Opinie

Zittenblijven zal tot het verleden gaan behoren, ook zonder summer schools

Is zittenblijven een kostbaar probleem? Het antwoord verschilt per kind.

Zittenblijvers? Beeld null
Zittenblijvers?

Komt er een einde aan het doubleren? Volgens een onderzoeksrapport van het CPB dat zaterdag verscheen kost zittenblijven de schatkist jaarlijks 500 miljoen euro aan directe kosten. Dit komt naast de geschatte 900 miljoen aan indirecte kosten door het later betreden van de arbeidsmarkt.

Staatssecretaris Sander Dekker noemt zittenblijven 'ouderwets en duur'. Er wordt gewezen op het succes van de summer schools bij het wegwerken van leerachterstanden. Het middel tegen doubleren is echter niet zomerscholing, maar flexibeler omgaan met de lestijden en programma's.

Het is een bekende reflex onder leraren: weer gaat de politiek zich uit economische overwegingen bemoeien met de inhoud van het onderwijs. Tweede fase, studiehuis en rekentoets hebben aangetoond dat daar weinig goeds van kan komen.

Jasper Rijpma is leraar van het jaar 2014 Beeld null
Jasper Rijpma is leraar van het jaar 2014

Ook in het debat over doubleren gaan er veel stemmen op om deze beslissing toch vooral aan de leraar te laten. Zij zijn de professionals die alle factoren in overweging kunnen nemen. Soms is 'een jaartje overdoen' vanuit pedagogische overwegingen in het belang van de leerling.

Zelf heb ik een leerling in de brugklas zitten die door een verkeersongeluk in september een hele tijd uit de roulatie is geweest. Hij is zich nog aan het herstellen en mag zich van huisarts en ouders niet te veel inspannen. Hij mist nog altijd de helft van de lessen en kan ook thuis niet te veel aan school werken.

De achterstand is inmiddels zo groot dat hij bij de meeste vakken de aansluiting met de klas heeft verloren. Een taak of opfriscursus in de zomer kan die achterstand niet zomaar wegwerken.

Een ander voorbeeld. Een mentorleerling is vorig jaar met de kleinst mogelijke marge blijven zitten. Dat terwijl hij voor de meeste vakken een ruime voldoende stond. Voor Spaans haalde hij zelfs een 9 op zijn eindlijst. Nu moet hij alle vakken overdoen, inclusief Spaans. Niet goed voor de motivatie van zo'n leerling.

Een mogelijke oplossing voor dit probleem is om meer te differentiëren op tempo en niveau. Dankzij de Wet onderwijstijd is dit sinds kort mogelijk. Scholen kunnen de duizend uur onderwijstijd nu flexibel verdelen over de verschillende jaarlagen. Er zijn al veel scholen die experimenteren met het vervroegd afnemen van examens, of door vakken aan te bieden op een ander niveau. Als deze ontwikkeling zich doorzet, zouden leerlingen in de toekomst een op maat gesneden leertraject kunnen doorlopen. Zittenblijven behoort dan definitief tot het verleden.

Deze transitie van 'gestandaardiseerd' naar 'gepersonaliseerd' onderwijs heeft tijd nodig. Zolang er met vaste jaarlagen wordt gewerkt, moeten we het doen met reparatiemiddelen zoals de vakantietaak en de summer school. In de meeste gevallen is dat nog altijd beter dan het jaar helemaal opnieuw doen.

Een alternatief voor zomerscholing is de overgangsvergadering naar voren te halen. Op veel scholen wordt in de laatste weken voor de vakantie beslist over het lot van de leerlingen. Dat kan er soms tamelijk willekeurig aan toegaan. Als die vergadering negen weken naar voren wordt gehaald, heeft de leerling nog de tijd om de achterstand weg te werken, begeleid door de eigen docenten.

Tot scholen klaar zijn om onderwijs op maat aan te kunnen bieden, is dit een haalbare tussenoplossing om doubleren te voorkomen. Zo kunnen de leerlingen tenminste van hun vakantie genieten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden