Taalgebruik zin van de week

Zin van de week: ‘Het paarse hondje met zijn losse wiebelkop op het dashboard beaamt alles wat hij uitkraamt’

V staat elke week stil bij de mooiste, lelijkste of anderszins opvallendste zin.

Jaap Robben met een beestje, geen hond. Beeld Jolijn Snijders

Wie? Jaap Robben, in een interview in NRC Handelsblad, 14 september.

Waar verdient-ie het aan? ‘Het paarse hondje met zijn losse wiebelkop op het dashboard beaamt alles wat hij uitkraamt.’ Zonder context is deze zin misschien niet heel opvallend. Hoewel er wel een leuk beeld in zit: dat van zo’n wiebelbeestje in een auto, dat uit het raam kijkt en constant ja knikt. Maar de ‘hij’ uit de zin kennen we niet, en wat hij uitkraamt weten we ook niet.

Waarom is de zin toch interessant? Omdat de schrijver, Jaap Robben, ons erover vertelt, zodat wij een piepklein kijkje in zijn keuken krijgen. Een keuken waarin hij voor zijn vorige boek anders kookte. Bouillon van taal, superzwaar van betekenis, volgepropt, legt hij uit in het NRC-interview door Thomas van Veen. Hij was voordat hij zijn debuutroman schreef voornamelijk dichter, dus werkte vanuit microniveau, een woordenconcentraat dat moest worden uitgebouwd. Voor zijn nieuwe boek wilde hij dit anders aanpakken. Zinnen moesten ook gewoon functioneel zijn. Er moest staan wat er nodig was op een heldere manier.

De hondjeszin is daar een goed voorbeeld van. Het is een beeld, bijna als een camerastandpunt. Maar toch wordt over zo’n eenvoudig stukje tekst ook uitgebreid nagedacht. Misschien zelfs nog wel meer dan over een enorm poëtische zin. Een auteur schrijft zelden iets zomaar.

‘Het zinnetje is vaak heen en weer verhuisd door het boek’, vertelt Robben. Hij legt uit dat het over het eerste echte moment van afstand gaat tussen de hoofdpersoon en zijn vader, nadat de vader de hoofdpersoon een klap heeft gegeven. Eigenlijk herschept de schrijver die afstand in de zin zelf, door ook even lezer en protagonist te scheiden. De lezer zoomt uit; uit het hoofd van de hoofdpersoon en komt in de auto terecht, bij het paarse hondje, dat alles maar kritiekloos beaamt, ook de klap.

Een ogenschijnlijk onbeduidende zin die dus juist heel veelbetekenend blijkt. Een zin die het hele verhaal richting geeft. Ik schrijf dit uiteraard niet zomaar. Ik heb hierover nagedacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.