De Kwestie Peter de Waard

Zijn er direct helemaal geen veilige obligaties meer?

Dat obligaties van veilige landen peperduur worden en nu een negatief rendement opleveren, is nog maar het begin. Er is een scenario waarin veilige obligaties in de toekomst helemaal niet meer bestaan. En dat is geen sciencefiction. Hoofdstrateeg vastrentende waarden Christopher Jeffery van Legal & General Investment Management, met 1.000 miljard euro een van Europa’s grootste vermogensbeheerders, noemt het scenario ‘zeer aannemelijk’.

De Duitse staatsobligaties – bunds – behoren tot de veiligste obligaties in de wereld. Ze zijn de hoeksteen van de portefeuilles van vele grote institutionele beleggers zoals pen­sioenfondsen. Maar bunds dreigen net zo zeldzaam te worden als witte neushoorns. In 2012 bedroeg de Duitse staatsschuld nog 80 procent van het bbp: bijna 3.000 miljard euro. Nu is dat 60 procent: bijna 2.500 miljard euro. Als de Duitse economie in de komende twee ­decennia met 2 procent groeit – en dat is lager dan de gemiddelde groei van de afgelopen tien jaar – en het begrotingsoverschot blijft 1,5 procent van het bbp, is de Duitse staatsschuld in 2032 gedaald tot minder dan 30 procent en in 2037 tot onder de 20 procent van het bpp. Dat gaat nog aanzienlijk sneller wanneer de gemiddelde rente die Duitsland nu betaalt op die schuld, verder zal dalen. En voorlopig ziet het daarnaar uit. Sommige beleggers, zoals Pimco-oprichter Bill Gross, hebben de daling van de rendementen op Duitse bunds de meest zekere ­speculatie in jaren genoemd.

In Nederland – een andere veilige haven – kan het nog sneller gaan omdat hier de overheidsschuld al is gedaald tot 52 procent van het bbp. Die staat nu nog uit tegen een ­gemiddelde couponrente van 2 procent. Maar eenzesde deel van de ­Nederlandse staatsschuld wordt elk jaar geherfinancierd.

Dat gebeurt op dit moment tegen een gemiddelde negatieve rente van 0,4 procent. De couponrente zal daardoor de komende jaren kelderen. Als Nederland een overschot op de begroting houdt van 0,6 procent van het bbp – dat is lager dan nu – en de groei blijft net zoals die in Duitsland 2 procent – is de staatsschuld al in 2024 tot 40 procent gedaald. Het IMF komt in Jeffery’s voorspelling nog lager uit.

Jeffery zou in dromenland kunnen verkeren. Voor het zover is, zal er heus wel weer een keer een recessie komen waardoor de staatsschulden van Duitsland en Nederland omhoog schieten – bijvoorbeeld omdat banken in nood dan een ­reddingsboei nodig hebben.

Maar er zijn nu al landen die worstelen met een te lage staatsschuld. Zweden heeft naar eigen zeggen moeite zijn schuld ­boven het ‘anker van 35 procent te houden’. Die van de Baltische ­republiek Estland bedraagt nog maar 8 procent.

Voor het financieel stelsel van de eurozone kan het opdrogen van de ‘bunds-markt’ en die van andere landen vervelende consequenties hebben, omdat ze zijn uitgeleverd aan de heidenen: de obligaties van zuidelijke Europese lidstaten en die van de VS.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden