OPINIEMaatschappelijke dienstplicht

Zó bereid je de jeugd voor op die ene ‘zwarte zwaan’

Corona berooft jongeren van vormende activiteiten. Des te meer reden ze weerbaar te maken via een maatschappelijke dienstplicht, aldus Jelle, Peter, Simone en Daan de Kruijk.

Militairen staan klaar om reizigers uit risicogebieden te testen op corona in de teststraat op Schiphol.Beeld ANP

Wij zijn drie broers en een zus uit één familie die zich verbonden voelt met de samenleving. Onze ouders zijn fitte 75-plussers met tien kleinkinderen, tussen 13 en 23 jaar. We hebben geregeld Zoomgesprekken waarin de wereld de revue passeert. Toen wij recent de impact van alle covidmaatregelen bespraken, realiseerden we ons dat de huidige strategie op termijn zal falen. Het leidt tot te veel schade aan de maatschappij en vraagt om andere oplossingen. De actuele maatregelen zijn op dít moment onvermijdelijk, maar zoekend naar een antwoord op de vraag: hoe kan het anders?, werden we het eens over een oplossing: effectueer de maatschappelijke dienstplicht. Oud en jong vond het een uitstekend idee.

Eind februari werd de eerste covid-19-patiënt in Nederland in isolatie geplaatst en volgde een intelligente lockdown. Nadat de ziekenhuisopnamen en besmettingen sterk afnamen, werden de maatregelen versoepeld. We dachten als maatschappij een eventuele tweede golf in de kiem te kunnen smoren. Zo dachten we ook op ons werk. In september namen de besmettingen echter in volle hevigheid toe. De ziekenhuizen stroomden weer vol, een tweede lockdown volgde.

Vanaf het begin van de uitbraak is het beleid gericht op flatten the curve en het lijkt er tot nu toe op dat alleen vergaande beperking van mobiliteit echt goed werkt. De verlammende maatregelen bij dit virus zijn vooral bedoeld om ziekenhuizen te ontlasten, zodat adequate zorg gegarandeerd blijft. Daarvoor betalen we echter maatschappelijk en economisch een hoge prijs.

Zwarte zwaan

In dat licht is het een gemiste kans dat het niet is gelukt een grootschalige testcapaciteit op te zetten, en dat niet is gekozen voor de scheiding van reguliere gezondheidszorg en covidzorg. Wij denken omdat onze zeer efficiënte georganiseerde maatschappij geen marges biedt om snel en creatief te handelen. We zijn niet meer in staat te anticiperen op de spreekwoordelijke ‘zwarte zwaan’ (je denkt dat hij niet bestaat, tot je hem ziet).

De pandemie kent vele slachtoffers. Meer kwetsbare mensen komen in het ziekenhuis of overlijden, maar ook vitale jongvolwassenen worden zwaar getroffen – en nu vergeten. We zien het bij onze kinderen, bij hun vrienden en vriendinnen, bij de kinderen in de gezinnen om ons heen en de jongeren die wij ontmoeten als professionals. Zij worden beperkt in een periode van hun leven waarin zij zich vormen door zich te verhouden tot hun omgeving. Als voorbereiding op een rol in de maatschappij, is een volwaardig sociaal leven in deze levensfase essentieel.

Het is onzeker of een vaccin alle problemen zal oplossen. In een wereld die verder globaliseert, is covid-19 geen incident. We moeten leren leven met uitbraken van nieuwe besmettelijke ziektes en andere onbekende, ontregelende gebeurtenissen. Het is onze taak de maatschappij hierop in te richten. Het land dat daarin het best slaagt, is een geborgen land. Hoe mooi zou het zijn als we de maatschappij weerbaar maken en jongvolwassenen daarbij een verantwoordelijkheid geven.

Dienstplicht

Sinds 1 januari 2020 zijn in Nederland zowel mannen als vrouwen dienstplichtig, maar worden niet opgeroepen. Wat ons betreft komt daar verandering in. Tijdens deze diensttijd gaan jongeren aan de slag in de publieke dienstverlening zoals gezondheidszorg, onderwijs en handhaving van de openbare orde. Ze blaken van zelfvertrouwen, want zijn hiervoor opgeleid. Zo bouwen we geleidelijk aan een ‘leger’ reservisten én vergroten we de betrokkenheid van jonge generaties bij de publieke taken. Er kleeft nog een voordeel aan de sociale dienstplicht, zoals Sander Schimmelpenninck (O&D, 3 februari) beschreef. De ongelijkheid wordt steeds groter, mede omdat er steeds minder uitwisseling plaatsvindt tussen verschillende sociale klassen. De dienstplicht brengt hier verandering in. Jongvolwassenen uit alle sociale lagen ontmoeten elkaar, leren met elkaar samen te werken en krijgen de kans meningen en visies uit te wisselen van buiten hun eigen bubbel. Een sociale dienstplicht draagt bij aan de saamhorigheid van de volgende generatie.

Het effectueren van de dienstplicht is gecompliceerd, maar is met input van professionals uit onze sectoren uitvoerbaar. De financiële en sociale offers die we in het laatste half jaar hebben geaccepteerd onderbouwen dat de maatschappij deze klus kan klaren. Wij doen een beroep op politieke partijen deze unieke mogelijkheid, waarvoor al een basis is, mee te nemen bij de plannen voor de komende verkiezingen. Doel: Nederland op één in de ranking van meest weerbare maatschappijen ter wereld. 

Jelle (53), Peter (52), Simone (49) en Daan de Kruijk (46) zijn respectievelijk arts, ambtenaar, rector-bestuurder en ondernemer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden