Column Beweringen & Bewijzen

Zonder nationalisme en chauvinisme blijft van sport niet veel meer over dan opwinding over het onverwachte heden

Vorige week zag ik Herman Brusselmans bij het veel verguisde televisieprogramma van Wilfred Genee, Johan Derksen en René van der Gijp. VI Oranje blijft thuis heet het. Dat programma is zoiets als een zak drop. Je kunt er niet van afblijven en als de zak op is, val je helemaal misselijk van de bank. De drie gaan bij Talpa een half miljoen euro verdienen, wat ze van harte is gegund. Alleen hoop ik dat Brusselmans een graantje meepikt.

Ik heb een zwak voor Herman Brusselmans. Hij heeft veel onzin geschreven, onzin die hij ook vele malen heeft herhaald, maar tussen al dat voortwoekerend gras zitten ook een paar geweldige boeken. Hun aantal is aanzienlijk groter dan dat van de meeste Nederlandse schrijvers. Niet in het programma, maar al eerder heeft Brusselmans iets gezegd dat ik in al zijn eenvoud bijzonder treffend vond. Hij zei: ‘De nationale vlag bestaat alleen bij de gratie van de wind.’

Zonder nationalisme en chauvinisme blijft van sport niet veel meer over dan de opwinding over het onverwachte heden. Je moet er live getuige van zijn geweest. Een latere herhaling is bijna altijd slappe thee.

Voor de rest is het een kwestie van weinig winnaars en veel verliezers in een competitie van wij tegen zij. Toen Nederland werd uitgeschakeld voor het WK-voetbal in Moskou, werd naarstig gezocht naar vervangers met wie wij ons konden identificeren. Beslist werd dat wij voor de Belgen en de Marokkanen zouden zijn.

De NPO, altijd meer bereid tot opvoeding van de kijker dan tot neutrale berichtgeving, koos voor de Marokkanen. Dat had een aandoenlijk effect. In de studio kregen wij steeds te horen dat het Marokkaanse team geweldig had gespeeld, maar door pech had verloren. Zonder glorie gingen de Marokkanen weer naar huis, dat wil zeggen voornamelijk naar Frankrijk of Nederland. Nu moeten wij het doen met de Belgen en dat is bijna ook verkeerd afgelopen.

Dat wij voor onze eigen jongens zijn, ligt ook diep verankerd in de sportjournalistiek, al doen kwaliteitskranten daar soms nog nuffig over. Neem Max Verstappen. Net als boksen is Formule 1 niet bepaald een sport waar de Volkskrant uitgebreid over placht te schrijven, maar dat is door Verstappen veranderd. Dat Red Bull een giftig drankje is, waarvoor uit de medisch hoek wordt gewaarschuwd, doet daar niets aan af. Twintigduizend in oranje uitgedoste fans hebben veel geld over voor die paar seconden dat Verstappen in zijn auto langs-flitst. Bij de race zelf val je meestal in slaap. Was Verstappen een Fin of een Mongool dan zouden wij vermoedelijk niet eens weten dat de race had plaatsgevonden, want de Nederlandse kranten zouden er niet over berichten.

Zonder de nationale vlag heeft sport weinig te betekenen. De verontwaardiging over de geseponeerde dopingzaak tegen Froome is daar een mooi voorbeeld van. Er wordt schande gesproken, hoewel zelfs de officiële dopingautoriteiten na lang onderzoek geen overtreding hebben geconstateerd. Was Froome een Nederlander en Dumoulin een Engelsman, dan zou onze toon heel anders zijn geweest en het wantrouwen minder groot.

En was Froome een Fransman geweest, dan had hij zeker mogen starten. Nu zal hij bij elke pedaaltrap worden uitgescholden door de Fransen langs de kant.

Joop Zoetemelk wordt in Nederland behandeld als een groot sportman. Als de Tour begint, lees je in elke Nederlandse krant wel een interview met hem. Toch drie keer wegens doping gepakt. Eddy Merckx is een godheid in België. Ook drie keer gepakt. Enzovoort.

‘Voetbal is oorlog’, zei Rinus Michels. Maar echte oorlogen worden op het slagveld gevoerd, soms met miljoenen doden als resultaat. Die oorlogen zijn nu verlegd naar de sportvelden. In plaats van de miljoenen gevallenen, maakt een speler af en toe een buiteling, om vervolgens geblesseerd van het veld te worden gedragen. Dat mag je beslist vooruitgang noemen.

Willem Vissers, Tom Egbers, Bert Maalderink en al die anderen zijn de nieuwe oorlogsverslaggevers. Embedded, dat wel, want voor je het weet wordt je badge door de FIFA ingehouden. In Moskou sjokte de gezellige Brabander Joep Schreuder met zijn ouwe-jongens-krentenbrood-microfoon achter Sepp Blatter aan, de oneervol ontslagen generaal die nu deed alsof hij even welkom was als Paulus op een reünie van de Slag om Stalingrad.

Voor de wedstrijd worden de volksliederen gezongen; alleen Deutschland über alles mag niet meer. Het mooist vind ik het Italiaanse volkslied, vooral uitgevoerd door keeper Buffon, met de (vertaalde) regels: ‘Sluit de rijen tot een cohort / wij zijn tot de dood bereid / Italië riep!’

Helaas zijn de Italianen er, net als de Nederlanders, niet bij om te sterven voor hun vaderland. Eerst het budget voor Defensie omhoog, dan gaat het met het voetbal vanzelf beter. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.