Opinie

Zet VN-milities in tegen smokkelaars in Afrika

Schakel Nederlandse VN-soldaten in Mali in bij het oprollen van netwerken van mensensmokkelaars.

Vorige week werden 430 bootvluchtelingen gered. Beeld afp

In maart van dit jaar trad de VVD naar buiten met de migratienota De (buiten)grenzen van Europa. De conclusie van die nota was dat het huidige migratiesysteem onhoudbaar is. 'Europa moet nu in actie komen, het is vijf voor twaalf', schreef mijn collega Malik Azmani.


Een maand na het uitkomen van de nota werd de waarde van deze woorden op harde wijze duidelijk, toen in april een boot vol met vluchtelingen op de Middellandse Zee omsloeg en zonk. Het is niemand ontgaan: ruim 800 mensen vonden een afschuwelijke verdrinkingsdood. De roep om maatregelen zwol direct na de ramp flink aan. 'Europa moet eens gaan handelen en niet zijn rug toekeren. Dit is geen plotselinge ramp. Dit duurt al jaren en zal nog jaren doorgaan', aldus de burgemeester van Sicilië, Enzo Bianco. Hij heeft gelijk. Het wordt nog veel erger.

Beeld ANP

Rigoureuze en systematische aanpak

Direct na de ramp introduceerde de Europese Commissie een tienpuntenplan. Onderdeel van dat plan is het op poten zetten van een militaire operatie, waarbij boten van smokkelaars preventief opgespoord en vernietigd zullen worden. De EU heeft direct de koe bij de horens gevat door bij de VN-Veiligheidsraad steun te vragen voor dit plan.

Dit initiatief is zeer welkom en verdient volop onze steun. De anti-piraterijmissies Ocean Shield (NAVO) en Atalanta (EU) voor de kust van Somalië hebben aangetoond hoe effectief de aanpak van criminele activiteiten op zee en land kan zijn. Ook Nederland levert met de inzet van marineschepen al jaren een gewaardeerde bijdrage aan de bestrijding van piraterij.

Maar hoe nuttig ook, met militaire acties op de Middellandse Zee en de Noord-Afrikaanse kust alleen komen we er niet. Je kunt wel de bootjes van de mensensmokkelaars kapot schieten, maar niet hun businessmodel. De problematiek van bootmigratie kan alleen structureel worden opgelost met een rigoureuze en systematische aanpak dicht bij de bron. De oversteek van de Middellandse Zee richting Zuid-Europa is slechts de staart van vaak lange smokkelroutes die beginnen in het Midden-Oosten en West- en sub-Sahara Afrika. Om smokkelaars daar te treffen waar het pijn doet en migratiestromen dicht bij de bron op te vangen, moeten militaire acties in de eerste plaats gericht zijn op de bestrijding van smokkelaars, hun routes en criminele netwerken. Niet alleen op het vernietigen van hun bootjes.

Geen strobreed in de weg

Een - zeker voor Nederland - pakkend voorbeeld is het Afrikaanse Mali. Van de ruim 140.000 migranten die in 2014 via Libië naar Italië kwamen, waren bijna 10.000 afkomstig uit Mali. Alleen uit Syrië en Eritrea kwamen meer bootmigranten naar Europa. Mali ligt op een kruispunt van smokkelroutes voor irreguliere migratie richting Europa. Ook veel migranten uit Senegal en Gambia komen via Mali naar Europa. De smokkelpraktijken in het land frustreren het vredesproces dat centraal staat in de VN-missie MINUSMA ernstig. Met de opbrengsten worden ook nog eens terrorisme en andere destabiliserende activiteiten gefinancierd.

Sinds april 2014 levert Nederland een militaire bijdrage aan MINUSMA. De primaire taak van de Nederlandse militairen in Mali is het uitvoeren van inlichtingenoperaties. Nederland vormt de 'ogen en oren' van de VN in Mali. Maar onder die ogen en oren van de Nederlanders doet MINUSMA niets aan de smokkelpraktijken, als ze die al in het vizier krijgen. Het huidige VN-mandaat van de missie dekt namelijk geen effectieve search & destroy van smokkelroutes. Smokkelaars van illegale migranten worden in de huidige situatie dus geen strobreed in de weg gelegd.

Mandaat van lopende VN-missies verbreden

Hierin moet verandering komen. Gezien de vele migranten die via smokkelroutes door Mali naar Europa komen, is het lamleggen van die routes verworden tot een direct en zwaarwegend Europees en Nederlands belang. Naast een mandaat voor smokkelbestrijding op en rond de Middellandse Zee verdient het dan ook de aanbeveling om het mandaat van lopende VN-missies, zoals MINUSMA, te verbreden.

De actieve opsporing en ontmanteling van smokkelnetwerken in combinatie met lokale berechting van smokkelaars in heel Afrika moet een doel worden van de VN-vredesoperaties. Niet slechts de vernietiging van smokkelbootjes in de havens van Libië. Alleen op die wijze kan de smokkel van illegale migranten structureel worden tegengegaan.

Han ten Broeke is Tweede Kamerlid (woordvoerder Buitenlandse Zaken) voor de VVD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.