Lezersbrieven Zaterdag 2 februari

Zo rampzalig is Nederland niet

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 2 februari.

Natuurgebied Fochteloërveen, op de grens van Friesland en Drenthe. ‘In de veengebieden in Noord-Nederland en Brabant woonden mens en dier gezamenlijk in armzalige plaggenhutten.’ Beeld Frans Lemmens / HH

Brief van de dag: woningnood

Ik deel de mening van Erdal Balci in zijn column van 31 januari over de woningnood in Nederland niet. Hij noemt de huidige woningnood ‘een rat die aan de autonomie van de burger knaagt’, waardoor individuen van de 20ste eeuw worden teruggeworpen naar ‘de omstandigheden en de cultuur van 100 jaar geleden’. Onzin! Een groot deel van de bevolking woonde destijds opeengepakt in kleine kamertjes. Veelal grote gezinnen in slecht geïsoleerde en verwarmde ruimten, met nauwelijks sanitaire voorzieningen, geen elektriciteit en stromend water. In de veengebieden in Noord-Nederland en Brabant woonden mens en dier gezamenlijk in armzalige plaggenhutten.

Van de tragische voorbeelden die hij noemt ben ik niet onder de indruk: het lieve fotomodel met de prachtige rode haren die, midden in de scheiding, noodgedwongen weer in de krappe behuizing van haar moeder moest trekken; de vriend die 3 jaar na zijn scheiding nog steeds een schuur in Utrecht bewoont; al degenen die noodgedwongen hun scheiding moeten uitstellen; de beklagenswaardige vrouw die dagelijks drie uur onderweg is voor haar werk...

Ja, scheiden geeft altijd een hoop gedoe, maar eerlijk gezegd heb ik vooral te doen met de moeder van het fotomodel. Mijn reistijd naar school kostte mij destijds vier uur per dag: stuk fietsen, per pont de Rijn over, bus, overstappen op de tram, stukje lopen. Mijn man was ­jarenlang ruim drie uur (exclusief files) onderweg om op zijn werk te komen, en hij was bepaald niet de enige. Wel lastig, maar het was niet anders en je maakte er het beste van.

Balci heeft het over mensen die zich vastklampen aan steden waar ze diep geworteld zijn, over een veldslag van mannen en vrouwen die vechten voor zelf­behoud en in hun val hun kinderen meesleuren, de wanhoop van mensen die alles op alles moeten zetten om te kunnen blijven in steden waar ze opgroeiden, en een overheid die geen boodschap heeft aan onze meest wezenlijke problemen...

Dat is nogal wat. Ik kan me voorstellen dat het buitengewoon vervelend is wanneer je, door economische of privé omstandigheden, gedwongen bent een (paar) honderd kilometer te verhuizen. Soms zit het mee, soms niet. Als je niet in een dure stad kunt wonen, dan verhuis je. Een dorp een eind(je) verderop is geen donker Afrika. Wat mij het meest stoort, is dat Balci stelt dat onze autonomie wordt aangetast. Binnen de grenzen van het mogelijke zijn we zo autonoom als wat. Het is een van onze grootste ­verworvenheden. Maar we leven niet in het aardse paradijs.

Maria Quist, Dwingeloo

Beeld Bas van der Schot

Zelf schrijven

In zijn column stelt Nico Keuning dat een verplichte leeslijst het lezen onder de jeugd stimuleert. Daarbij wordt o.a. Max Havelaar aangehaald, maar zelfs de hertaling uit 2010 was veel te hoog ­gegrepen voor middelbare scholieren. De aanpak van een verplichte lijst is ­decennialang tevergeefs gehanteerd om daarmee kinderen te overtuigen vaker een boek te lezen. Wat kinderen wel tot lezers maakt, is hen zelf laten schrijven. Dat kan vanaf groep 3 of 4. Laat hen zelf verhalen verzinnen en die aan elkaar voorlezen. Laat hen het mooiste verhaal van de klas kiezen en vertellen waarom ze dat zo mooi vinden. Laat hen klassikaal vertellen wat zij zo goed vinden aan een specifiek boek.

Door te schrijven, ga je veel bewuster lezen. Volgens mij kan dat een succes­voller oplossing zijn voor de ontlezing ­(boeken) dan een verplichte leeslijst.

Eus Wijnhoven, Delft

Brecht

Al lang voordat Bob Dylan voor zijn songteksten de Nobelprijs voor literatuur kreeg, konden mijn leerlingen als ze dat wilden de songteksten van ­Herbert Grönemeyer of Rammstein naast de songs van Brecht op hun literatuurlijst Duits zetten. De bijbehorende vertolkingen maakten Duits interessanter en verbeterden ook de uitspraak. De inspectie inspecteerde niet en het is ­verder ook nooit uitgelekt.

Elly van den Boom, Den Haag

Code rood

Wie met Nico Keuning als gids op ontdekkingstocht gaat in het Nederlandse literaire landschap komt bedrogen uit.

Met hem beland je op een dood spoor. Pluspuntje: spoedige uitsterving dreigt, aangezien zijn landschap slechts ­bevolkt wordt door heren.

Darja de Wever, Naarden

Een leestip

De titel van de bundel waarin Cornelis Paradijs het werk van de voorgaande ­generatie belachelijk maakte (O&D, 28 januari) is niet Parodieën, maar Grassprietjes. Overigens wil ik ook de lezing van de verhalen ‘Een onaangenaam mens in de Haarlemmerhout’ en ‘Een oude kennis’ uit de Camera Obscura (1839) van ­Hildebrand van harte aanbevelen.

Dick Welsink, Pijnacker

De beste lesdag van hun leven

Greta Thunberg, Anuna De Wever en Lilly Platt zijn spijbelende, dansende vlinders voor een schone, blauwe lucht. Jonge (15, 17, 11 jaar) Aletta’s, gezegend met een vol bewustzijn, doorzettingsvermogen en moed. Geen kiesrecht maar met een onverzettelijke wil om te stemmen over een hoger mondiaal ­belang.

Stemmen door te spijbelen, stemmen door massaal samen te komen, stemmen door het tonen van protestborden tegen politieke onmacht. De grondwet biedt het recht op betoging. Voorheen machteloze scholieren krijgen invloed door het grootschalig scheppen van het besef dat het tij moet keren en het roer om moet.

Wakker worden, dames en heren van de politiek! Niet naar elkaar grommen, de haren opzetten, intimideren als elkaar beloerende, kwijlende wolven voor behoudzuchtige macht op korte termijn, maar u richten op een toekomst voor onze kinderen. Ik verwacht u allen, leden van beide Kamers en de regeringscoalitie, op het Malieveld om daar te ­applaudisseren voor de jeugd. Een jeugd die niet mag spijbelen van onderwijsminister Slob. Een man die in deze gewichtige toekomstkwestie de leerplicht boven een grondrecht plaatst. De dag van de klimaatmars, meneer Slob, wordt wellicht de beste lesdag in hun jonge leven. En de leraar is de ondergane ervaring op een platgetrapt grasveld. Een respectvolle buiging van onze volksvertegenwoordigers voor deze moedige, mondige, jonge wereldburgers zou ze sieren. Greta, Anuna en Lilly zijn jonge heldinnen in een woelig, ­beslissend tijdsgewricht.

Peter Dieleman, Meliskerke

Vrije tijd

De rector van het Segbroekcollege, Den Haag, gaf bij Nieuwsuur (donderdag, 31 januari) aan dat hij veel respect had voor de leerlingen van zijn school die lessen wilden verzuimen om aandacht voor klimaatmaatregelen te vragen.

Ik zou ze serieuzer nemen en meer respect voor ze hebben als zij hun vrije tijd en eventuele bijverdiensten zouden ­opofferen door op zaterdag naar het Malieveld te gaan.

Willem Smits, Geijsteren

Actievoeren doet pijn

Minister Slob ‘biedt geen ruimte’ voor het spijbelen van leerlingen om de klimaatdoelen onder de aandacht te brengen. Dat hoeft hij ook niet te doen, dan is het namelijk geen spijbelen meer. De scholieren doen het gewoon, minister Slob, en dat kan ik nog begrijpen ook. Actievoeren doet soms een beetje pijn. Staken doe je ook niet in je vrije tijd. Voor al die ludieke acties uit de jaren ’60 en ’70 is ook nooit toestemming gevraagd. Dus scholieren: gewoon doen als je dat wil.

Erich Grothe (65), docent, Veenendaal

Wakker worden!

Ik ben erg geschrokken van de reactie van Arie Slob. In de normale wereld zorgen de grote mensen voor de kleine mensen. De kleine mensen waarschuwen: ‘Hé, word wakker, let op, het gaat zo mis.’ En hoe gaat het dan in een normale wereld? De groten schrikken wakker, stellen de koers bij. De kleine mens haalt opgelucht adem en gaat met een gerust hart naar school. Wij willen een minister die wakker wil worden, spreekbuis in het kabinet wil zijn voor de groep die hij vertegenwoordigt en maatregelen neemt. Aan alle scholieren: als de minister niet naar jullie luistert, waarom zouden jullie dan naar de minister luisteren? Omdat de wet het zegt? Ach, kom nou, ook het klimaat houdt zich niet aan de wet.

Annemieke van Dongen-Schrage

Beeld Bas van der Schot

Koninklijk handelen

It’s a gift to be simple, zong prinses Christina op de begrafenis van haar moeder Juliana. De rillingen liepen menigeen over de rug. ‘Simple’ betekent eenvoudig. Hoezo eenvoudig?

Het is een bekend familiekwaaltje van de Oranjes om zich te verrijken ten koste van hun onderdanen. Prins Bernhard, de gemaal van Juliana, vulde zijn zakken menig keer onrechtmatig en zijn kleinzoon en naamgenoot Bernhard junior heeft een slechte reputatie als huisjesmelker van honderden woningen.

En nu vergaloppeerde Christina, de jongste dochter van Juliana en Bernhard, zich dus door een familiestuk, een prachtige houtskooltekening van Peter Paul Rubens, op de veiling te gooien. Het werkje bracht ruim 6 miljoen euro op. Het is meer dan onfatsoenlijk, vinden de meesten, het is een ‘privé-kwestie’ volgens premier Mark Rutte. Dat is de vraag.

Koning Willem II was de eerste eigenaar, maar leefde van een staatstoelage. Zonder enige schroom negeerde Christina de smeekbeden uit de Nederlandse kunstwereld om het werk hier te houden. Met vereende krachten hebben diverse fondsen een enorm bedrag bijeengebracht, maar de prinses ging voor het nog grotere geld. Prinses Christina heeft toen ze 16 jaar was haar naam laten veranderen van Marijke in Christina. Die naam is verwant aan de naam Christus, de gezalfde.

Dat schiep verwachtingen.

Maxine Roberta MeijerNoordlaren

Ontmantelen

Medisch ethicus Katja ten Cate stelt dat het ontzettend belangrijk is dat dokters niet te makkelijk denken over het thema euthanasie en verzoeken daartoe (Wetenschap, 29 januari).

Het zou prettig zijn als de inspectie en het Openbaar Ministerie dan ook niet meer moeilijk doen als de arts zijn bevoegdheid inzet om een kwaliteitsloos leven te beëindigen. Als wordt geregeld dat artsen net zo min zijn aan te klagen als rechters en officieren van justitie, zullen ze meer durven.

Niets wijst echter in die richting en dan krijg je defensieve geneeskunde. Het ontmantelen van de medische autoriteit begon al bij Thorbecke. Die vond dat artsen de titel van doctor niet waard zijn, aldus geschiedde. Tijd voor herstel van het medisch doctoraat en een hogere mate van onaantastbaarheid.

Daar hebben patiënten wat aan.

Valentijn Holländer, psychiater, Amsterdam

Rekeningrijden

De Volkskrant kwam dinsdag met de ­resultaten van een enquête die in opdracht van de krant is uitgevoerd door bureau I&O. De krant kopte ‘Rekeningrijden geen taboe meer’ en suggereerde op die manier dat het maatschappelijk draagvlak voor rekeningrijden groeit.

Ik heb het rapport van I&O er even op nagelezen (online beschikbaar gesteld door het bureau) en kom tot een andere conclusie. I&O rapporteert dat de resultaten in 2019 hetzelfde zijn als in 2010: ook toen was iets meer dan de helft van de ondervraagden voorstander van een heffing per gereden kilometer in plaats van belasting op het bezit van een auto. Er is dus in al die jaren helemaal niks veranderd. Bovendien spreekt de krant over rekeningrijden zonder aan het begrip een eenduidige betekenis te geven. Met rekeningrijden bedoelde men in de jaren ’90 het beprijzen van bepaalde snelwegen (met behulp van detectiepoorten) om zo het gebruik van die snelwegen te ontmoedigen.

Een decennium later, toen de noodzakelijke gps-techniek zich aandiende, kwam het idee van variabele beprijzing in zwang; het reguleren van het weggebruik door op steeds andere plaatsen en tijdstippen aangepaste tarieven te heffen.

Voor dit soort ingrijpende maatregelen om de files aan te pakken (met name woon-werkverkeer) was er in al die jaren absoluut geen draagvlak onder automobilisten. En nu nog steeds niet, zo valt uit het rapport van I&O af te leiden.

M. Vak, Amsterdam

Respectvol

Als orthodox-protestant en (zelfs!) SGP-stemmer wil ik u complimenteren met de afgewogen en respectvolle wijze waarop u veel berichten brengt. Het viel me weer op in uw analyse van het Nashville-verhaal en recenter in het ­gespreksverslag met Jack de Vries over het overlijden van diens vrouw. Zeer sympathiek!

W.M.M. Moonen, Suwâld

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden