Verslaggeverscolumn Ariejan Korteweg in Raalte

Zo haalde Raalte de koning binnen

Schrijden helpt niet, hooghartig kijken nog minder. De aloude toneelwet luidt: de koning moet je spelen. Dat houdt in dat het juist de omstanders zijn die door hun gedrag iemand tot koning maken. Denk aan strijkages, kruiperig gedoe.

Maar wat nu als er iemand komt die echt de koning is, gewoon door waar zijn wiegje stond? Werkt het dan ook zo?

Dat even als gedachte vooraf aan het bezoek dat koning Willem-Alexander dinsdag bracht aan het gemeentehuis van Raalte. Een zeldzaamheid: de koning gaat nooit naar de ambtenarij en al helemaal niet naar gemeenteraden. Raalte had dus de hoofdprijs binnengehaald. De burgemeester legt straks uit hoe dat in z’n werk ging.

In Raalte is alles voorbeeldig geregeld. Er staan precies genoeg agenten buiten. Er is één dranghek en een afzetlint, waarachter schoolkinderen met vlaggetjes. Alles klaar voor de koning in zijn zwarte bolide.

Masja Mooren: de koning kende me nog. Beeld Ariejan Korteweg

Tussen de wachtenden een opvallende verschijning in een roze overall en met een mutsje waarop Willem staat –de naam van haar overleden paard, zal ze later vertellen. Haar dochtertjes zijn ook in het roze. Aan haar voeten een bord met de tekst: ‘Hier sterft een boeren gezinsbedrijf.’ Ze heet Masja Mooren, komt uit Ruinen en haar boerderij heeft een fosfaatprobleem. Ze sprak de Koning al eens bij zijn bezoek aan Veeningen. ‘Hij beloofde me een gedeputeerde naar ons bedrijf te sturen. Die is gekomen. Maar die heeft geen brief naar de rechter gestuurd. Daarom staan we hier weer.’

Daar is de koning al, nog steeds met prima rossige baardgroei. En waarachtig, de koning loopt op Masja af, en Masja laat zien dat ze begrijpt hoe je iemand koning maakt: ze valt op één knie. Van dochter Stacey krijgt hij een tekening, ze praten wat.

Je zou willen weten of de koning bij binnenkomst in het gemeentehuis het wandtapijt met staatsieportret is opgevallen. Zou hij het soms nog vreemd vinden te worden aangekeken door zijn eigen beeltenis?

Hoe is het om jezelf overal terug te zien. Beeld Ariejan Korteweg

Burgemeester Dadema troont de koning mee om hem onder te dompelen in het ambtelijk apparaat. Wat een soepele machine is dat hier in Raalte, wat een welwillende opgewektheid hangt er in dit gemeentehuis.

Er wacht een tafel met betrokken ambtenaren en burgers, er is een wandeling langs afdelingen die zich bezighouden met energietransitie, met integratie, met de omgevingswet. Het gemeentehuis blijkt bevolkt door zonder schroom vertellende ambtenaren, die zodra de Koning zijn hielen heeft gelicht uitbundig door hun collega’s worden gefeliciteerd. Pffff, dat ging goed.

Ze vertellen hem over schakelen met schaal, over groen samen doen, over van buiten naar binnen werken, over de negentien luistervinken die met inwoners praten, over spiegels van buiten die worden voorgehouden, over een nieuwe mindset waarbij de ambtenaar de burger in de ogen kijkt, over inwoners die ook visiemakers zijn.

De koning stelt veel adequate vragen. Bijvoorbeeld: een ambtenaar is geen wereldvreemd wezen. Die woont in de gemeente. Waarom dan zoveel druk om naar buiten te gaan? Dat gaat toch vanzelf? Ook wil hij weten hoeveel hectaren zonnepanelen moeten worden aangelegd om Raalte van stroom te voorzien (248). De koning blijkt goed ingevoerd in de decentralisatie en alle problemen van dien.

Tenslotte een gesprek met de acht raadsfractieleiders, die een grote saamhorigheid aan de dag leggen. Zo groot, dat eerder die eensgezindheid dan enige vorm van polarisatie het probleem lijkt. In Raalte is verbinding het toverwoord, ook de raadsleden gaan er veel op uit. Als de oplossingen van onderop komen, hebben politieke verschillen de neiging te verdampen. De koning voelt dat kennelijk aan, informeert of representatieve democratie niet kan botsen met de participatiegedachte.

Scherpe vragen. Beeld Ariejan Korteweg

Een kort afscheid, dan vertrekt de koning naar Assen, waar het openbaar vervoer wacht, het nuchtere Raalte achterlatend in een staat van opwinding en tevredenheid. Grote trots, dat is het overheersende gevoel. Burgemeester Dadema vertelt ‘hoe het zaadje voor dit bezoek geplant is’. ‘We wisten dat voor een werkbezoek een middelgrote gemeente werd gezocht waar leuke dingen gebeuren’, zegt hij. Wat hielp: Raalte staat er positief op bij de ministeries. Bovendien: Dadema was vorig jaar derde in de verkiezing van Beste Bestuurder.

Masja Mooren is minder gelukkig. ‘Hij kende me nog’, zegt ze. ‘En vroeg hoe het gegaan was. Maar toen ik zei dat we niet verder komen, was zijn antwoord: meer kan ik niet doen.’

Zo is dat. Onze koning zet een fijne koning neer, dicht bij de mensen. Maar uiteindelijk is ook hij gewoon een heer in pak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden