verslaggeverscolumn Margriet Oostveen in Renkum

Zonnepanelen in Natura 2000-gebied, moet dat wèl kunnen?

c Beeld c

Renkum wil in een beschermd Natura 2000-gebied twintig hectare volbouwen met zonnepanelen. Een meerderheid van de gemeenteraad, inclusief GroenLinks, vindt dat dit ‘moet kunnen’.

Je leest het in De Gelderlander en denkt hoe dan? Natura 2000: noodzakelijke bescherming van planten- en vogelsoorten, tegen uitsterven. Als biodiversiteit volgens Europese afspraken érgens voorop moet staan, dan hier. Veeboeren in de buurt moeten binnenkort misschien wel weg, door het stikstofoverschot.

Nederland heeft zo’n 160 Natura 2000-gebieden aangewezen, op land en zee. En ook op het particuliere landgoed Quadenoord in Renkum, in bezit van de familie Koker. Tweehonderddertig hectare coulisselandschap ten zuidwesten van de Hoge Veluwe.

Overgrootvader Koker die het landgoed kocht, was rechter. Zijn achterkleinkind is nu 82 jaar oud en leeft nog steeds op Quadenoord, in een onopvallende bungalow tegenover het landhuis waar hij vroeger woonde. Nu wordt het verhuurd, voor extra inkomsten. Er zijn ook nieuwe erfgenamen, die denken mee met hun vader.

Het gebied is voor iedereen toegankelijk. Er zijn twee campings, een beeldentuin, restanten van een middeleeuwse watermolen. En dennenbossen, loofbomen, een paar open velden met maïs, graan en kruid. Plus wat bescheiden akkerbouw binnen de toegestane normen. Maar die levert niet zoveel op. Niet financieel en niet aan biodiversiteit. En een landgoed onderhouden kost geld. In één lange laan takken snoeien voor de veiligheid is zo 18 duizend euro.

Hier moeten zonnepanelen komen in Natura 2000, Renkum. Beeld Margriet Oostveen

De rentmeester van de familie rekent dat voor, John Smits. Werkt vier dagen per week bij Staatsbosbeheer en is hier vier uur per week ingehuurd voor de bedrijfsvoering van Quadenoord. Omdat de familie zelf niet wil praten, loop ik met John over het terrein. Hij is al gebeld door collega-rentmeesters van andere landgoederen. Die vinden zonnepanelen een heel aanlokkelijk idee.

Het kwam uit de familie zelf. Moeten we niet iets met zonnepanelen, zei iemand. De familie was ‘bepaald niet unaniem’ enthousiast, ‘iedereen voelt de pijn van zo’n ingreep in het landschap’. Maar denk aan de enorme klimaatopgave, zegt John. Twee velden op Quadenoord zouden vierduizend huishoudens in Renkum van elektriciteit kunnen voorzien. ‘Dan draag je maatschappelijk toch ook iets bij.’

De zonnepanelen die de familie op het oog heeft komen uit China. De beoogd exploitant van de velden, Chint Solar, maakt deel uit van de Chint Group, één van de grootste energieconcerns van China. Chint Solar biedt Quadenoord 5.000 euro huur per hectare zonnepanelen per jaar.

Intussen kwamen bewoners uit de omgeving in actie, verenigd in ‘Mooi Wageningen’ en ‘Vijf Dorpen in ’t Groen’. Volgens hen staan zonnepanelen in een Natura 2000-gebied haaks op alles waar die gebieden voor zijn bedoeld.

Rentmeester John Smits. Beeld Margriet Oostveen

Ik zoek Mariska Hulsewé van Vijf Dorpen in het Groen thuis op. Ze is consultant, ook voor Tata Steel en haar man was fabrieksdirecteur bij Heinz en Hak. ‘Ik ben dus niet supergroen of dogmatisch of zo. Maar Natura 2000 is bedoeld als een beweging naar méér natuur. En met dit huurcontract voor dertig jaar zonnepanelen gaat dat dus niet gebeuren.’

Maar rentmeester John wist een meerderheid van de gemeenteraad te overtuigen: dit zou uiteindelijk béter voor de biodiversiteit kunnen zijn dan de huidige akkers waar de zonnepanelen moeten komen. Mits je tussen de panelen meters ruimte overhoudt voor vegetatie en niet langer bemest. Dan kunnen juist weer plantensoorten opkomen die je nu niet hebt. ‘Juist goed’ voor de biodiversiteit. Volgens John bewijzen ‘diverse onderzoeken’ dat.

Dat de gemeente Renkum ook haast moet maken met de energietransitie, gaf de doorslag. Nu moet de provincie het plan nog goedkeuren. Daar ligt intussen een door acht regionale en landelijke natuurbeschermers ondertekende protestbrief.

Ik bel Jeroen Sluijsmans, kwartiermaker van het ‘Solar Research Program’ van de Universiteit Wageningen: wat wijzen die ‘diverse onderzoeken’ zonnepanelen en biodiversiteit precies uit? Het antwoord: niets definitiefs, want er is nog te weinig gemeten. Jeroen zet net eigen onderzoek op. Zijn universiteit wil klimaatneutraal worden en ontwikkelt zelf ook drie velden met zonnepanelen rond de campus.

Zonnepark in Moerdijk. Beeld Arie Kievit

Maar heel gek is het idee van Quadenoord niet, zegt Jeroen. ‘Stel, je zaait tussen die zonnepanelen zaden van bedreigde planten in. En die oogst je en verspreid je in de regio. Dan zorg je inderdaad voor meer biodiversiteit.’

Biodiversiteit is niet per se fijne ouderwetse wandelnatuur. Jeroen Sluijsmans schetst al een toekomstig ‘energielandschap met ruimte voor biodiversiteit’. In heel Nederland. Wen er maar aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden