Column Peter de Waard

Zitten Snuf en Snuitje verscholen achter de computerknop?

Vroeger zag de wereld er voor bankiers simpel uit. Criminelen waren herkenbaar aan een streepjes­shirt, ongeschoren gezichten en zwarte maskers – zoals Snuf en Snuitje (‘m-m-mooie p-parels, f-f-fijne p-p-parels’) uit Pipo of de Zware Jongens uit Donald Duck.

De rest van de klanten waren nette mensen met een betaalrekening, spaarrekening en bij uitzondering een effectenrekening. Bankdirecteuren kenden nog persoonlijk hun klanten: van de tennis, rotary , de kerk of een andere zuil. Blindelings werd aangenomen dat ze fatsoenlijk aan hun geld waren gekomen. Het woord compliance − toezicht op het nakomen van wet- en regelgeving − was onbekend.

In 1982 stapte bravourejournalist Pieter Storm samen met zijn Nieuwe Revu-maatje Henk Ruigrok met een koffer zwart geld binnen bij negen filialen van Nederlandse banken. Ze deden zich voor als textielhandelaren die wat hadden gerommeld en hun geld uit het zicht van de fiscus wilden houden. De banken wilden het geld graag hebben, desnoods onder de naam van hun echtgenote, een valse naam, een nummer of bij een dochter in een ver land. Alleen bij de toenmalige bank Pierson, Heldring & Pierson die net de Fiod op bezoek had, werden de heren te verstaan gegeven dat het nu even niet kon. ‘Meeste banken accepteren zwart geld’, kopte Het Parool.

De politiek kwam pas in beweging toen de Amerikanen riepen dat er in het Nederlandse financiële systeem miljoenen aan drugsgelden werden witgewassen. In 1992 kwam de Wet Mot (Melding Ongebruikelijke Transacties) tot stand die banken verplichtte de politie op de hoogte te stellen van verdachte transacties, zoals cashstortingen van 25 duizend gulden of meer.

Het eerste jaar werden 14.736 verdachte transacties doorgegeven. Een jaar later klaagde bestuursvoorzitter Jan Kalff van ABN Amro al over de extra werklast die dit voor de banken met zich meebracht en eiste financiële compensatie. Tien jaar later gaven de banken door de steeds strikter wordende regelgeving al 170 duizend transacties door.

Inmiddels is compliance niet alleen een ingeburgerd begrip. Het is de banenmotor van de banken. De Financial Times schreef dat salarissen van compliancemedewerkers exploderen vanwege de enorme vraag. In twee jaar tijd was het aantal compliancebanen in Londen 65 procent gestegen, in Frankfurt vervijfvoudigd en in Luxemburg verzesvoudigd. De Rabo, aldus deze krant, heeft er al duizend werken, waarvan 400 in een bunker in Zeist, die niets anders doen dan klanten screenen. Niettemin vliegt er nogal eens eentje door.

Sinds bankieren via de computerknop plaatsvindt en de klanten anoniem zijn, moeten banken alle zeilen bijzetten om hun imago niet te laten bezoedelen en boetes te voorkomen.

Daar moeten ze niet over klagen. Ze hebben zelf de wereld van Pipo en Donald Duck veranderd door het grote geld op te zoeken en de dorpse filialen te sluiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.