Zappen tegen schooluitval

Het derde Goede Idee: schooluitval tegengaan door leerlingen te laten zappen tussen opleidingen.

Zie hier de hele Etalage voor Goede Ideeën van de Volkskrant

Overal in het land zijn scholen bezig met hun eigen project om leerlingen binnenboord te houden. Met onze oproep om voorbeelden te sturen van een aanpak die werkt hebben we ons daarom wel wat op de hals gehaald.

Er zijn zo veel projecten dat het onderwijsmanagers eigenlijk verboden zou moeten worden om nog iets nieuws te gaan verzinnen. Kijk eerst eens goed rond wat elders al is bedacht. Ambtenaren van het ministerie van Onderwijs die verantwoordelijk zijn voor ‘de aanval op de uitval’ stuurden ons een hele lijst met projecten die met succes schooluitval bestrijden (voortijdigschoolverlaten.nl).

De projecten kunnen grofweg in drie categorieën worden opgedeeld.
Sommige scholen zoeken de remedie in snelheid. Leerlingen die in de problemen komen of hun motivatie verliezen, stoppen niet van de ene op de andere dag met hun studie. Het begint met een dagje wegblijven. Op het ROC van Amsterdam wordt daarom geëxperimenteerd met een 100-procentcontrole. Met iedereen die niet komt opdagen wordt contact opgenomen. Er worden zelfs huisbezoeken afgelegd.

Andere scholen zetten vooral hun kaarten op het verbeteren van de aansluiting tussen vmbo en mbo. Van de 57 duizend schoolverlaters haken er jaarlijks 35 duizend af op het mbo. De veronderstelling is dat veel leerlingen moeite hebben met de op het mbo vereiste grotere zelfstandigheid. In het project VM2 krijgen leerlingen de kans om in hun oude vertrouwde vmbo-omgeving te beginnen aan een mbo-opleiding. Veel scholen hebben zich bij het VM2-project aangesloten.

Een derde oplossing is het verbeteren van de beroepskeuze van de mbo-leerlingen. Veel van hen hebben eigenlijk geen idee wat ze willen studeren of willen worden. Leerlingen die een vmbo-kaderopleiding volgen moeten op hun 14de een richting kiezen.

Zappen

Yoonis Shire (18) koos destijds voor Metaal en Electro en wist al snel: dat is niks. ‘Afmaken en wegwezen’ was zijn devies. Maar wat hij dan wel wilde wist hij niet. Uiteindelijk heeft hij gekozen voor FC XL. Dat is een opleiding van het Friesland College waar leerlingen maximaal een jaar in meerdere richtingen stages lopen.

Hendrika Duursma is de directeur van FC XL (X-stream Learning): ‘We hebben te maken met een andere generatie. Ze hebben geleerd om te zappen, ze willen ook zappen tussen opleidingen. Vaak beginnen ze aan een opleiding maar weten absoluut niet wat hun te wachten staat. Als het tegenvalt, lopen ze snel het risico uit te vallen.’ Yoonis heeft eerst stage gelopen bij een communicatiebureau, maar dat beviel hem niet. Vervolgens is hij bij het ICT-praktijk-leerbedrijf van de school aan de slag gegaan. Nu volgt hij een mbo-opleiding ICT.

Het FC XL staat niet alleen open voor leerlingen die na hun vmbo-opleiding geen keuze kunnen maken. Femke Lantinga (17) is creatief en las graag modebladen en dus begon ze vorig jaar aan de MBO-opleiding mode en design. Binnen twee weken wist ze dat ze de verkeerde keuze had gemaakt. ‘Ik was er doodongelukkig. Ik wil niet de hele dag met kleren bezig zijn. Ik kwam erachter dat het meer een hobby was dan leuk werk.’

Stages

Uit een beroepskeuzetest rolde het advies Toerisme. Ook dat was niks voor haar. Daarop is ze naar het FC XL gegaan. Ze heeft er stages gelopen als onderwijsassistent en bij een andere school op een administratie. ‘Ik had nooit aan het onderwijs gedacht. Ik liep stage in groep 3 en vond het geweldig. Die kinderen die je hele verhalen vertellen. Wat een fantasie komt er boven!’ Inmiddels volgt ze een opleiding voor onderwijsassistent.

Leerlingen van het FC XL lopen drie dagen per week stage. De andere twee dagen werken ze aan projecten. Elke leerling heeft een coach. Als een leerling stage gaat lopen bij een restaurant, dan zorgt de coach dat hij bij de koksopleiding een spoedcursus hakken en snijden krijgt. De coach helpt ook bij problemen op persoonlijk vlak. Hij begeleidt ze tot ze op de juiste opleiding zitten, waar ze een nieuwe coach krijgen.

Kosten

Deze intensieve aanpak maakt het concept wel duur. Een coach heeft gemiddeld 18 leerlingen onder zijn hoede. In het ‘normale’ onderwijs is de verhouding docent/student 1 op 23. Gemiddeld zitten leerlingen twintig weken op FC XL. Daarna gaan ze weer naar een reguliere opleiding. Hun portfolio met beoordelingen van projecten en stages nemen ze mee. De bedoeling is dat ze zo enkele vakken kunnen overslaan als ze hun nieuwe opleiding beginnen. Yoonis en Femke moesten na hun stage van voren af aan beginnen. Toch hebben ze geen spijt. Yoonis: ‘Vrienden kozen voor de bouw en willen na twee jaar toch iets anders. Dan ben ik beter af.’

Het kabinet wil de schooluitval in vier jaar met 40 procent verminderen. Voor elke schooluitvaller minder ontvangt een school 2.000 euro. Is het lucratief om de aanpak van het FC XL over te nemen? Volgens Duursma is het zeker mogelijk om leerlingen te laten ruiken aan verschillende richtingen. Maar om er een succes van te maken is meer nodig. ‘Het is essentieel dat leerlingen tussentijds kunnen beginnen aan een reguliere opleiding met honorering van wat ze op een FC XL-achtige opleiding hebben gedaan.’ Als je alleen in september en januari kan beginnen, wordt het niks. Aan die flexibiliteit wordt op veel mbo-opleidingen gewerkt, maar zover is het nog lang niet.

De volgende aflevering van de Etalage voor Goede Ideeën gaat over de leegloop van dorpen. Dus als u een aanpak weet die aantoonbaar helpt om voorzieningen in kleine dorpen overeind te houden: schrijf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden