Twistgesprek

'Zet in crisistijd niet in op windmolens maar op emissiehandel'

Er woedt een fel debat over nut en noodzaak van windmolens in de strijd tegen CO2. Helpen ze echt, of ze zijn ze vooral duur? Een twistgesprek tussen milieu-ethicus Marc Davidson en Henk Müller.

Beeld anp

In het Nationaal Energieakkoord is 18 miljard uitgetrokken voor windmolens. U bent tegen windmolens.
'Ik ben niet per se tegen windmolens, ik denk dat ze op termijn nodig zijn en ze passen in een duurzame samenleving. Maar in crisistijd is het verstandiger geen windmolens in te zetten. Los van het feit dat de overheid zaken altijd goedkoper voorstelt dan ze zijn.'

Wat dan?
'Ik ben milieu-econoom. Als ik naar de kosten en baten kijk, is het veel gunstiger om gebruik te maken van de emissiehandel in Europa. De uitstoot van CO2 in Europa moet omlaag. Er is een plafond aan de uitstoot afgesproken. Daarvoor dienen de emissierechten. Elk bedrijf moet emissierechten kopen en mag niet meer uitstoten dan waar het recht op heeft. Dan kan een fabriek twee dingen doen: of de uitstoot reduceren met betere techniek of meer emissierechten kopen.'

Het lijken wel aflaten. Wat is dat voor ethiek? Het is koehandel.
'Emissierechten zijn voor het eerst in de VS onder president Reagan ingevoerd om de uitstoot van zwaveldioxide terug te brengen. De milieubeweging protesteerde eerst tegen dit 'recht op vervuiling'. Maar omdat de industrie op die manier veel strengere eisen accepteerde, kon de milieubeweging niet tegen winst voor het milieu zijn. Dat is ook ethiek. En ja, het is sowieso koehandel. In Europa heeft de industrie goed onderhandeld en zit ze ruim in de emissierechten. Maar het plafond wordt lager, dus dan moet een fabriek of bijkopen van fabrieken die onder de afgesproken maximale uitstoot zitten, of zelf de uitstoot verminderen. Het maakt niet uit wie wat vermindert, want per saldo wordt de uitstoot voor heel Europa minder. De markt doet zijn werk.'

U klinkt erg economisch. Windmolens brengen die CO2-uitstoot ook terug.
'Waarom zou je windenergie willen als je voor 10 procent van de prijs energie kunt besparen in de industrie?'

Luchtfoto van het hoogovens complex van Corus Nederland aan het Noordzee kanaal. Beeld afp

Maar dat doet die industrie niet.
'Klopt, dat komt doordat de prijs van de emissierechten is ingezakt door de crisis. Voor de crisis lag de prijs op 20 euro per ton CO2, nu is dat 5 euro. Elke prikkel om de uitstoot te reduceren ontbreekt nu.'

En hoe gaan we dat doorbreken?
'Door die goedkope emissierechten op te kopen. Reken even mee: die windmolens kosten ruim een miljard per jaar en de uitstoot wordt dan jaarlijks 15 miljoen ton CO2 minder. Koop voor de helft van dat geld emissierechten, dan stoot je met de huidige prijs van 5 euro 100 miljoen ton minder uit in plaats van 15 miljoen én de schatkist houdt een half miljard in kas.

'Nóg een voordeel: de emissierechten worden weer duurder, want schaarser en dat stimuleert bedrijven te innoveren. Kies je voor subsidie aan windmolens, dan kies je voor duur. Andere landen hebben dan ook meer emissierechten en dat doet de Nederlandse inspanningen en de subsidie teniet. Volgens de regels mag Nederland nog niet grootschalig rechten opkopen. Maar tijden van crisis rechtvaardigen onderhandelingen hierover met Brussel.'

Maar zelfs als Europa niets meer uitstoot, doet China dat wereldwijd teniet.
'Europa kan laten zien dat het de uitstoot reduceert én een bloeiende industrie heeft. Europa heeft een prima op bedrijfstakken toegesneden emissierechtensysteem. China wil emissierechten koppelen aan het aantal inwoners. Daar valt iets voor te zeggen. Dan zou ook China kunnen meedoen.'

Klimaatsceptici vinden milieumaatregelen te duur.
'Als ethicus moet ik ook aan toekomstige generaties denken. Stel dat je een kind hebt dat naar een crèche moet en je hebt de keus tussen een crèche van 100 of van 200 euro per maand. Over de eerste zijn twijfels over de veiligheid, die tweede zou goed zijn. Wat doe je dan? Een klimaatscepticus kiest voor de eerste, ik zou voorzichtiger zijn.'

In het klimaatdebat spelen de emoties wel erg hoog op.
'Mensen zien graag waarvoor ze strijden. Een windmolenpark zie je, dubbel glas niet. Ik denk dat het komt door de link tussen klimaatopvattingen en politiek. Een klimaatscepticus staat ook wantrouwend tegenover Europa, voorstanders van windmolens zijn vaak voor Europa. Het wantrouwen tegen Europa, milieu en wetenschap is enorm.'

Niet ten onrechte, gezien de affaires rond klimaatwetenschappers en klimaatorganisatie IPCC.
'Ik heb nog steeds een groot vertrouwen in de wetenschap. Ook kritische of sceptische geluiden worden gehoord. Het interessante is dat er een fel debat woedt onder milieu-economen over welke milieumaatregelen economisch nog verstandig zijn. Sommigen zeggen dat je niets moet doen, anderen dat het roer radicaal om moet. Ik denk het laatste.'

Het roer om. Europa als gekke Gerritje?
'Europa is economisch echt geen gekke Gerritje. Koppel klimaatafspraken aan handelsakkoorden. Voer een handelsoorlog als het nodig is. Maar omdat het politieke draagvlak nu ontbreekt, stel ik voor om emissierechten op te kopen. Dat is een eerste stap, en te verkiezen boven ruim een miljard aan windenergie per jaar.'

Marc Davidson (1966) studeerde natuurkunde en filosofie. Hij is milieu-ethicus en milieu-econoom en werkt bij het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteemdynamica van de Universiteit vanAmsterdam.

Henk Müller is opinieredacteur van de Volkskrant.

 
Kies je voor subsidie aan windmolens, dan kies je voor duur. Andere landen hebben dan ook meer emissierechten en dat doet de Nederlandse inspanningen en de subsidie teniet.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden