VERSLAGGEVERSCOLUMNToine Heijmans op de A2

Zo’n snelwegfuik geeft een signaal af: iedereen is verdacht tijdens de avondklok

null Beeld

Eén, twee, drie rode kruisen flitsen aan boven het asfalt en dan is de snelweg dicht, en langs de afrit doemen uit het donker gedaanten op, overgoten door pulserend zwaailichtblauw, sommigen dragen een bivakmuts tegen de kou. Het is een avondklokcontrole. Aan het neergelaten autoraam vraagt een agent om de papieren, die liggen klaar natuurlijk, zorgvuldig uitgeprint, ondertekend en in een doorzichtmap gestoken: een werkgeversverklaring, een eigen verklaring, een rijbewijs en twee perskaarten. Nu hopen dat aan de vigerende regels is voldaan.

De avondklok maakt iedereen verdacht, dat is psychologie, en ondanks mijn vrijwaring kruipt de twijfel binnen. Mag ik hier zijn? Het gevoel iets verkeerds te doen breidt zich bij controle altijd uit, ook al doe je niets verkeerd. Het gevoel dat de staat bepaalt, en met reden: niemand zal tegen de volksgezondheid zijn.

De agenten zijn vriendelijk en begripvol, hun snelle Audi’s staan rijendik met de neus naar de uitgang geparkeerd. Ze beschikken over een mobiel commandocentrum en een catering. Een team staat klaar om vluchtauto’s te volgen maar dat is niet nodig want verzorgingsplaats De Lucht West langs de A2, zuidgaand, is degelijk afgegrendeld.

En niemand is boos. Bijna iedereen heeft papieren. Slechts 45 bekeuringen, meldt Mischa Kessels, de operationeel leider, dat valt dus reuze mee.

Snelle politiewagens. Beeld Toine Heijmans
Snelle politiewagens.Beeld Toine Heijmans

Nogmaals zegt hij dat de wegafsluiting imposanter oogt dan hij is: er doen maar 22 agenten mee. Het lijkt een verontschuldiging. Wat Mischa ervan denkt, vraag ik, en het professionele antwoord is: ‘Wij zijn de handhavers. Als mens vind je er wat van, als politieman niet.’ Precies wat chef van dienst Auke zegt: ‘Wij voeren uit wat besloten is. We hebben nu eenmaal met z’n allen het bestuur van dit land gekozen. Wat ik als mens denk, doet er niet toe.’

Zo’n snelwegfuik is ook ‘een signaal afgeven’, zeggen ze allebei: het nieuws sijpelt al door naar de media. Daarom is de politievlogger gevraagd langs te komen en een filmpje te maken, opdat iedereen doordrongen raakt van de ernst.

‘Het moet helder zijn dat je op de snelweg geen vrijbrief hebt’, zei de nationaal politiecommandant, Willem Woelders, in de NRC. ‘Als de regering beslist dat de avondklok valt, gaan wij als politie daarop handhaven.’

Dat is een wankele gevolgtrekking. De snelweg barricaderen is een keuze: vaak genoeg besluit de politie niet te handhaven, veelal uit capaciteitsgebrek, of deelt ze alleen waarschuwingen uit. De avondklok is kennelijk van een andere orde (mijn vraag aan de woordvoerder van de Landelijke Eenheid wie besloot de snelweg te blokkeren, de politie zelf, de minister van Justitie, de veiligheidsregio, wordt niet beantwoord).

Het vreemde is: vooraf was anders beloofd. Hubert Bruls, hoofd van het Veiligheidsberaad, zei nog dat de politie kalm aan zou doen: ‘geen topprioriteit’, ‘er wordt gehandhaafd op evidente gevallen en niet massaal en met groot vertoon’. Jan Struijs van de Politiebond: ‘We gaan geen fuiken opzetten.’ Maar zelfs in Amsterdam, de meest vrijzinnige stad van het land, werden roadblocks opgeworpen. Exact om negen uur, geen minuut te laat, ging een fuik in werking op het Hugo de Grootplein, en op een filmpje is te zien hoe een motoragent op de Admiraal de Ruijterweg om kwart over negen de achtervolging inzet van een eenzame fietser. Het was ‘een ontsnappingspoging’ van die fietser, schreef Het Parool, dat net als de stad een geschiedenis heeft.

Vriendelijke agenten. Beeld ANP Rob Engelaar
Vriendelijke agenten.Beeld ANP Rob Engelaar

Langs de snelweg zegt Auke: ‘Bij de handhaving op covid heb je als agent de keuze om iemand een waarschuwing te geven. Nu moet je gewoon verbaliseren.’

Iedereen is verdacht tijdens de avondklok, allemaal hebben we iets uit te leggen. Die fietser daar, die automobilist. De avondklok is een gevoel – lees het gedicht dat Marieke Lucas Rijneveld erover maakte: ‘Niet meer de straat op mogen, niet meer de ziel leeglopen en het hart voller’. Dat verkleinen tot een strikt te handhaven besluit, doet onrecht aan het invasieve ervan.

En terwijl ik met de juiste papieren verder zuidwaarts rij over de A2 gaat de autoradio door waar hij gebleven was: sport en muziek, gewone dingen, het normale.

Snel wennen aan het absurde, ook dat is psychologie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden