Zonder dat wij er veel acht op hebben geslagen, is Nederland gaan behoren tot de lelijkste landen van Europa

Beweringen & Bewijzen

Nederland is het pakhuis van Europa aan het worden, las ik laatst. Overal verschijnen enorme distributiecentra, van waaruit Noord- en West-Europa worden bevoorraad. Internationale bedrijven staan in de rij om te investeren, aangezien het vestigingsklimaat hier ideaal is, allerlei belastingen zijn afgeschaft en de btw pas aan het eind hoeft te worden afgerekend. Er zijn duizenden vacatures en ‘de branche’ klaagt over een tekort aan personeel.

Intussen worden bedrijfsterreinen volgebouwd en verrijzen langs de snelwegen langgerekte blokkendozen, honderden voetbalvelden lang, die als legostenen liggen in wat vroeger ‘het landschap’ werd genoemd. Vanuit onze provinciën zullen de spullen worden gebracht naar de winkelstraten van Londen en Parijs, Stockholm en Berlijn. Alles wat je daar kunt kopen, zal voortaan gaan via Tegelen, Roosendaal, Schin op Geul, of hoe die distributiecentra ook mogen heten.

Nederland is een handelsland. De doortocht van goederen waarborgt onze welvaart, maar daar staat een prijs tegenover. Zonder dat wij er veel acht op hebben geslagen, is Nederland gaan behoren tot de lelijkste landen van Europa. Als deze ontwikkeling doorgaat – en er zijn geen andere tekenen – dan zal Nederland binnen niet al te lange tijd het allerlelijkste land van Europa zijn. Steenrijk, maar de Quasimodo onder de Europese naties. De zwaan die veranderd is in een wrattenvarken. Nu nog even niet, maar als wij straks zijn bijgekomen van onze zucht naar geld zullen al die vastgoedontwikkelaars, pakhuizenmakelaars en andere logistieke zwendelaars voor het gerecht worden gesleept, ongeveer zoals men heeft getracht de tabaksindustrie veroordeeld te krijgen. De aanklacht zal luiden: vernietiging van elke landschappelijke schoonheid en de transformatie van Nederland tot een onafzienbare logistieke prut.

Maar dan is het natuurlijk al te laat en zijn we voor een fait accompli gesteld. Het zal zo zijn als met Schiphol: alle geluidsnormen zijn systematisch overtreden, maar dat heeft verder niets veranderd. Schiphol is nog een relatief klein gebied, maar wat eufemistisch ‘verrommeling’ heet, zal zich over heel Nederland uitstrekken als modderstromen na doorgebroken dijken.

Henk Steenhuis, oud-hoofdredacteur van HP/De Tijd, die deze kwestie op zijn Facebook-pagina aankaart, vraagt zich af wat er in ons land is gebeurd met het begrip ‘ruimtelijke ordening’. Hadden wij daar vroeger niet een of ander ministerie voor? Dat zal wel zijn afgeschaft.

De verrommeling in beeld. www.ruimtelijkeagenda.nl

Ik zocht het op. En inderdaad, tot 2010 bestond er een ministerie dat VROM heette. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Pieter Winsemius, Ed Nijpels, Jan Pronk, Hans Alders, Margreeth de Boer en nog een paar goedwillenden hebben het departement geleid. Die Alders schijnt tegenwoordig de scheefgezakte woningen in Groningen recht te zetten. Ik ben ­weleens bij het VROM binnen geweest. Een gebouw met een hoog atrium, waarin je bijna kunt parachutespringen. Er was zelfs een meditatiecentrum met Japanse klankschalen – gevuld met zeezout uit de Stille Oceaan – waar overwerkte ambtenaren konden bidden om tot rust te komen.

Maar in 2010 is het ene deel met het ministerie van Verkeer en Waterstaat samengevoegd tot het ministerie van Infrastructuur en Milieu, terwijl het andere deel is opgegaan in het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Zeg maar gewoon dat VROM is afgeschaft. Zo gaan die dingen. In Amsterdam had je ooit de ‘Schoonheidscommissie’, die moest waken over het uiterlijk van de stad. Plotseling verdwenen, omdat iemand het woord schoonheid wel erg aanmatigend vond. Ik geloof dat ze er de ‘Welstandscommissie’ van hebben gemaakt, wat toch iets heel anders betekent.

Vermoedelijk is VROM binnen het samengevoegde ministerie helemaal opgevreten door Verkeer en Waterstaat, want anders valt niet te verklaren dat Nederland langs de snelwegen zo’n infrastructurele rotzooi is geworden. Nog een geluk dat onze snelwegen af en toe worden onderbroken door een kaal geknaagd gebied als de Oostvaardersplassen. Dat hebben wij toch maar mooi te danken aan het departementale deel dat zich bemoeit met het milieu.

Eigenlijk zouden ze in Groningen heel blij moeten zijn met al die ingezakte woningen. Gewoon de natuur zijn gang laten gaan en minister Wiebes zo veel mogelijk op een afstand houden. Per slot is die minister van Economische Zaken en Klimaat – in die volgorde, want eerst komt das Fressen en dan pas die Moral. Laat je die Wiebes zijn gang gaan, dan zit je zo met je gerenoveerde huizen op een industrieterrein langs de snelweg. Zijn partij heeft niet voor niets al die belastingen afgeschaft om de economie te stimuleren.

Aan de andere kant is het natuurlijk wel een hele troost dat al die spullen die Berlijn, Londen en Parijs nog mooier zullen maken, eerst over de wegen van ons land zijn vervoerd. Daar moet je als klimaatminister wat voor over hebben, hè Wiebes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.