De KwestiePeter de Waard

Zelfs als corona voorbij is, zal de combinatie Air France KLM geen florerende maatschappij zijn

Mogelijk zal rond 2030 een parlementaire enquêtecommissie worden geïnstalleerd die onderzoek gaat doen naar de financiële steunverlening aan KLM in de jaren twintig.

Arjen Lubach zou daar een mooie persiflage van kunnen maken, zoals Van Kooten en De Bie dat deden over de fameuze RSV-enquête in de jaren tachtig. Op de vraag aan een van de getuigen of de regeringswaarnemer zijn 1,8 miljoen aan vergoeding had gebruikt om op kosten van de aannemer een ligbad had laten aanbrengen, luidde het antwoord van het door Van Kooten gespeelde typetje: ‘Nee, een zitbad. Met ligmogelijkheid.’

Scheepsbouwer RSV (Rijn-Schelde-Verolme) ontstond in 1971 toen de werven de handen ineensloegen in de concurrentiestrijd met Japan en Zuid-Korea. Er zou in de twaalf jaar daarop 2,2 miljard gulden (1 miljard euro) aan leningen en andere financiële overheidssteun naartoe gaan.

Uiteindelijk ging RSV in 1983 toch failliet. De commissie concludeerde dat veel te lang was doorgegaan met steun. Waarschuwingen dat de capaciteit van de Nederlandse scheepsbouw gereduceerd moest worden, werden in de wind geslagen. Andere factoren die de ondergang van RSV veroorzaakten waren de kleine thuismarkt en het sociaal-politieke klimaat waarbij behoud van banen voorop stond. ‘De rol van de overheid was opmerkelijk groot in het ontstaan en lange voortbestaan van de RSV.’

Veel van deze oorzaken gelden veertig jaar later ook voor KLM: concurrentie van goedkope aanbieders, een te kleine thuismarkt, overcapaciteit, het belang van behoud van banen en de rol van de overheid.

Niettemin kreeg KLM vrijdag 3,4 miljard euro aan overheidssteun – ruim drie keer zoveel als in de hele periode naar RSV ging. En het kabinet liet er geen misverstand over bestaan dat de blauwe zwaan mogelijk nog meer steun nodig zal hebben, hetgeen in feite een signaal is voor de afgifte van een blanco cheque.

Zelfs als corona voorbij is, zal de combinatie Air France KLM geen florerende maatschappij zijn. Dat was het daarvoor ook niet. Uiteindelijk zal de overheid leningen kunnen gaan omzetten in aandelen of worden nieuwe leningen verstrekt. KLM is zo belangrijk voor Nederland als distributieland en de positie van Schiphol, net zoals RSV van zo groot belang was voor Nederland als industrieland en de positie van de Rotterdamse haven.

De huidige kabinetsleden liepen nog in korte broek toen de RSV-enquête plaatsvond en Van Kooten en Bie er een grap van maakten.In de 22 minuten durende persiflage van het duo wisten de getuigen tijdens de enquête van de prins geen kwaad. ‘Het was voor mij tijd of na mijn tijd, maar niet tijdens mijn tijd.’ ‘Daar herinner ik mij niets van.’ ‘Dat is ons nooit gezegd’. ‘Daar was mij niets van bekend.’

Hopelijk wordt het dit keer allemaal goed vastgelegd, want helaas staat ook dit stuk geschiedenis niet in de canon.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden