Column Sheila Sitalsing

Zelfkritiek is ook in de regionen van de SP niet meer wat het is geweest

Voor de SP heb ik een zwak gekoesterd sinds wij een jaar of 25 geleden een aanbellende man binnenlieten. Hij was van de SP, een partij waarvan we weinig wisten, in de Tweede Kamer zaten ze nog niet. Hij had een linnen tasje bij zich en ging met blijmoedige vasthoudendheid van deur tot deur om de systeemkritiek te verspreiden.

Er waren in geen velden of wegen verkiezingen te bekennen, dat maakte hem mede zo sympathiek, want politici daalden doorgaans alleen naar ons af wanneer ze ons in verkiezingstijd wilden omkopen met een roos of een pen, of plastic meuk uit China. Het was deze SP-getuige niet te doen om een snelle stem, maar om de mensen in het land wakker te schudden met een aanstekelijk verhaal: mensen, sta op, we worden genaaid waar we bijstaan.

Daarna kwamen ze in de Kamer, en ging het rap. Van arbeideristisch splinterpartijtje met twee zetels in de Kamer in 1994, naar vijf, naar negen, naar zelfs 25 – méér zetels dan drie van de vier regeringspartijen nu hebben.

Een echte oppositiepartij was het. Ze riepen ‘stem tegen’, ze ondernamen geestige buitenparlementaire acties. Ze waren compromisloos, sektarisch, verbeten en geregeld ronduit krankzinnig. Ze adoreerden hun leider – of deden alsof omdat anders excommunicatie dreigde. En ze maakten zich al druk om armoede, leefbaarheid, bureaucratie en de menselijke maat toen iedereen nog dacht dat de geschiedenis klaar was en het land af. Ze hadden al kritiek op consumentisme en globalisering toen Jesse Klaver nog worstelde met de pengreep op de lagere school. En ook de Pim Fortuyn- en PVV-riedel waren ze ver voor: thema’s als spreiding van wat toen nog ‘minderheden’ heette over wijken en scholen, en eigen arbeiders eerst in de internationale arbeidersstrijd, had de SP al sinds de jaren tachtig in het programma staan. Ze kregen voet aan de grond bij de vakbonden, ze werden de stem van de mensen die werken in de publieke sector.

Dat is niet eens zo vreselijk lang geleden, maar in politieke termen is het een eeuwigheid. Tegenwoordig moet de SP uitleggen waarom de ene verkiezing na de andere wordt verloren, en waarom de partij er maar niet in slaagt om het deel van het electoraat te vangen dat volgens politicologen in groten getale op zoek is naar een partij: economisch links en rechts op thema’s als migratie.

Zondag zag ik Ronald van Raak, een prima Kamerlid van de SP, in Buitenhof uitleggen waarom de SP zo smadelijk heeft verloren bij de Europese verkiezingen. Ik had mijn lijstje al klaar: de stuntelende, volslagen onbekende lijsttrekker die bij de verkiezingsdebatten zo druk was met jij-bakken uitdelen aan zijn tegenstanders dat hij van de weeromstuit vergat zijn eigen standpunten toe te lichten. De investering van buitensporig veel geld en energie in een filmpje om de kiezers te vertellen dat Frans Timmermans stom is, in plaats van uit te leggen dat de SP wel degelijk een prima Europees verhaal heeft: over arbeidsmigratie, over 26 Polen op een verregend bungalowpark, over uitbuiting onder het minimumloon, over achterdeurtjes in het arbeidsrecht, over het leeggelopen Bulgaarse en Poolse achterland waar nu Oekraïners het vuile werk doen.

Van Raak had een eigen lijstje meegenomen: het is de schuld van de ánderen. Van de kiezers die thuis zijn gebleven, van de verkeerde kiezers die wel zijn gaan stemmen, van Frans Timmermans. Zelfkritiek is in die regionen ook niet meer wat het is geweest. Zo wordt het nooit meer wat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden