Ze had het beloofd, de Shell-directeur, en dan schrijft NAM toch zo'n geniepig zinnetje

Eind maart bood minister Wiebes van EZ het wetsvoorstel 'Wijziging van de Mijnbouwwet en de Gaswet betreffende minimalisering gaswinning uit het Groningenveld' aan ter consultatie. Op 13 april gaf de Nederlandse Aardolie Maatschappij 'als belanghebbende' - dat mag je wel zeggen - haar zienswijze, ondertekend door directeur Schotman. Er stonden veel zinnen in de brief, maar vooral deze: 'Waar NAM minder controle op kan uitoefenen kan zij ook minder verantwoordelijkheden voor dragen.' Spuuglelijke zin, maar hé, het zijn daar geen dichters, die jongens boren naar gas.

Bij Trouw hadden ze na een paar keer lezen in de gaten wat er stond. Dinsdag opende de krant met deze kop: 'NAM acht zich niet meer gebonden aan gevolg gaswinning'. Als Wiebes de regie van de gaswinning naar zich toe wil trekken, zo luidt de redenering van het bedrijf, dan moet hij ook maar verantwoordelijkheid nemen voor de 'seismiciteit' na invoering van de nieuwe wet.

Het plotselinge opduiken van het woord 'seismiciteit' is op zich al een teken aan de wand en het bewijs dat achter de schermen juristen zich op de kwestie hebben gegooid - die beginnen altijd met de introductie van complicerende termen om verwarring te zaaien en te intimideren.

Hierop brak de pleuris uit. Shell Nederland-directeur Van Loon had nog zó beloofd dat die rekeningen gewoon zouden worden betaald. In de Tweede Kamer was de NAM en haar moeders Shell en ExxonMobil op het hart gedrukt dat zíj voor schadebetalingen zouden opdraaien - er zou een schriftelijke garantie komen. Iemand had het nog expliciet op de NAM-site gezet: 'NAM loopt niet weg voor haar financiële aansprakelijkheid voor schade ontstaan door mijnbouwactiviteiten, nu en in de toekomst.'

En dan toch zo'n klotezinnetje, zo'n geniepig zinnetje waaraan je duidelijk kon zien dat het er niet toevallig in was gekomen. Er was aan gewerkt, er was over nagedacht, er was op het hoofdkantoor een ochtendvergadering aan gewijd, er waren verschillende formuleringen op tafel gelegd en uiteindelijk was dit eruit gekomen. Een stilistisch misbaksel, akkoord, maar duidelijk genoeg.

'Je eronderuit murmelen', noemde Henk Nijboer, Kamerlid van de PvdA, het dinsdag bij Pauw. Nijboer (Groningen, 1983) was woedend. Niet politiek-strategisch woedend, maar oprecht woedend. Naarmate het gesprek vorderde werd zijn hoofd almaar roder van echte woede. Bij zijn mond zat een woede-tic. Mooi, een politicus die zich ouderwets kwaad maakte. Nijboer sprak over 'een leger juristen', over 'juridische trucs', 'juridificeren' - alles waarmee ze in Groningen de afgelopen jaren al overvloedig zijn geconfronteerd. Burgers rond luchthavens worden geschiphold, in Groningen worden ze genamd.

Minister Wiebes zei gisteren in de Kamer dat de NAM de schade als gevolg van de gaswinning blijft betalen. 'Punt. Niemand neemt daar afstand van.' De Groningers moesten even niet naar de NAM luisteren, 'maar naar mij. Ik zeg dit hier.' Klare taal, maar wel in een schimmige kwestie.

Dat zinnetje stond niet voor niks in de zienswijze van de NAM. De eerder gemaakte afspraken tussen NAM en staat zijn vaak geheim en altijd buitengewoon ingewikkeld. Het gaat over vele miljarden. Bedrijven als Shell hebben niet de gewoonte die zomaar weg te geven. Die gaan moeilijk doen. Die hebben juristen die niets liever doen dan juridificeren. Het Groningse gasveld zal de komende jaren veranderen in een juridisch slagveld - dat ene zinnetje was een schot voor de boeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.