Debat in België

Zijn migranten in smerig busstation een risico?

Een transmigrant urineert bij de bushalte van De Lijn in Brussel-Noord. Beeld Wouter Van Vooren / De Morgen

En toen hadden de buschauffeurs er echt genoeg van. Ze weigerden nog langer te stoppen op de halte in een kelder van een gebouw bij het Noordstation in Brussel. Daar verblijven daklozen en ‘transmigranten’ onder erbarmelijke omstandigheden. De chauffeurs hadden van de politie gehoord dat er nu ook epidemieën van schurft, malaria en ­tuberculose waren uitgebroken. Ze wilden niet besmet worden, en ook voor hun passagiers was het te riskant. De vakbonden steunden de actie meteen. De Belgische krant Het Laatste Nieuws meldde het zaterdag en sindsdien woedt er een kleine mediastorm over in België.

Sinds maandag is de halte op het nabijgelegen Rogierplein en Noordplein. Daar komen voorzieningen als toiletten voor chauffeurs en afdakjes voor de passagiers als het aan busmaatschappij De Lijn ligt, meldde Bruno Struys in het dagblad De Morgen van dinsdag. Fijn voor de reizigers, maar de migranten en daklozen hebben er niets aan en de smeerboel blijft. Hulporganisaties, plaatselijke politici en bestuurders vragen al tijden om een ordentelijke opvanglocatie voor de daklozen, maar dat besluit is aan de federale overheid in het verknipte Belgische stelsel. De verantwoordelijke minister Maggie De Block (VLD) is daar mordicus tegen. De Morgen citeert haar woordvoerder: ‘We gaan geen aanzuigeffect creëren.’ De Block heeft nu wel toegezegd met een ‘definitieve oplossing’ te zullen komen, wellicht nog deze week.

Zoiets werd precies een jaar geleden ook al toegezegd, schrijft ­Ruben Mooijman in een hoofdcommentaar van de krant De Standaard met als kop ‘Een beschaafd land onwaardig’. De buschauffeurs ‘vestigden de aandacht op wat er sindsdien is veranderd: helemaal niets’. Politici wijzen liever naar anderen. Verplaatsing van de bushalte ‘mag niet het enige antwoord zijn’, dat ‘zou symptoombestrijding zijn’. ‘De kern van het probleem is dat ­migranten er in onwaardige omstandigheden leven.’

Maar de ophef begon deze week met de gezondheidskwestie, die veel discussie losmaakte. In het artikel in Het Laatste Nieuws van zaterdag zette Marcel Conters van de vakbond ACOD de toon: ‘Zelfs de politie rijdt hier alleen nog met een combi langs. Als ze dan toch even uit hun wagen komen, dragen ze mondmaskers. Dat illustreert hoe ongezond het hier wel is.’

‘Risico erg laag’

Het was aan Pierre Verbeeren, arts en directeur van Dokters van de ­Wereld in België, om die bewering te ontkrachten in allerlei media. ‘Ik begrijp de klachten, maar het risico op besmetting is erg laag’, zei hij bijvoorbeeld in De Morgen. Het risico is voor de verzwakte migranten en andere daklozen veel groter. Zijn ­organisatie luidt al twee jaar lang de noodklok over de hygiënische wantoestanden, maar het aantal ziektegevallen is niet toegenomen, eerder verminderd.

Het Laatste Nieuws ging ook na wat er van de geruchten klopt. In de krant van maandag legt Roeland Scholtalbers van het Instituut voor Tropische Geneeskunde uit dat malaria niet besmettelijk is en er ‘hier geen malariamuggen zijn’. En Wouter Arrozola de Oñate, directeur van een medische vereniging. zegt dat je schurft alleen van iemand kan krijgen ‘als je uren in hetzelfde bed ligt’ en ook voor tbc ‘moet je lange tijd in hetzelfde ­kamertje vertoeven’.

Zo werd het toch vooral een ­migrantenkwestie. De Standaard-verslaggever Nikolas Vanhecke ging een kijkje nemen in de kelder, stapte over een ‘vaalwitte beek urine’, zijn keel werd dichtgeknepen door de geur van ammoniak en in ‘schaars daglicht’ vond hij ‘de groepjes transmigranten tussen stoffige dekens en opgedroogd karton’. Die waren niet gediend van ­fotografen en een tv-ploeg werd ­belaagd.

De Morgen-collega Struys legde in zijn stuk nog eens uit dat die ‘transmigranten’ (soms ook ‘transitmigranten’ genoemd in de Belgische pers) niet in België willen blijven, maar liefst naar Groot-Brittannië willen. Ze vragen dus geen asiel aan. De meesten kwamen naar Brussel toen de Franse regering ‘de jungle’ bij Calais had gesloten in ­oktober 2016. Ze streken neer in het Maximiliaanpark, in de buurt van Brussel-Noord, dat de ­regering snel liet ontruimen. De enkele honderden zwervenden rond het station worden alleen geholpen door particuliere organisaties. In februari stond het gewest Brussel de daklozen toe in het bus-souterrain te overnachten gezien de kou.

De zaak-Noordstation wordt een verkiezingsthema, denkt Het Laatste Nieuws. Op 26 mei zijn er naast de Europese ook Belgische federale verkiezingen. De betrokken burgemeester van Schaarbeek, Bernard Clerfayt (DéFI), zei: ‘We zijn het beu, de buschauffeurs zijn het beu, de buurtbewoners en de reizigers zijn het beu.’ De Vlaamse minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA), ‘sprong mee op de kar’, en schaarde zich achter de vakbonden. Filip Dewinter poseerde bij een campagnebusje van zijn Vlaams Belang en twitterde: ‘Deze Go Back-bus stopt wel aan #Brussel-noord en neemt alle schurft-, malaria- en tbc-migranten mee terug naar hun land van herkomst!’

Hebben de transmigranten wat aan alle ophef? Mehdi Kassou, stichter van en burgerplatform om vluchtelingen te helpen, zegt in de Franstalige krant Le Soir toch blij te zijn met de actie van de chauffeurs. Ze hebben met hun luide actie onderstreept ‘wat wij al drie jaar herhalen: dat de situatie in dat station onleefbaar is’. Béatrice Delvaux hekelt in Le Soir de nalatigheid, terwijl iedereen die in het station komt de chaos en de wanhoop onder ogen krijgt. Onder de kop: ‘Hallo! Het Noordstation, in het hart van het land, verdient uw aandacht.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.