ColumnBert Wagendorp

Zet de geldpers maar aan, het inflatiespook is een wit wief

Koen Haegens schreef zaterdag in de boekenbijlage van de Volkskrant over The Deficit Myth van de Amerikaanse econoom Stephanie Kelton: een mooi stuk waarin Haegens erkende dat het boek hem had weggeblazen en al zijn zekerheden had ondergraven: ‘Dát is wat een goed boek doet.’

Daar ben ik het mee eens. Al moet je ook weer niet teveel van zulke boeken lezen, want dan blijf je achter als een schuimbekkend wrak. Maar ik ben gek op mensen die zich niets aantrekken van bestaande paradigma’s en er een volledig andere kijk op de werkelijkheid tegenoverstellen. Dat doet Kelton. Zij trekt de dogma’s waarmee we de afgelopen decennia zijn getiranniseerd met betrekking tot staatsschuld (maximaal 60 procent van het bbp) en het begrotingstekort (max 3 procent) onderuit. Dat is, mits ze waar is, een bevrijdende boodschap.

De overheid kan volgens Kelton gewoon de geldpers aanzetten. Zo lang de productiemiddelen voor goederen en diensten op peil blijven, is er niks aan de hand. Het inflatiespook, zegt Kelton, is niet meer dan een wit wief. We moeten af van onze obsessie met overheidstekorten. Haar theorie maakt veel economen woedend, zoals gelovigen boos worden wanneer je beweert dat hun God een verzinsel is.

De constatering van Kelton werpt wel de vraag op waarop de visie van Nederlandse politici, van Balkenende tot Dijsselbloem en van een hele reeks Nederlandse ministers van Financiën (‘Er moet bezuinigd worden!’) was gebaseerd. Het antwoord op die vraag luidt: op de economische communis opinio, de gangbare economische theorie en op wat politici het ‘gezond verstand’ noemen.

Met die credo’s werden na de economische crisis van 2008 draconische bezuinigingen gerechtvaardigd en Dijsselbloem smeet ze als eurobaas de Zuid-Europese potverteerders in het gezicht. De ontwrichtende gevolgen nam hij op de koop toe. Er waren genoeg economen die zich daartegen verzetten en zeiden dat overheidsschulden niet zo ernstig zijn als door de strenge kasbeheerders werd verondersteld. Maar zij stuitten op de oude dogma’s.

Kelton gaat nog een stapje verder. De overheid hoeft zelfs geen schulden te maken – die komen alleen de financiële markten ten goede. Belastingen om publieke voorzieningen te financieren vindt zij ook onzin. Het kan niet op, met haar heilsboodschap. Haegens probeert wanhopig haar ballon door te prikken, maar dat lukt hem niet.

Ik ben geen econoom, dus ik ben voor mijn economische kijk op de wereld, voor duiding en mogelijke oplossingen afhankelijk van economen. Helaas is de economie de meest ruimhartige van alle wetenschappen, op de theologie na. Er is ruimte voor talloze opvattingen en economen propageren vol overtuiging tegengestelde meningen. De economie is zo gecompliceerd, dat de wetenschap die haar bestudeert elke voorspellende kracht mist; economen zijn weer wel briljant in een waaier van verklaringen achteraf – de voetbaltrainers van de wetenschap.

Nu overheden weinig anders kunnen doen dan de drukpers laten draaien en miljarden in de economie pompen, is een theorie die dat ondersteunt welkom. Vandaar wellicht de groeiende populariteit van wat de Moderne Monetaire Theorie heet. Minister Hoekstra heeft de begrotingsdiscipline als de eerste de beste Italiaan achter zich gelaten, leent geld als een dolle en strooit ermee alsof hij naast de wasmachine een geldpers heeft staan.

Misschien heeft Hoekstra het gulle evangelie van Kelton al even doorgeneusd en tot het zijne gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden