Opinie

Zonder waterschappen gaat het echt mis met de dijken

Voorkom dat waterschappen onder een ander overheidsorgaan gaan vallen en het dijkbeheer even weinig serieus wordt genomen als het rioolbeheer.  

Arie Slob, leider van de ChristenUnie, voert campagne voor de waterschapsverkiezingen van 18 maart. Beeld ANP

Er heerst enige scepsis over het nut van de waterschapsverkiezingen. Men vraagt zich af waarom er verkiezingen zijn voor zo'n 'uitvoeringsorganisatie'. We stemmen toch ook niet over de gemeentelijke riooldienst? Toch zijn er goede redenen voor het bestaan van de waterschapsverkiezingen.

Zelfstandig

De waterschappen zijn niet alleen één van de oudste, maar ook één van de succesvolste bestuursorganen uit onze geschiedenis. Tussen 1960 en 2009 zijn in de huidige EU-lidstaten bijna 5.500 mensen omgekomen bij overstromingen. In Nederland is in dezelfde periode het aantal doden door overstromingen 0 (nul!). Ondanks het feit dat 26 procent van ons land onder de zeespiegel ligt en 55 procent van de Nederlandse bevolking in (rivieren)gebied woont met overstromingsgevaar.

De waterschappen kunnen zelfstandig belasting heffen. Hun financiering staat dus los van het politieke klimaat in Den Haag. Ze worden niet periodiek door bezuinigingen getroffen die tot pijnlijke keuzes dwingen. Juist daarom kunnen zij zo doelmatig werken, met een langetermijnvisie.

Einde

In een democratisch bestel past het niet dat een orgaan dat belastingen heft niet wordt gelegitimeerd door verkiezingen. Het afschaffen van de verkiezingen zou ertoe leiden dat de waterschappen bij een ander overheidsorgaan worden ondergebracht. Dit betekent het einde van de zelfstandigheid en de bevoegdheid om belastingen te innen. Het waterbeheer zou dan onderdeel worden van een van de vele overheidstaken en een constante financiering is dan minder goed gewaarborgd.

Een voorbeeld van de gevolgen kan men zien in het rioolbeheer. Dat valt onder de gemeente. Ooit een politie-ke partij campagne zien voeren voor beter rioolonderhoud? Bij de verkiezingen gaat het over zichtbare zaken als de aanleg van een tramlijn of een cultuurcentrum. Niet over een beter rioolbeheer. Als tijdens hevige regenval straten overstromen wordt dit toegeschreven aan de 'extreme' regenval. Maar had een beter rioolbeleid de schade niet kunnen voorkomen? De dijken blijven tijdens 'extreme' regenval of bij veel smeltwater uit de Alpen toch ook gewoon staan?

Opkomst

De waterschapsbelastingen bedragen 2,5 miljard euro per jaar. De lage opkomst van 24 procent bij de vorige waterschapsverkiezingen heeft de roep om afschaffing van de waterschappen versterkt, maar nog geen grote gevolgen gehad. Wel zijn de waterschapsbelastingen voor de burgers de laatste 10 jaar met zo'n 650 miljoen euro gestegen, terwijl de lasten voor de boeren met 65 miljoen euro zijn gedaald. Een argument voor de verschuiving van de lasten is dat er meer recreatieve voorzieningen voor de burgers worden gerealiseerd waar de boeren geen profijt van hebben.

Boeren zijn zich echter ook veel bewuster dan burgers van het belang van de waterschappen. Zij gaan wel stemmen. Zij hebben bovendien geborgde zetels (vaste zetels die ze krijgen omdat ze een specifiek belang hebben bij het waterbeheer). Zij lijken hun invloed te hebben benut om de lasten meer af te wentelen op de burger.

Echt iets te kiezen

Er valt daadwerkelijk wat te kiezen bij de waterschapsverkiezingen. Moet bij de afvoer van water bijvoorbeeld ruimte worden gegeven aan de natuur? Zodat we uitzicht hebben op mooie kronkelende rivieren in het Nederlandse landschap? Of moet het water zo snel mogelijk in rechte kanalen met hoge dijken naar de zee worden afgevoerd? Ook het aanpassen van het waterpeil heeft grote gevolgen voor het landschap. Een hoog waterpeil is goed voor de natuur want dan worden gebieden drassiger. Daardoor worden ze echter wel weer minder geschikt voor landbouw of bebouwing. Daarnaast is er de afweging wat de waterschappen aan voorzieningen treffen. Moeten er wegen en fietspaden worden aangelegd voor recreatie in het landschap dat de waterschappen hebben gecreëerd? En moet de expertise van de waterschappen worden aangewend voor ontwikkelingssamenwerking? Dit zijn politieke vraagstukken waar niet alle kiezers hetzelfde over zullen denken.

Stem!

Maar de belangrijkste reden om te gaan stemmen is de waterschappen een sterk mandaat te geven. Door de lage opkomst staat hun zelfstandigheid onder druk. Willen we echt dat de waterschappen in de huidige vorm verdwijnen en het dijkbeheer straks evenveel prioriteit heeft als het rioolbeheer? Dan gaat het binnen 20 jaar flink mis. En dan hebben we het niet slechts over een paar ondergelopen kelders. Stemmen dus 18 maart!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden