Zorg blijft geld kosten

Voor veel mantelzorgers is de zorg voor zieke familieleden zo zwaar dat ze er zelf aan onderdoor gaan. Vooral de zorg voor dementerende familieleden eist zijn tol, zo bleek maandag uit onderzoek van bureau Nivel en Alzheimer Nederland. Een op de vijf mantelzorgers van dementerenden is ernstig overbelast.

de Volkskrant


De overbelasting van mantelzorgers is een serieus maatschappelijk probleem. Vooral omdat de druk op mantelzorgers in de toekomst alleen maar zal toenemen. Mensen worden ouder en blijven langer zelfstandig thuis wonen, tegelijkertijd moet er fors worden bezuinigd op de collectieve uitgaven aan ouderenzorg.

Het mag duidelijk zijn dat er iets niet klopt als familieleden van patiënten zo overbelast raken dat zij zelf niet meer kunnen werken en een beroep moeten doen op zorg. Het welzijn van de mantelzorger vormt zo een belangrijker graadmeter voor de kwaliteit van de gezondheidszorg.

Het staat buiten kijf dat er gesneden moet worden in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), die de langdurige zorg voor chronisch zieken en gehandicapten regelt. De kosten zijn in de afgelopen tien jaar verdubbeld tot bijna 23 miljard euro. Maar die bezuinigingen moeten heel zorgvuldig worden doorgevoerd. Het heeft geen zin om lukraak te snijden in voorzieningen voor chronisch zieken of gehandicapten als zij daardoor net niet meer in staat zijn zelfstandig thuis te wonen en gedwongen in een veel duurdere AWBZ-instelling moeten verblijven. Van familieleden kan niet verwacht worden dat zij een dergelijk hiaat in de zorg opvullen.

Het is lastig om de grens te bepalen van wat collectieve zorg mag heten. Opname in een verpleeghuis behoort er duidelijk wel toe, maar ‘ondersteunende begeleiding’ voor drukke kinderen met het label ADHD is twijfelachtig. Dagbesteding en ondersteuning voor mensen met een psychisch probleem die anders op straat gaan zwerven en zichzelf verwaarlozen, is daarentegen wel te verdedigen als collectieve last.

De AWBZ is in de loop der jaren een vergaarbak geworden van allerhande voorzieningen die ook prima ondergebracht kunnen worden in de basisverzekering, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) of de aanvullende ziektekostenverzekering. Maar de vraag is of zorgverzekeraars en gemeenten, die sinds 2007 de WMO uitvoeren, in staat zullen zijn om de kosten wel binnen de perken te houden en tóch goede zorg te leveren.

De ervaringen met het overhevelen van de thuiszorg uit de AWBZ naar de WMO stemmen weinig hoopvol. Van het mooie idee om het welzijn van burgers ‘dicht bij huis’ te laten regelen door gemeenten, is nog bar weinig terechtgekomen. De kostenbesparingen die gemeenten wél hebben bereikt, hebben geleid tot een ware kaalslag bij thuiszorginstellingen en slechtere kwaliteit van zorg.

Wanneer staatssecretaris Bussemaker aanspraken uit de AWBZ wil overhevelen naar verzekeraars, gemeenten of burgers, moet zij zich afvragen of die in staat zijn hun verantwoordelijkheden op te pakken. Niet alleen omdat anders de individuele mantelzorger de prijs betaalt, maar ook omdat de kosten hoog blijven als chronisch zieken en ouderen zonder goede voorzieningen uiteindelijk toch weer in een duurdere AWBZ-instelling belanden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden