Column Sheila Sitalsing

Zolang Turkije ons vrijwaart van de bootjesmigrant, vinden we veel, zo niet alles, goed

Toen in het najaar van 2017 bleek dat de firma Procter & Gamble door een fout in een dealtje met de Nederlandse Belastingdienst bijna 170 miljoen euro voordeel had opgestreken, reageerde de staatssecretaris van Financiën schuldbewust. Er waren de rituele verontwaardiging en Kamervragen. De regering kondigde opnieuw aan dat Nederland zijn best gaat doen om af te komen van de lijstjes met onfrisse landen waar het goed belasting ontwijken is. De staatssecretaris legde omstandig verantwoording af. En niemand haalde het in zijn hoofd om de journalisten die één en ander aan het licht hadden gebracht iets aan te doen.

Het schandaaltje rond de ruling die de Belastingdienst met Procter & Gamble afsprak, was een vangst uit de Paradise Papers, een internationaal onderzoeksproject van onderzoeksjournalisten van over de hele wereld naar geheime documenten uit een roedel zonnige belastingparadijzen, zoals Bermuda, Malta, Grenada en Vanuatu. In Nederland zijn Trouw en het FD lid van dit onderzoeksconsortium ICIJ.

De Turkse journaliste Pelin Ünker, een freelancer die onder meer voor de Turkse krant Cumhuriyet schreef, is ook lid van het ICIJ. Ze haalde brisante informatie uit de Paradise Papers, over de voormalige premier Yildirim (tegenwoordig lid van het parlement) en diens zonen, over hun belangen in Maltese offshorebedrijven en over miljoenen overheidsgeld die gesluisd zouden zijn naar een offshorebedrijf van een zakenrelatie van de familie.

Daar volgden geen schuldbewust het hoofd buigen, geen verantwoording, geen beloftes tot beterschap. Er kwam vervolging. Niet van de corrupte zakkenvuller, maar van de journaliste. Gisteren werd Pelin Ünker door een rechtbank in Ankara veroordeeld tot ruim dertien maanden gevangenisstraf wegens smaad en belediging van de Yildirimetjes. Haar advocaten hebben nog gepoogd de rechtbank te overtuigen van de accuratesse en het publieke belang van haar verslaggeving, maar het mocht niet baten.

Zo leer je het snel af om als journalist in Turkije kond te doen van bederf op het hoogste politieke niveau. Bij ons op het Binnenhof rollen er hoge golven van journalistieke verontwaardiging wanneer iemand weer eens geen vragen mag stellen aan partijen met openbaarheidsallergie zoals de PVV of Denk, of als een politicus een halve waarheid spreekt over iets futiels – vervolgens gaat het er dágenlang over en hangt iedereen aan de lippen van het journalistenslachtoffer. In Turkije sluit de staat je op als je de waarheid over een politicus opschrijft.

Met Turkije onderhoudt de EU een broze relatie. Zolang ze ons vrijwaren van de bootjesmigrant, vinden we veel, zo niet alles, goed. Dat vrijwaren doen ze naar tevredenheid. Maarten Verwey, oud-ambtenaar van het Nederlandse ministerie van Financiën en al geruime tijd topambtenaar bij de Europese Commissie, stond enige tijd aan het hoofd van de uitvoering van de Turkije-deal over migratie en toonde zich een tijdje geleden in NRC Handelsblad tevreden. Goed, er zijn zorgen over de opvang van de asielzoekers die Griekenland wel hebben bereikt en daar vervolgens klem zitten onder helse omstandigheden, ‘maar al met al denk ik dat het goed heeft uitgepakt’.

Om deze afspraken niet in gevaar te brengen moet de fictie dat Turkije ‘een veilig land’ is koste wat kost in stand worden gehouden. Een veilig land, behalve voor journalisten die buiten de lijntjes durven te kleuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden