kon je in de Singel je foto’s ontwikkelen. De onbezorgde duik van mijn zoon in datzelfde water is een klein teken van grote vooruitgang. Evenals de met zelfgemaakte video’s geschakeerde en breed over de wereldproblematiek uitwaaierende werkstukken die 12-jarigen tegenwoordig maken, waarbij vergeleken mijn uit de Grasduinen bij elkaar geknipte werkstuk over de waterhoen middeleeuws afsteekt.

Het individuele inkomen stagneert, maar de komende generatie is nog op zo veel manieren beter af dan de huidige. Ze groeit op in het vreedzaamste en welvarendste tijdperk ooit. Ze is gezonder door betere voeding en minder roken. Ze is hoger opgeleid en diverser van samenstelling dan wij. Hun wereldbeeld en netwerk is – mede door de vaak verguisde smartphone – vele malen groter dan het onze op diezelfde leeftijd. De komende generatie is daardoor ook veel meer begaan met de wereld en haar problemen dan wij. Klimaatstakingen zijn daar maar één voorbeeld van.

Dat stagnerende inkomen is bovendien ook geen louter verliespost. Ja, voor een deel is het inkomen van de middenklasse ten prooi gevallen aan bedrijfs- en kapitaalwinsten. Daar is dus nog veel werk te doen, willen we het klassieke evenwicht tussen arbeid en kapitaal bewaren. Maar voor een groter deel wordt het verlies aan individueel inkomen veroorzaakt doordat we steeds meer ervan afstaan aan collectieve voorzieningen. Met name de zorg, veiligheid en onderwijs slokken een groeiend deel van ons inkomen op.

Er zijn politieke stromingen die dat beschouwen als achteruitgang, maar de grote meerderheid van onze samenleving en politiek vindt dat wenselijk. En dat is maar goed ook. De uitdagingen waar de ­komende generatie namelijk wel voor staat – klimaatverandering, toenemende ongelijkheid binnen generaties, de ontwikkeling van Afrika – vergen immers eerder meer dan minder collectieve investeringen. Het mooie is: de volgende generatie heeft dat veel beter in de gaten dan de onze. Ik kan me vergissen, maar afgaand op de signalen die de voor het klimaat marcherende jongeren afgeven, hebben ze liever dat we ons sterk maken voor hun toekomst, dan voor hun inkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden