Debat overHegemonie VS

Zijn de Verenigde Staten een supermacht op weg naar huis?

Is het zorgelijk dat de Verenigde Staten zich minder bemoeien met de rest van de wereld? Of is het juist reden voor opluchting? Amerikaanse politicologen kruisen de degens. 

Donald Trump spreekt op een rally tijdens de voorverkiezingen in de VS.Beeld AFP

De Verenigde Staten hebben weinig zin meer in de rol van supermacht. President Trump had bij veel kiezers succes met zijn slogan ‘America First’: de Amerikanen moesten niet meer zo veel tijd, geld en energie steken in de sores van anderen. De Amerikaanse soldaten in verre oorden konden beter naar huis komen. Foreign Affairs zet de situatie zo neer: ‘Come home, America?

De afgelopen drie jaar van Trump-bewind is de hegemonie van de VS al flink op losse schroeven gezet, daarover zijn de auteurs in dit nummer vol debat het wel eens, of ze dit nu vreeswekkend vinden of toejuichen. Nu de kans dat Trump wordt herkozen steeds serieuzer wordt genomen door commentatoren (impeachment doorstaan, geen duidelijke Democratische tegenkandidaat in zicht) is het zinvol te bekijken waar dit heengaat.

Verrassend krediet

Trump krijgt verrassend krediet uit progressieve hoek. Het is eigenlijk maar goed ook dat de VS inbinden, betoogt Stephen Wertheim (Columbia University, New York). De Amerikaanse politiek om met militaire dreigementen westerse waarden over de wereld te verspreiden en de economische mondialisering aan te jagen, blijkt mislukt, vindt hij. In de VS en Europa hebben de arbeiders niets gehad aan het neoliberale systeem, vandaar de opkomst van populistische partijen en Trump. De militaire inspanningen hebben ook geen aantoonbaar economisch voordeel opgeleverd. De ‘war on terror’ heeft het geweld niet bedwongen en kostte 6,4 biljoen dollar, waarmee volgens Wertheim beter in armoede vervallen Amerikaanse gemeenschappen hadden kunnen worden geholpen. Het wordt ook tijd de 800 militaire posten in de wereld eens te ontruimen.

Anders dan Trump wil Wertheim niet het eigenbelang van de VS voorop stellen, maar pleit hij juist voor een actieve diplomatieke leidersrol bij de bestrijding van de klimaatverandering, vrede en gelijkheid. Zijn artikel is dan ook geschreven als een soort lijst met aanbevelingen voor een president ná Trump.

Toppoliticus

Zou dat Joe Biden kunnen zijn, die in dit nummer van Foreign Affairs als enige toppoliticus een artikel over de kwestie mocht schrijven? (Amerika moet de leidersrol in de wereld weer opeisen, vindt hij). Waarschijnlijk had de redactie de uitnodiging aan Biden al verstuurd voor zijn belabberde resultaten bij de eerste voorverkiezingen in Iowa en New Hampshire.

De grote zorgen over een wereldtoneel waarop de VS een afwachtende houding aannemen, worden verwoord door Thomas Wright (Brookings Institution). Het is een dwaze gedachte dat Amerika zich zou kunnen terugtrekken uit de wereld, schrijft hij. En gezien de successen van de afgelopen zeventig jaar is daar ook geen reden toe. Toch is het in de mode om voor inperking van de Amerikaanse aanwezigheid in de wereld te pleiten, zowel bij links als bij rechts. Wright bestrijdt Wertheim, maar ook de conservatieve ‘realistische school’ van politicologen. Die keert zich tegen een politiek van ‘liberale hegemonie’, zoals geld steken in democratisering van landen die niet ertoe doen voor de VS. De realisten onderschatten hoe die oude politiek bijdraagt aan het voorkomen van conflicten, schrijft Wright. En in hun overmoed overschatten ze de kracht van de VS conflicten te kunnen beslissen met een paar drone-aanvallen (een misvatting begonnen onder Obama en opgevolgd door Trump).

En hoe blijft Amerika vrienden met bondgenoten die in de steek zijn gelaten? Sommige realisten pleiten weer voor het aanvaarden van invloedssferen, zoals tijdens de Koude Oorlog. (In deze Foreign Affairs doet Graham Allison van Harvard dat). Slecht idee, vindt Wright: dan zouden de VS Taiwan zonder pardon aan China overleveren. Waar blijft dan het gezag van de VS? Op de huidige voet voortgaan, vindt hij het beste, misschien niet in het hopeloze Midden-Oosten, maar toch in ieder geval wel in Europa en Azië.

Digitale hegemonie

De grote vraag doemt echter op: gaat het nog wel om legers in dit digitale tijdperk? Wordt hegemonie niet verkregen dankzij trollenlegers, hackers, cyberspionage, Twitter en manipulatie van kiezers met fake news? Hoe China dat doet, wordt beschreven door Andrea Kendall-Taylor van het Center for a New American Security en twee anderen, in Foreign Affairs: digitale controle van burgers, repressie en propaganda met nieuwe technologiëen. Om de verspreiding van zulke ‘digitale dictaturen’ tegen te gaan, moeten de VS een hoofdrol op zich nemen, betogen de auteurs. Samenwerken met de democratische bondgenoten en via de VN normen opstellen om misbruik van artificial intelligence te voorkomen.

Onwaarschijnlijk dat Trump, de eerste Twitter-president, daar oren naar heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden