verslaggeverscolumntoine heijmans in Buitenpost

Zelfs het zwembad wordt frontlinie in de strijd tegen de qr-samenleving

null Beeld
Toine Heijmans

Weloverwogen postte Paula haar bericht, niet uit woede of frustratie, zegt ze, maar om het gevaar van de qr-samenleving te etaleren. Spijt heeft ze niet; de doodsbedreigingen tegen het zwembadpersoneel, de kolkende verontwaardiging, ‘dat was niet mijn intentie, maar als ik niks had gepost was er ook niks mee gedaan’.

Zo kwam de grote strijd in het kleine dorp Buitenpost terecht, en schudde het door elkaar.

Het zwembad is nagelnieuw, energieneutraal en kostte zeven miljoen euro – een overwinning op de verschraling van het buitengebied. Iedereen in de dorpen kent het sociale belang ervan, gemor was er alleen bij de PVV en de Fryske Nasjonale Partij, die ‘swimbad’ in plaats van ‘zwembad’ op de gevel wilden. En zelfs dat bleek een geintje.

Maar nu werd het zwembad tot landelijk strijdtoneel gemaakt. Eerst ging op Facebook de contextloze foto rond van een vader die zijn kinderen buiten omkleedde, vervolgens postte Paula haar verhaal, en daarna was er beveiliging nodig, politie en een persbericht. ‘Het werd zó snel zó groot’, zegt wethouder Jouke Spoelstra, die zelf nog afzwom in het bad. ‘Je schrikt je de pleuris’. En: ‘Wat je ook doet, je krijgt overal gedonder over.’

Contextloos delen. Beeld Facebook
Contextloos delen.Beeld Facebook

Zonder qr-code mag Paula het zwembad niet in, dus zette ze haar zoontje van zes voor de zwemles af bij de deur, op blote voeten, ‘het was de derde keer en steeds ging het goed, hij is zelfstandig en welbespraakt’. Ze reed weg maar was vergeten de zwembadpas mee te geven, en haar zoontje liep de anderhalve kilometer barrevoets terug naar huis. ‘Hij blijft zeggen: ik ben eruit gestuurd, maar ik weet niet of dat iemand van het zwembad was.’

Die avond schreef Paula van der Veen-de Jong op Facebook: ‘6 jaren jong!!! Op blote voeten!!! Zonder jas!!! Is hij 1,4 km naar huis gelopen!!!’ En de socialemediamachine maalde het rond, die was wat het zwembad betreft al eerder aangezwengeld door grote namen als Jenny Douwes en Marianne Zwagerman (‘misdadig’) (‘#QRterreur’) en door de anonieme ‘vrijwilligers’ van Onafhankelijke Pers Nederland (‘diepe diepe schaamte!’).

Zo daalde de agressie neer op het zwembad en z’n personeel, soms al decennia in dienst. ‘Ze wonen ook gewoon hier op het dorp’, zegt de wethouder, ‘en werden nu aangesproken in de supermarkt.’ Beduusd zegden ze hun accounts op bij de sociale media. ‘Ze begrijpen echt wel dat zo’n qr-code lastig is, en doen er alles aan om te helpen, maar nu voelen ze zich niet meer veilig en dat is onacceptabel. Het is een schuivende moraal.’ Voor ouders zonder code zijn er mogelijkheden: ze kunnen zich laten testen, hun kind meegeven aan een bekende, of afspraken maken met het zwembad. Kinderen zonder pasje worden handmatig ‘ingeklokt’, ‘alle begrip voor iedereen’.

Maar Paula’s woede geldt vooral de overheid. Ze heeft ‘vier zoons en vijftig paarden’, haar manege staat iets buiten het dorp. ‘Ik ben geen ondernemer geworden om naar een ander te luisteren’. Dat Facebookbericht was de allerindividueelste expressie van haar allerindividueelste emotie. ‘Noem me achterdochtig, maar straks kunnen ze je overal traceren. Ik weet zeker: er komt een G2-portemonnee en daar willen ze wat mee. Ik blijf me verzetten, pas als ik mijn kinderen tekort doe ben ik bereid te breken’.

Het zwembad waar iedereen zo blij mee was, werd een strijdtoneel. En ook elders kleden qr-weigeraars hun kinderen ostentatief buiten om in de kou, of vuren digitale dreigementen af, van Kollum tot Leeuwarden, van Arnhem tot Alphen aan den Rijn. Een zwembad in Urk kreeg hakenkruizen op de muur. Het eigen gelijk kent geen genade - ze claimen de ruimte, geholpen door een wankelmoedig landsbestuur dat leiding geeft met wijdlopige persconferenties en regels uit een grabbelton.

Nu was de vraag: wat moest het zwembad doen? ‘We zochten bewust niet zelf de confrontatie’, zegt de wethouder. ‘Dan maak je het groter. We kozen ervoor duidelijk te zijn.’ Dus componeerde zwembadmanager Maarten Been een brief voor de ouders en daarna een persbericht: ‘We willen er voor iedereen zijn’, ‘klem in een maatschappelijke discussie’.

De wijkagenten togen naar Paula, en uiteindelijk trok ze haar Facebookbericht in zonder spijtbetuiging. ‘Er wordt gezegd dat ik over de rug van de kinderen een punt probeer te maken, maar dit leeft enorm. Mensen voelen zich in een hoekje gedreven, en dit is wat er dan gebeurt.’

De vraag of ze verantwoordelijkheid voelt voor de doodsbedreigingen vindt ze ‘moeilijk’ – ‘misschien had ik een andere zinsbouw moeten gebruiken’.

De wethouder: ‘misschien moeten we met z’n allen wat vaker sorry zeggen’.

Misschien is het allemaal niet genoeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden