Opinie

Zet alles in voor bewaken zeegrens

Europa heeft de morele plicht om zijn douane op de Middellandse Zee met alle mogelijke middelen uit te rusten en in te zetten.

Beeld anp

Het besef is kennelijk nog steeds niet in Europa doorgedrongen. Maar is het niet zo dat grenzen er zijn om bewaakt te worden? Als in het Schengengebied de binnengrenzen afgeschaft zijn, dan zijn er toch wel buitengrenzen die aandacht behoeven?

Toegegeven, de begrenzing van Schengen loopt voor een deel in het water, bijvoorbeeld de Noordzee. Het is een zorg minder dat die nauwelijks bewaakt hoeft te worden. Het is een veel grotere uitdaging om die andere zeegrens onder controle te brengen, en dan denken we niet toevallig aan de Middellandse Zee.

Geen flauwe notie

Het is verbijsterend om te zien dat de gezamenlijke Schengenlanden niet op het idee komen dat ze ook op zee douane aan het werk moeten zetten, en kennelijk al helemaal geen flauwe notie hebben hoe dat gerealiseerd zou kunnen worden.

Dus kan het niet uitblijven: mensensmokkelaars verdienen goud aan het overzetten van vluchtelingen of zogenaamde vluchtelingen, in gammele bootjes, een dode meer of minder maakt hen niet uit. Op dit eigenste moment gebeurt dat massaal vanuit Libië, in rubberbootjes richting Italië, volgeladen met Afrikanen die hier helemaal niets te zoeken hebben, hoewel ze daar zelf waarschijnlijk anders over denken.

De beschamende en moorddadige taferelen op zee en het aan land raken van mensen waar we geen raad mee weten, kunnen voorkomen worden, op voorwaarde dat de Schengenlanden hun taak serieus opvatten. Dat brengt ons bij de vraag: hoe controleer je wat er op zee gaande is en hou je de grens gesloten als dat nodig is?

Dat lijkt me niet zo ingewikkeld. Vanuit satellieten, met nachtkijkers en wat er al niet aan spionageapparatuur op de markt is, kan er ongeveer per vierkante meter gezien worden welke bewegingen zich op zee voordoen. Ga me niet vertellen dat dat onmogelijk is: als vliegtuigen met precisiebombardementen bijvoorbeeld terroristen kunnen uitschakelen, dan lukt dat omdat het doel op de vierkante meter af in kaart is gebracht.

Veel helikopters in de lucht

Met dezelfde soorten waarnemingsapparatuur kan ook het grootste deel van het verkeer op zee in het vizier gebracht worden. Zorg tegelijk dat er rond de gekende aanvoerroutes veel helikopters in de lucht zijn en op zee snelle interventievaartuigen.

Wat zouden die moeten doen? Ver voordat de bootjes met illegalen de twaalfmijlszone van Schengen bereiken, moeten die boten tegengehouden worden; dat kan omdat we ondertussen weten waar die varen. De boodschap die ze moeten krijgen, is dat er geen enkele kans bestaat dat ze de twaalfmijlszone van Schengen kunnen passeren: de vaarweg wordt voor hen afgesneden.

Dan krijgen ze de keuze uit twee mogelijkheden: op eigen kracht terugvaren. Of, als de bootjes te gammel zijn om de opvarenden heelhuids terug te brengen, wordt aangeboden dat ze teruggesleept worden naar de twaalfmijlszone van het land waar de boot vandaan is gekomen.

Uiteraard zullen smokkelaars dan gaan beseffen dat hun route afgesneden is en ze zullen andere vaarwegen gaan proberen. Dat is snel genoeg bekend; dus moet de douane van de Schengenlanden vervolgens daar met maximale macht de poort naar Europa dichthouden.

Het is niet ondenkbaar dat landen als Turkije of Libië niet staan te juichen als Europa zijn grenscontroles serieus uitvoert. Dan ontstaat een nieuwe realiteit: dan moeten zij bij Europa aankloppen met de vraag wat te doen met de vluchtelingenstroom waarmee zij te maken hebben.

Bidden en smeken

Dat is heel wat anders dan de huidige situatie, waarin de Europese landen moeten bidden en smeken - en gechanteerd worden - of bijvoorbeeld Turkije een fatsoenlijke opvang van vluchtelingen regelt. Eindelijk kunnen landen van vertrek van vluchtelingen en de Europese landen dan op voet van gelijkheid met elkaar praten over wat te doen met mensen die de oversteek zouden willen wagen.

Mensen die echt voor geweld in hun land op de vlucht slaan, verdienen een betere behandeling dan mogelijk op zee hun graf te vinden. En wie helemaal niet thuishoort in die categorie van vluchtelingen, maar hier komt om economische motieven, moet weten dat de overtocht over de Middellandse Zee niet meer gerealiseerd kan worden.

Kortom, Europa heeft de morele plicht om zijn douane op zee met alle mogelijke middelen uit te rusten en in te zetten.

Dat is een plicht die Schengen heeft tegenover zijn eigen burgers, tegenover mensen in nood, tegenover avonturiers, en tegenover de landen aan de andere kant van de Middellandse Zee.

Joost Smiers is medeauteur van Macht van de megaonderneming (uitg. Van Gennep).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.