Zo verkwisten we vele miljarden aan zorgkosten

Zorgkosten In de zorg worden vele miljarden verspild. Maar dat valt de 'medische macht' niet te verwijten.

Minister Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in de Tweede Kamer. Beeld anp

Als zorgprofessionals op de werkvloer zijn we verheugd over het feit dat drie dappere senatoren in de PvdA- fractie tot een afwijkend oordeel over het wetsontwerp van minister Schippers zijn gekomen. Belangrijk is dat senator Duivesteijn uit eigen ervaring put (Ten eerste, 19 december). Dit is nou net het punt waarom veel Nederlanders, waaronder ook veel artsen, tegen het opheffen van artikel 13 zijn. Na alle verwikkelingen in de Eerste Kamer en het torentje van premier Rutte bepleiten Gerard Adelaar en Gerben Hagenaars (O&D, 19 december) dat de zorgaanbieders en dokters aangepakt moeten worden omdat zij 'elk jaar miljarden in hun zak steken' die 'niet in goede zorg worden geïnvesteerd'.

Wij zijn het volledig met hen eens dat er vele miljarden in de zorg verdwijnen zonder dat het ten goede komt aan de zorg. Hiervoor zijn naar onze mening echter andere redenen aanwijsbaar dan de inkomsten van zorgverleners. Medisch specialisten zijn al sinds 2012 gebonden aan een landelijk gebudgetteerd honorariumplafond dat sindsdien een jaarlijkse afname toont. Onderzoek door een door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) ingestelde commissie onder leiding van Pauline Meurs, heeft in 2013 aangetoond dat de medisch specialisten in Nederland ten opzichte van Europese collega's een hogere kwaliteit van zorg leveren tegen lagere kosten, waarbij het honorarium op gemiddeld Europees niveau ligt.

Voor het verkwisten van miljarden in de zorg verwijzen we naar andere factoren. In de eerste plaats het oerwoud aan regelgeving bij de financieringssystematiek in de zorg. Dit wordt door VWS bewust in stand gehouden, ondanks jaarlijkse waarschuwingen door de Rekenkamer. Ziekenhuizen konden in 2013 niet eens komen tot een door accountants goedgekeurde jaarrekening ten gevolge van deze niet-transparante methodiek. Rekeningen zijn voor patiënten en dokters niet te begrijpen. Een vereenvoudiging van de systematiek zou in ieder geval leiden tot een veel lagere investering door overheid en ziekenhuizen in afdelingen administratie en financiën. Het geld dat daarmee gewonnen wordt, kan gebruikt worden voor de altijd met de mond beleden, maar nooit met de daad gesteunde 'handen aan het bed'.

Selectieve inkoop

In de tweede plaats de misvatting dat je kwaliteitsverbetering kunt bewerkstelligen met selectieve inkoop door zorgverzekeraars. Het argument dat de zorg efficiënter en beter wordt als je bepaalde behandelingen, zoals heupvervanging of borstkankerzorg, slechts in een beperkt aantal ziekenhuizen uitvoert, is nooit onderbouwd. In Nederland blijkt de kwaliteit van borstkankerzorg niet toe te nemen als er in een ziekenhuis meer dan 75 behandelingen per jaar worden verricht. Laten alle ziekenhuizen in Nederland hier nu al aan voldoen. Dat er een minimumgrens moet zijn, ligt voor de hand, maar waar die grens ligt voor welke aandoening is onbekend.

Is een orthopeed die per jaar 30 kunstheupen plaatst en dit zonder complicaties doet een slechtere dokter dan een orthopeed die er 200 plaatst, maar waarvan 20 patiënten complicaties ondervinden? Bovendien bestaat een patiënt niet alleen uit 1 heup of 1 borst. Vaak zijn er allerlei andere aandoeningen bij steeds oudere patiënten die een geïntegreerde samenwerking tussen medisch specialisten vereist.

Selectieve inkoop wordt omarmd met het doel de prijzen te drukken en de reserves van de verzekeraars te vergroten. De stelling van Schippers dat selectieve zorginkoop zou leiden tot een structurele miljardenbesparing is hypothetisch en allerminst zeker. Het doet ons denken aan de jaarlijkse miljardenverspilling bij alle ict-investeringen door de overheid die ten goede zouden komen aan de burgers. We weten ondertussen hoe dit is afgelopen.

In de derde plaats roepen wij de ziekenhuisbestuurders op afscheid te nemen van alle dure adviseurs die achter de laptop met cijfers en feiten goochelen. Deze groep krijgt al jaren vele miljoenen betaald zonder dat er aantoonbare resultaten worden gehaald. Dat is ook niet vreemd als je nooit gewerkt hebt in een ziekenhuis. Het zou beter zijn te investeren in goed opgeleid ziekenhuispersoneel dat zorg op de werkvloer uitvoert en ondersteunt.

Juist medisch specialisten zijn zich zeer bewust van de uitdagingen rond de betaalbaarheid van de zorg in relatie tot de kwaliteit. Er wordt daarom hard gewerkt aan registraties van indicatoren voor uitkomsten in de medisch specialistische zorg. Zo zijn er chirurgisch-oncologische registraties (Dutch Institute for Clinical Auditing, DICA), maar ook de Landelijke Registratie Orthopedische Implantaten (LROI) en Registratie Nierfunctievervanging Nederland (RENINE) in ons eigen vakgebied. Op basis hiervan komen we tot nuttige wijzigingen in het zorgaanbod. Wij willen deze uitdagingen aangaan in samenwerking met patiënten, huisartsen en zorgverzekeraars. Een ongenuanceerde stellingname zoals die van Adelaar en Hagenaars draagt echter niet bij aan constructieve oplossingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.