tv-recensieYasmina Aboutaleb

Zo indringend als in ‘Alleen tegen de staat’ waren de verhalen van slachtoffers van de toeslagenaffaire niet eerder te horen

null Beeld

‘Het is allemaal nog veel erger dan jullie denken als gewone burgers. Het benauwt mij om te zien hoe burgers soms reageren, zo van: we weten het wel, jullie zijn zielig. Maar wat ons overkomt kan jou ook overkomen.’ Aan het woord is Badriah in de documentaire Alleen tegen de staat, maandagavond uitgezonden op NPO 2, waarin vijf vrouwen die op gruwelijke wijze slachtoffer werden van het toeslagenschandaal vertellen wat hun is aangedaan. Een enkeling was zo moedig om eerder in een talkshow te verschijnen, maar zo gedetailleerd en indringend waren hun verhalen niet eerder op televisie te horen.

Slachtoffer van de toeslagenaffaire Badriah in ‘Alleen tegen de staat’. Beeld BNNVara
Slachtoffer van de toeslagenaffaire Badriah in ‘Alleen tegen de staat’.Beeld BNNVara

In een kale ruimte vertellen de vrouwen zonder tussenkomst van de interviewer of elkaar hun complete verhaal. Eén moeder met twee banen en vijf kinderen wil om privéredenen niet in beeld. Ze vertellen over de schrik van de eerste belastingaanslag, over hun bezwaren die maar niet worden ontvangen, de uren aan de telefoon met medewerkers die zeggen niet te kunnen helpen. En de paniek die toeslaat als het finale oordeel binnenkomt (‘32 duizend euro, binnen 14 dagen betalen.’) En over alle door de schuldenindustrie veroorzaakte vernederingen die daarop volgden: Badriah werd door de politie van de snelweg geplukt omdat ze de autoverzekering niet had betaald.

‘Je eet niet, je slaapt slecht, je functioneert anders op je werk, je gaat anders naar de wereld om je heen kijken, je hebt het gevoel dat je in de maling wordt genomen. (…) Waar moet je dat geld vandaan halen?’, zegt Badriah. De knikjes en betraande ogen van haar stilzwijgende lotgenoten op de achtergrond zijn veelzeggend. Als ze het al durfden te vertellen, begreep niemand ze, zelfs vrienden en familie niet (‘Ze gaan ervan uit dat je wel iets verkeerd moet hebben gedaan’). In deze groep zijn ze na jaren eenzaam vechten niet alleen. Een schrale troost.

Regisseur Stijn Bouma koos voor de film niet zomaar vijf moeders van kleur. De Belastingdienst selecteerde op dubbele nationaliteit. De klopjacht op de ouders die hun banen verloren, scheidden, ziek werden en in bittere armoede leefden, heeft het leven van hun kinderen getekend. Nazmiyeh, die twee jaar ziek in bed doorbracht, vertelt hoe ze haar kinderen aldoor nee moest verkopen. Ze hield er een agressieve zoon aan over, de andere zoon hield op met praten. Janet kreeg van overheidsinstantie Veilig Thuis te horen dat haar kind voortaan bij haar ex moest wonen. Geld om hem op te zoeken had ze niet.

Met alleen geld of een algemene regeling zijn de slachtoffers niet geholpen, zeggen ze. Per gezin moet gekeken worden naar wat de gevolgen zijn geweest. Daar moet de terugbetaling op worden aangepast. Maar ook bij hun verdere functioneren hebben ze hulp nodig, want de vrouwen weten niet meer hoe het moet, leven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden