VerslaggeverscolumnAriejan Korteweg

Zo wordt de papieren wil van het volk omgezet in een eindproduct van vlees en bloed

null Beeld

Dit is zo’n dag waarop het Binnenhof snort als de strak afgestelde machine van de democratie waarvan je kunt dromen. Vandaag is te zien hoe de papieren wil van het volk wordt omgezet in een eindproduct van vlees en bloed. Het resultaat van die wekenlange campagne, van de talloze debatten en dat enkele tafeldansje wordt uit het hele land hier in de Statenhal verzameld – de grote open ruimte in het hart van het Tweede Kamergebouw. Die in kartonnen dozen verpakte uitkomst wordt nu opnieuw een grondstof, de basis voor dat alleringewikkeldste Haagse proces: de formatie. Straks aan het oog onttrokken, maar nu, in zijn prilste fase, nog een heuse Haagse attractie.

In die dozen zitten de processen-verbaal van alle duizenden stembureaus. Om die te controleren is een dertigtal medewerkers van de Kamer ingeschakeld – vaak blij dat ze na maanden thuiswerken weer naar de zaak mogen. Ze moeten afwijkingen signaleren, bijvoorbeeld tussen aantallen stempassen en uitgebrachte stemmen. Afwijkingen die groter zijn dan drie, worden genoteerd. Zoals in Duiven, waar de helft van de briefstemmers niet leek te zijn meegeteld. Ook als het stembureau een verstoorde zitting meldt, moet dat worden onderzocht.

Dat alles onder het toeziend oog van griffier Frank Hendrickx, die hier de rol van oppermachinist heeft. De vreemdste melding van de dag betreft een Gronings stembureau waar amok werd gemaakt. Nadat de ordeverstoorders waren vertrokken, bleek hun hond in het stembureau ‘zijn behoefte te hebben gedaan’, waardoor het stembureau een tijdje dicht moest.

Pal naast die afdeling grondstoffen is de wasstraat voor nieuwe Kamerleden. Ze komen er binnen als burger, en gaan er als parlementariër weer uit. Eerst langs bij de griffier, die geloofsbrieven en nevenfuncties onderzoekt. Dan naar beveiliging voor een toegangspas, naar communicatie voor een foto en naar human resources voor uitleg over ‘de schadeloosstelling’– het salaris van Kamerleden. Tenslotte worden telefoon en iPad van de zaak uitgedeeld.

Griffier Hendrickx in de Statenhal. Beeld
Griffier Hendrickx in de Statenhal.

Intussen komt Wybren van Haga, Kamerlid van Forum voor Democratie, de grote roltrap af. De verbazing over zijn resultaat (bijna evenveel stemmen als Baudet) staat nog op zijn gezicht. Hij had weddenschappen lopen of hij genoeg stemmen zou halen voor één voorkeurszetel, vertelt hij. Het werden er bijna vijftien keer zo veel. Alles dankzij het synergetisch leiderschap van Baudet, zegt hij, die zijn successen deelt en hem de coronadebatten in de plenaire zaal liet voeren waarmee hij zich kon profileren. En nee, daar voelt hij zich helemaal niet ongemakkelijk bij.

Bij de PvdA-fractie klinkt achter een dichte deur gelach. Het is de kamer van Ellen Grigoleit. Ze begon als fractiemedewerker in de nadagen van Joop den Uyl en gaat volgende week met pensioen. De vier nieuwe PvdA-Kamerleden – Kati Piri, Joris Thijssen, Barbara Kathmann en Habtamu de Hoop – zijn aangeschoven om dat te vieren, er is wijn, bier en fris. De stemming is vrolijk en verwachtingsvol, zoals dit gebouw die alleen kent als alles nog beginnen moet. Ze luisteren naar de verhalen van Grigoleit. Den Uyl, heeft die echt bestaan, wil iemand weten. Als Thijssen naar de patatbalie moet – de plek waar Kamerleden en media elkaar treffen – is de bezorgde vraag of hij die weet te vinden. Hier is de parlementaire machine in revisie.

Bij D66 tref ik twee oudgedienden, Paul van Meenen en Pia Dijkstra. De een blijft, de ander gaat. Ze zijn behoedzaam, zoals ervaren politici van een coalitiepartij dat zijn. Eén zorg delen ze: zijn er in de gefragmenteerde Kamer straks genoeg Kamerleden die op hun dossiers – onderwijs en medisch-ethische kwesties – de tijd krijgen kennis en ervaring op te bouwen om de regering te controleren?

Aan de andere kant van het gebouwencomplex, waar de Ridderzaal straalt in de lentezon, materialiseert zich de inhoud van die kartonnen dozen. Na hun gesprek met de verkenners Ollongren en Jorritsma verschijnen daar de lijsttrekkers voor het front van de media, alsof ze zojuist volgens de wensen van de kiezer zijn gemonteerd. Volt al keurig in het pak, de BoerBurgerBeweging in signature leren jack, BIJ1 charmant en bescheiden.

Als dit is wat de kiezers wilden, dan zorgt de Binnenhofmachinerie dat het gebeurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden