Opiniegebaren en intenties

Zet de rem op vrijgevigheid, aardigheid en liefde om irritaties en conflicten te voorkomen

Door Covid-19 worden we overladen met aardige gebaren en vriendelijke intenties, maar te aardig zijn is ook niet goed, stelt klinisch psycholoog Jan Derksen.

Een muurschildering van Casper Cruse op de bouwschutting bij het toekomstige Post NL-hoofdkantoor. De makers willen hiermee mensen die het zwaar hebben tijdens de coronacrisis een hart onder de riem steken.Beeld ANP

We worden overstelpt met aardige gebaren en vriendelijke intenties. Het woord ‘lief’ verschijnt zelfs – en niet een keer maar herhaaldelijk – in de zendtijd voor politieke partijen. Nog even en we krijgen een paradijselijke beleving. Deze schijnt in sommige romantische opvattingen trouwens zijn grondslag te vinden in een baarmoederlijke ervaring waarin in alle behoeften wordt voorzien.

Het lijkt in deze tijden van covid-19 even alsof we geen normale humane zoogdieren zijn met een ambivalent en complex gevoelsleven, met fantasieën, frustraties en heimelijke bedoelingen. Het lijkt erop alsof alle agressie, die continu op de loer ligt om op de irritante medemens uit te leven, niet bestaat.

Pas op: in groepen en gemeenschappen begint het steeds met voor elkaar zorgen, aardig en vriendelijk reageren, met handelen vanuit ons sociaalwenselijke psychologische front office. Maar dit is doorgaans de eerste laag, de eerste fase die wordt opgevolgd door de tweede waarin ons back office ook gestalte krijgt.

Tijdens deze tweede fase, zodra de crisis wat langer aanhoudt en er nog geen uitzicht is op een einde, komen er barstjes en scheuren in de paradijselijke interacties. Dan vinden we al snel dat we te veel voor een ander hebben gedaan en dat we er te weinig voor retour krijgen.

We gaan ons uitgebuit voelen en ervaren onvoldoende erkenning. De dankbaarheid van die ander, die we heimelijke verwachtten, valt toch wel erg tegen, een koude douche. De beste preventie van de overbekende tussenmenselijke irritaties en conflicten is in deze tijd de rem op je vrijgevigheid, aardigheid en liefde te zetten; laat deze met mate los en kijk goed naar de ander of dit bevalt. Houd je aan de regels, zorg goed voor je directe familie, naasten en wees zuinig met wat er overblijft om weg te geven.

Jan Derksen is klinisch psycholoog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden